Ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ, επιχειρεί επανεκκίνηση της συνεργασίας Πολωνίας, Σλοβακίας, Τσεχίας και Ουγγαρίας
Η Ομάδα του Βίσεγκραντ ενδέχεται να επιστρέφει δυναμικά στο ευρωπαϊκό προσκήνιο. Με τον νέο πρωθυπουργό της Ουγγαρίας, Πέτερ Μαγιάρ, να επιδιώκει επαναπροσέγγιση με τις γειτονικές χώρες, η βασική πολιτική συμμαχία των χωρών της Κεντρικής Ευρώπης — η οποία στο παρελθόν είχε δυσανάλογα μεγάλη επιρροή στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή — φαίνεται να προετοιμάζεται για μια δεύτερη φάση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ομάδα του Βίσεγκραντ, γνωστή ως V4, που ενώνει την Πολωνία, τη Σλοβακία, την Τσεχία και την Ουγγαρία, δημιουργήθηκε μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού. Η ομάδα απέκτησε σημαντική επιρροή εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά την ένταξη και των τεσσάρων χωρών στην ΕΕ το 2004 και βρέθηκε στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής κατά τη διάρκεια της μεταναστευτικής κρίσης του 2015.
Ωστόσο, οι σχέσεις στο εσωτερικό της ομάδας άρχισαν να επιδεινώνονται μετά τη ρωσική εισβολή πλήρους κλίμακας στην Ουκρανία το 2022. Ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Βίκτορ Όρμπαν, παρέμεινε ο στενότερος σύμμαχος της Μόσχας εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προκαλώντας βαθύ ρήγμα κυρίως στις σχέσεις μεταξύ Βουδαπέστης και Βαρσοβίας.
Ο Μαγιάρ έβαλε τέλος στη 16χρονη κυριαρχία του Όρμπαν με σαρωτική νίκη στις εκλογές του περασμένου μήνα. Ο νέος Ούγγρος ηγέτης κινήθηκε άμεσα: επέλεξε την Πολωνία για την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στο εξωτερικό, παρουσιάζοντάς την ως διπλωματική αλλά και συμβολική επανεκκίνηση, επικαλούμενος τους αιώνες φιλίας ανάμεσα στα δύο έθνη.
Παράλληλα, παρουσίασε την επίσκεψή του ως αφετηρία μιας ευρύτερης προσπάθειας αναβίωσης της Ομάδας του Βίσεγκραντ.
«Είμαστε έτοιμοι να αναβιώσουμε το Visegrád 4», δήλωσε ο Μαγιάρ. «Θα εργαστούμε για τη διοργάνωση συνόδου κορυφής του V4 στη Βουδαπέστη στα τέλη Ιουνίου».
Σύμφωνα με αρκετές διπλωματικές πηγές, η διάθεση για επανεκκίνηση της συνεργασίας δεν περιορίζεται μόνο στη Βουδαπέστη. Και η Σλοβακία, η οποία αναλαμβάνει την προεδρία του V4 τον Ιούλιο, επιθυμεί επίσης την επαναδραστηριοποίηση της ομάδας.
«Οι τρεις σωματοφύλακες περιμένουν τον τέταρτο και την αναβίωση του V4», έγραψε ο πρωθυπουργός της Σλοβακίας, Ρόμπερτ Φίτσο, σε ανάρτησή του στο Χ, συνοδεύοντας τη δημοσίευση με φωτογραφία του μαζί με τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ και τον Τσέχο πρωθυπουργό Αντρέι Μπάμπις πριν από δύο εβδομάδες.
Το τι θα σήμαινε στην πράξη μια αναβιωμένη Ομάδα του Βίσεγκραντ — και κατά πόσο θα μπορούσε να ανακτήσει πραγματική επιρροή στις ισορροπίες ισχύος της ΕΕ, τις οποίες πολλοί στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη θεωρούν υπερβολικά ελεγχόμενες από τα δυτικά κράτη-μέλη — παραμένει ανοιχτό.
Οι υποστηρικτές της ομάδας επισημαίνουν ότι οι τέσσερις χώρες μαζί διαθέτουν πληθυσμό και οικονομία συγκρίσιμα σε μέγεθος με εκείνα της Ιταλίας, γεγονός που τους δίνει μια συλλογική φωνή την οποία οι Βρυξέλλες δύσκολα μπορούν να αγνοήσουν.
Παραμένει επίσης ανοιχτό το ζήτημα της ατζέντας. Πολλά από τα θέματα που προωθούσε παλαιότερα το V4 — όπως οι αυστηρότεροι έλεγχοι στη μετανάστευση και η φιλοεπιχειρηματική πολιτική — έχουν πλέον γίνει κυρίαρχες θέσεις σε μεγάλο μέρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Έτσι, η ομάδα θα χρειαστεί να βρει νέα πεδία κοινής δράσης.
