TikTok, Facebook και YouTube υπό πίεση μετά από αποκαλύψεις
Λογαριασμοί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που συνδέονται με τρία πρόσωπα στα οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση επέβαλε κυρώσεις για φιλορωσικές επιχειρήσεις ξένης επιρροής συνέχισαν να εμφανίζουν εργαλεία monetisation μετά την επιβολή των κυρώσεων, σύμφωνα με έκθεση της ολλανδικής μη κερδοσκοπικής οργάνωσης τεχνολογικής λογοδοσίας WHAT TO FIX.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ανάλυση εντόπισε 21 λογαριασμούς που συνδέονται με τη Ναταλί Γιαμπ, τον Σιλβέν Αφουά και τον Ζιστέν Ταγκού στις πλατφόρμες Facebook, Instagram, TikTok, YouTube και X, με συνολικό κοινό που ξεπερνά τα 4 εκατομμύρια ακολούθους.
Η Γιαμπ, ο Αφουά και ο Ταγκού τέθηκαν υπό κυρώσεις από την ΕΕ το 2025 για δραστηριότητες φιλορωσικής ξένης επιρροής, με τις Βρυξέλλες να τους κατηγορούν ότι συμμετείχαν σε επιχειρήσεις επηρεασμού κοινού στην Αφρική και σε εκστρατείες παραπληροφόρησης υπέρ του Κρεμλίνου.
Μία από τις πιο γνωστές προσωπικότητες είναι η Ναταλί Γιαμπ, influencer και πολιτική σχολιάστρια ελβετο-καμερουνέζικης καταγωγής, η οποία διαθέτει περισσότερους από δύο εκατομμύρια ακολούθους, σύμφωνα με το λονδρέζικο think tank Institute for Strategic Dialogue.
Σύμφωνα με την ΕΕ, η Γιαμπ έχει υιοθετήσει τη ρητορική της Μόσχας και στηρίζει ανοιχτά τη Ρωσία, ενώ διατηρεί δεσμούς με την AFRIC, οργάνωση που συνδέεται με ρωσικές ιδιωτικές στρατιωτικές εταιρείες.
Ο Ζιστέν Ταγκού ίδρυσε το Afrique Media, ένα μεγάλο γαλλόφωνο τηλεοπτικό και ψηφιακό δίκτυο μέσων ενημέρωσης, το οποίο ανακοίνωσε συνεργασία με το ρωσικό κρατικό δίκτυο Russia Today το 2022. Ερευνητές του African Digital Democracy Observatory ανέφεραν ότι το Afrique Media προέβαλε δραστηριότητες της Wagner και αναδημοσίευε περιεχόμενο του RT.
Ο Σιλβέν Αφουά, γνωστός και ως Εγκουντσί Μπεχανζίν, ηγείται της Ligue de Défense Noire Africaine, μιας παναφρικανικής ακτιβιστικής οργάνωσης που διαλύθηκε από τις γαλλικές αρχές το 2021.
Οι κυρώσεις επιβλήθηκαν εν μέσω αυξανόμενης ανησυχίας στην Ευρώπη για τις ρωσικές επιχειρήσεις επιρροής σε περιοχές της Αφρικής, ιδιαίτερα στο Μάλι, όπου οι στρατιωτικές αρχές έχουν ενισχύσει τους δεσμούς τους με τη Μόσχα μετά την αποχώρηση των γαλλικών δυνάμεων το 2022.
Μισθοφόροι που συνδέονται με την ομάδα Wagner και αργότερα με τη διάδοχη Africa Corps έχουν ενισχύσει σημαντικά τις σχέσεις ασφαλείας στην περιοχή, ενώ ερευνητές έχουν καταγράψει φιλορωσικές εκστρατείες ενημέρωσης που παρουσιάζουν τη Μόσχα ως ισχυρό σύμμαχο και δυσφημούν τη Δύση.
Σύμφωνα με τις κυρώσεις της ΕΕ, δεν επιτρέπεται νομικά να διατίθενται κεφάλαια ή οικονομικοί πόροι σε πρόσωπα που τελούν υπό κυρώσεις. Ωστόσο, η έρευνα της WHAT TO FIX αναφέρει ότι αρκετοί λογαριασμοί που συνδέονται με τα τρία πρόσωπα συνέχισαν να εμφανίζουν λειτουργίες monetisation για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά την επιβολή των κυρώσεων.
Όπως δήλωσε η εκτελεστική διευθύντρια της WHAT TO FIX, Βικτουάρ Ρίο, «υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι με τους οποίους ένας δημιουργός περιεχομένου μπορεί να βγάζει χρήματα, είτε μέσω υπηρεσιών εκτός πλατφόρμας είτε μέσω υπηρεσιών που διευκολύνονται απευθείας από την ίδια την πλατφόρμα».
