Africa Forward: Ο Μακρόν θέλει μια νέα οικονομική σχέση για να «αποτρέψει» το διαζύγιο με την Αφρική

Η σύνοδος κορυφής Africa Forward έχει ως στόχο να δημιουργήσει "μια νέα σχέση της Γαλλίας με την Αφρική", συνόψισε ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν το βράδυ της Τρίτης (12 Μαΐου), όταν και ολοκληρώθηκε αυτή η διήμερη συνάντηση μεταξύ περίπου σαράντα αφρικανικών χωρών και της Γαλλίας στο Ναϊρόμπι της Κένυας.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Μεταξύ των συμμετεχόντων ήταν αρκετές γαλλόφωνες χώρες όπως η Σενεγάλη, η Γκαμπόν, η Ακτή Ελεφαντοστού και η Ρουάντα, καθώς και αγγλόφωνες χώρες όπως η Νιγηρία, η Γκάνα, η Ζάμπια και η Μποτσουάνα.

Για πρώτη φορά, οι συζητήσεις μιας τέτοιας συνόδου Γαλλίας - Αφρικής πραγματοποιήθηκαν σε αγγλόφωνη χώρα. Στο επίκεντρο βρέθηκαν συζητήσεις για τη νεολαία, τον αθλητισμό, τον πολιτισμό και, πάνω απ' όλα, τις επιχειρήσεις.

Στο τέλος της εκδήλωσης, ο Γάλλος πρόεδρος ανακοίνωσε ότι θα διαθέσει συνολικά 23 δισεκατομμύρια ευρώ για την αφρικανική ήπειρο, τα οποία θα μοιραστούν μεταξύ γαλλικών και αφρικανικών εταιρειών. Τα 14 δισεκατομμύρια από τις επενδύσεις προήλθαν από γαλλικές εταιρείες, δημόσιες και ιδιωτικές, και τα 9 δισ. από αφρικανικές εταιρείες.

Οι κυριότεροι τομείς που στοχεύουν είναι η ενεργειακή μετάβαση (4,3 δισ. ευρώ), η ψηφιακή τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη (3,76 δισ. ευρώ), η "γαλάζια οικονομία" που συνδέεται με τους ωκεανούς (3,3 δισ. ευρώ), η γεωργία και η υγεία.

Επιμένοντας σε ένα σύστημα επενδύσεων στις σχέσεις της Γαλλίας με την ήπειρο και αναπτύσσοντας δεσμούς με την αγγλόφωνη Αφρική, ο Εμανουέλ Μακρόν θέλει να σχεδιάσει μια νέα σχέση μεταξύ της Γαλλίας και των αφρικανικών χωρών. Στόχος είναι να απομακρυνθεί από το σύστημα "Françafrique" που βασίζεται σε προνομιακές και συχνά άνισες σχέσεις μεταξύ της Γαλλίας και των πρώην αποικιών της.

Η Αφρική "είναι μια ήπειρος την οποία δεν θέλω πλέον να βλέπει η Γαλλία ως μια περιοχή όπου οι επιχειρηματίες θα είχαν, όπως συνέβαινε, όλα τα δικαιώματα ή όλα τα συμβόλαια που θα τους εξασφαλίζονταν επειδή απλά ήταν η γαλλόφωνη Αφρική, αυτό τελείωσε. Από το 2017, αυτές οι μέρες έχουν τελειώσει", δήλωσε ο Γάλλος πρόεδρος.

Αυτό ήταν ένα συναίσθημα που εξέφρασε και ο πρόεδρος της Κένυας Γουίλιαμ Ρουτο, συνδιοργανωτής της εκδήλωσης. Στην ομιλία του προς τους αρχηγούς κρατών την Τρίτη, αναφέρθηκε οκτώ φορές στην κυριαρχία. Για τον ίδιο, οι σχέσεις μεταξύ της Γαλλίας και των αφρικανικών χωρών "δεν πρέπει να βασίζονται στην εξάρτηση, αλλά στην κυρίαρχη ισότητα- όχι στη βοήθεια ή τη φιλανθρωπία, αλλά στις αμοιβαία επωφελείς επενδύσεις- και όχι στην εξόρυξη ή την εκμετάλλευση, αλλά στις δεσμεύσεις που θα είναι αμοιβαία επωφελείς".

Αυτό το νέο γαλλικό δόγμα, το οποίο απομακρύνεται από τις ιστορικές σχέσεις του Παρισιού με τις πρώην αποικίες του, αποτυπώνεται και στη σχέση της χώρας με την Κένυα. Μέσα σε δέκα χρόνια, ο αριθμός των γαλλικών εταιρειών έχει τετραπλασιαστεί στη χώρα της Ανατολικής Αφρικής. Την Κυριακή 10 Μαΐου, οι δύο χώρες υπέγραψαν επενδυτική συμφωνία αξίας άνω του 1 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων 700 εκατ. ευρώ για τη γαλλική ναυτιλιακή εταιρεία CMA CGM.