Ωστόσο, η γεωγραφική εγγύτητα δεν είναι ο μόνος δεσμός μεταξύ των τεσσάρων χωρών. Διπλωματικές πηγές δήλωσαν στο Euronews ότι οι χώρες μοιράζονται παρόμοιες οικονομικές δομές, γεγονός που συχνά οδηγεί σε σύγκλιση συμφερόντων σε συγκεκριμένα ζητήματα.
Οι περιφερειακές υποδομές — όπως οι διασυνοριακές σιδηροδρομικές συνδέσεις υψηλής ταχύτητας και οι διασυνδέσεις ηλεκτρικών δικτύων — φαίνεται να αποτελούν το φυσικό σημείο εκκίνησης.
Σύγκλιση αναμένεται επίσης στα ζητήματα της πυρηνικής ενέργειας, στην αντίθεση προς ορισμένα στοιχεία της ευρωπαϊκής πράσινης ατζέντας, όπως το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών, αλλά και στις επερχόμενες διαπραγματεύσεις για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, ιδιαίτερα όσον αφορά τα κονδύλια συνοχής για τις λιγότερο εύπορες περιοχές της Ένωσης.
Η μορφή συνεργασίας εκτιμάται ότι θα παραμείνει σκόπιμα ευέλικτη, επεκτεινόμενη ανάλογα με το εκάστοτε θέμα. Η Αυστρία θεωρείται ο προφανής υποψήφιος για ένα σχήμα V4+, δεδομένου ότι η Βιέννη συμμετέχει ήδη σε ξεχωριστό πλαίσιο συνεργασίας με την Τσεχία και τη Σλοβακία μέσω της ομάδας του Άουστερλιτς.
«Θεωρώ σημαντικό να επεκτείνουμε τη συνεργασία της Ομάδας του Βίσεγκραντ, είτε με τους Σκανδιναβούς φίλους μας είτε με την Αυστρία, την Κροατία, τη Σλοβενία, τη Ρουμανία ή τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων που δεν έχουν ακόμη ενταχθεί στην ΕΕ», δήλωσε ο Μαγιάρ στη Βαρσοβία.
Η Γαλλία, η Γερμανία και η Ιταλία αναφέρονται επίσης ως πιθανοί περιστασιακοί εταίροι, ανάλογα με το εκάστοτε θέμα συνεργασίας.
Παρόλα αυτά, εξακολουθούν να υπάρχουν βαθιές διαφωνίες. Οι διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι στη Ρωσία και την Ουκρανία δεν αναμένεται να εξαφανιστούν σύντομα και δεν θα είναι πάντα εύκολο να διαχειριστούν.
Η νέα κυβέρνηση της Ουγγαρίας έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα συνεχίσει σε κάποιο βαθμό τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, αν και έχει δεσμευτεί να τις καταργήσει σταδιακά έως το 2035.
Οι σχέσεις Ουγγαρίας – Σλοβακίας παραμένουν επίσης κατά διαστήματα τεταμένες λόγω της μακροχρόνιας διαμάχης γύρω από τα μεταπολεμικά διατάγματα Μπένες — μια διαφωνία που συχνά επανέρχεται στην πολιτική επικαιρότητα κατά τις προεκλογικές περιόδους, ενώ η Σλοβακία οδηγείται σε εκλογές τον επόμενο χρόνο.
Παράλληλα, ο Μπάμπις υπήρξε στενός σύμμαχος του Όρμπαν και συμμετέχει στην ίδια πολιτική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Παραμένει ασαφές αν αυτή η σχέση θα επηρεάσει αρνητικά τις σχέσεις του με την κυβέρνηση Μαγιάρ.
«Η έμφαση ήταν πάντα στα κοινά συμφέροντα. Τα πιο αμφιλεγόμενα ζητήματα δεν θα τεθούν στο τραπέζι», δήλωσε διπλωματική πηγή στο Euronews.
Ύστερα από αρκετά χρόνια αποξένωσης, οι τέσσερις χώρες του Βίσεγκραντ φαίνεται πως έχουν πλέον περισσότερα κοινά στοιχεία απ’ όσα τις χωρίζουν. Σε μια εποχή αυξημένης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, το V4 ίσως επιλέξει και πάλι να μιλήσει με μία, πιο δυνατή φωνή.
«Η καρδιά της Ευρώπης χτυπά σήμερα στην Κεντρική Ευρώπη», δήλωσε ο Μαγιάρ.