«Οι πιο χαρακτηριστικές είναι τα προγράμματα πληρωμών δικαιωμάτων, όπου η πλατφόρμα πραγματοποιεί άμεσες πληρωμές στους λογαριασμούς με βάση την αλληλεπίδραση που δημιουργούν», πρόσθεσε.
Οι ερευνητές διευκρίνισαν ότι επικεντρώθηκαν στο κατά πόσο οι πλατφόρμες παρείχαν πρόσβαση σε υπηρεσίες monetisation, κάτι που από μόνο του δεν αποδεικνύει αν καταβλήθηκαν χρήματα ή ποιο ήταν το ύψος τους. Η έκθεση επίσης δεν αποδεικνύει αν τελικά καταβλήθηκαν χρήματα στα συγκεκριμένα πρόσωπα.
Σύμφωνα με την έρευνα, κατά τις αξιολογήσεις που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ Ιανουαρίου και Απριλίου 2026, λειτουργίες monetisation παρέμεναν ενεργές σε αρκετούς λογαριασμούς που συνδέονται με πρόσωπα υπό κυρώσεις, όπως τα Facebook Stars, Creator Subscriptions, TikTok Subscriptions και YouTube Channel Memberships.
Ορισμένες από αυτές τις λειτουργίες αφαιρέθηκαν αργότερα. Το TikTok διέγραψε λογαριασμό που συνδεόταν με τον Αφουά μετά τις ανησυχίες που εξέφρασαν οι ερευνητές, ενώ η WHAT TO FIX παρατήρησε ότι το YouTube κατάργησε στη συνέχεια λειτουργία συνδρομών μέλους που σχετιζόταν με το κανάλι της Ligue de Défense Noire Africaine.
Σύμφωνα με την WHAT TO FIX, λογαριασμός στο X που συνδεόταν με τη Γιαμπ και εμφανιζόταν να έχει ενεργοποιημένο monetisation κατά την αξιολόγηση του Ιανουαρίου, δεν εμφάνιζε πλέον αντίστοιχη λειτουργία κατά τη δεύτερη αξιολόγηση τον Απρίλιο.
Σε δήλωσή του προς το Euronews, το YouTube ανέφερε: «Η Google δεσμεύεται να συμμορφώνεται με τις ισχύουσες κυρώσεις και τους νόμους περί εμπορικής συμμόρφωσης και εφαρμόζει σχετικές πολιτικές βάσει των Όρων Παροχής Υπηρεσιών της. Αν διαπιστώσουμε ότι ένας λογαριασμός παραβιάζει τους όρους μας, λαμβάνουμε τα κατάλληλα μέτρα.»
Η ομάδα επαλήθευσης γεγονότων του Euronews, The Cube, εντόπισε επίσης ξεχωριστό λογαριασμό TikTok που συνδεόταν με τον Αφουά και δημιουργήθηκε μετά τη διαγραφή του πρώτου. Η πλατφόρμα αφαίρεσε γρήγορα και αυτόν τον λογαριασμό αφού επισημάνθηκε από το Euronews.
Σύμφωνα με την WHAT TO FIX, τα ευρήματα εγείρουν ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με το πώς οι πλατφόρμες ελέγχουν τους δημιουργούς περιεχομένου πριν τους δώσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες monetisation.
«Υπάρχει ελάχιστη διαφάνεια για το πώς υποτίθεται ότι λειτουργούν αυτές οι διαδικασίες, πόσο μάλλον για το πώς λειτουργούν στην πράξη», δήλωσε η Ρίο.
Η ίδια υποστήριξε επίσης ότι το ζήτημα εγείρει ερωτήματα και στο πλαίσιο του Νόμου για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες της ΕΕ, του λεγόμενου Digital Services Act. Το Άρθρο 34 του κανονισμού υποχρεώνει τις μεγαλύτερες διαδικτυακές πλατφόρμες να εντοπίζουν και να αξιολογούν συστημικούς κινδύνους που προκύπτουν από τις υπηρεσίες τους.
«Το επιχείρημά μας είναι ότι οι πρακτικές monetisation των πλατφορμών αποτελούν παράγοντα κινδύνου για όλους τους συστημικούς κινδύνους. Οι πλατφόρμες οφείλουν, βάσει του Άρθρου 34 του DSA, να αξιολογούν αυτόν τον κίνδυνο και να αναπτύσσουν μέτρα μετριασμού», δήλωσε στο Euronews.
«Το πρώτο αίτημα που προωθούμε είναι η διαφάνεια», πρόσθεσε η Ρίο.