Στοπ στο διαζύγιο μεταξύ της Αφρικής και της Γαλλίας

Η επανεφεύρεση της σχέσης μεταξύ της Γαλλίας και των αφρικανικών χωρών φαίνεται να αποτελεί προτεραιότητα σε μια εποχή που οι σχέσεις μεταξύ της Γαλλίας και των πρώην αποικιών της έχουν επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια. Η ιστορικά ισχυρή στρατιωτική παρουσία της Γαλλίας στη Δυτική Αφρική έχει μειωθεί μετά τα πραξικοπήματα στις χώρες του Σαχέλ μεταξύ 2020 και 2023 και την απόσυρση των γαλλικών στρατευμάτων από τη Σενεγάλη τον περασμένο Ιούλιο.

Οι σχέσεις με το Μάλι, την Μπουρκίνα Φάσο και τον Νίγηρα, που απουσίαζαν από τη σύνοδο κορυφής Africa Forward, έχουν επιδεινωθεί ιδιαίτερα. Οι τρεις χώρες περιγράφουν τη γαλλική προσέγγιση ως ταπεινωτική και αυταρχική για αρκετά χρόνια.

Την ίδια στιγμή το αντι-γαλλικό συναίσθημα αυξάνεται σε όλη την ήπειρο χέρι-χέρι με την επιτυχία των πιο εθνικιστικών πολιτικών, μια πραγματικότητα που το Παρίσι δυσκολεύεται να κατανοήσει. Το 2020, καθώς οι εντάσεις αυξάνονταν στο Σαχέλ, οι αρχηγοί κρατών της G5 του Σαχέλ προσκλήθηκαν σε συνάντηση στο Πο της Γαλλίας από τον Μακρόν, μια κίνηση που για πολλούς Αφρικανούς θεωρήθηκε ως πρόσκληση να επιστρέψουν στο... γαλλικό μαντρί.

Έτσι, το λάθος δεν θα γίνει δύο φορές, καθώς ο Γάλλος πρόεδρος προσπαθεί να αφήσει την καλύτερη δυνατή κληρονομια ενόψει της αποχώρησής του μετά από 10 χρόνια στην γαλλική προεδρία. "Με τη διοργάνωση μιας συνόδου κορυφής Αφρικής-Γαλλίας στην ήπειρο, αντί να απαιτεί από τους αρχηγούς των αφρικανικών κρατών να ταξιδέψουν στο Παρίσι για να υπογράψουν συμφωνίες, ο Μακρόν επιδιώκει να επιδείξει αυτή τη δέσμευση για ισότητα", αναλύει η Πατρίσια Ροντρίγκες, διευθύντρια Αφρικής της διεθνούς ομάδας αξιολόγησης κινδύνων Control Risks.

Το διακύβευμα είναι υψηλό για τη Γαλλία, καθώς η απομάκρυνσή της από τις χώρες της Δυτικής Αφρικής αφήνει περιθώρια σε άλλες χώρες να δημιουργήσουν προνομιακές σχέσεις με τους πρώην εταίρους της. " Η Κίνα, τα (αραβικά) κράτη του Κόλπου και άλλες χώρες έχουν κινηθεί επιθετικά στους τομείς των υποδομών, της ενέργειας και της μεταποίησης (στην Αφρική), προσφέροντας στις κυβερνήσεις εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης και συνεργασίας", εξηγεί η κενυάτισσα οικονομολόγος Γουανγκάρι Μουίκια.

Για την ίδια, η Γαλλία πρέπει να δημιουργήσει νέες συνεργασίες μακριά από την εκμετάλλευση των πρώτων υλών, διαφορετικά "η κληρονομιά της Françafrique θα συνεχίσει να διαμορφώνει την αντίληψη για την εμπλοκή της Γαλλίας, ανεξάρτητα από το πώς παρουσιάζεται το νέο μοντέλο".

Εκτός από την οικονομική πτυχή, ο Εμανουέλ Μακρόν εργάζεται επίσης για τη δημιουργία μιας νέας σχέσης με τις πρώην αποικίες του σε πολιτιστικό επίπεδο. Λίγο πριν από αυτή τη σύνοδο κορυφής, δημοσίευσε επίσημα έναν νόμο-πλαίσιο που διευκολύνει την επιστροφή των έργων που λεηλατήθηκαν κατά τη διάρκεια της αποικιοκρατίας, ο οποίος εγκρίθηκε ομόφωνα από το Κοινοβούλιο στις 7 Μαΐου. Μια υπενθύμιση της ιδρυτικής ομιλίας του στην Ουαγκαντούγκου, πρωτεύουσα της Μπουρκίνα Φάσο, λίγο μετά την εκλογή του το 2017.

Η αφρικανική περιοδεία του Μακρόν, η οποία ξεκίνησε από την Αίγυπτο, ολοκληρώνεται την Τετάρτη στην Αντίς Αμπέμπα με συνάντηση με τον πρωθυπουργό της Αιθιοπίας Αμπιϊ Αχμέντ και τον Μαχμουντ Αλί Γιουσουφ, πρόεδρο της Επιτροπής της Αφρικανικής Ένωσης. Θα επισκεφθεί επίσης την έδρα της Αφρικανικής Ένωσης, παρουσία του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες, για μια συνάντηση "με επίκεντρο την ενίσχυση των κοινών απαντήσεων σε θέματα ειρήνης και ασφάλειας", σύμφωνα με το Μέγαρο των Ηλυσίων.