Παραποιημένες εικόνες και αμφισβητούμενοι ισχυρισμοί για το όπλο της δολοφονίας του 18χρονου φοιτητή τροφοδοτούν κύμα παραπληροφόρησης γύρω από την υπόθεση
Κύμα παραπληροφόρησης έχει ξεσπάσει στο διαδίκτυο μετά την καταδίκη του 23χρονου Βίκραμ Ντίγκουα, στον οποίο επιβλήθηκε ισόβια κάθειρξη την 1η Ιουνίου για τη δολοφονία του 18χρονου φοιτητή πανεπιστημίου Χένρι Νόβακ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η δολοφονία του Νόβακ, που σημειώθηκε στη παραλιακή βρετανική πόλη Σαουθάμπτον τον Δεκέμβριο του 2025, έχει πυροδοτήσει έντονη δημόσια συζήτηση για την αστυνόμευση και τους νόμους περί μαχαιριών στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Την υπόθεση έχουν επίσης εργαλειοποιήσει πολιτικοί σε όλη την Ευρώπη, με έναν Πολωνό ακροδεξιό πολιτικό να ισχυρίζεται ότι η υπόθεση συμβολίζει «την Ευρώπη που καταδικάζει τον εαυτό της σε θάνατο».
Η υπόθεση έχει ανοίξει τον δρόμο για ένα επικίνδυνο κύμα παραπληροφόρησης με πραγματικές ανθρώπινες συνέπειες: αστυνομικοί που δεν είχαν καμία εμπλοκή στην υπόθεση έχουν δεχθεί απειλές κατά της ζωής τους και αναγκάστηκαν να κρυφτούν, εν μέσω της δημόσιας οργής για τον τρόπο με τον οποίο οι αστυνομικοί που έφτασαν στη σκηνή του εγκλήματος χειρίστηκαν την υπόθεση.
Το βράδυ της δολοφονίας, ο Ντίγκουα, ο οποίος είναι Σιχ, ισχυρίστηκε ψευδώς ότι είχε πέσει θύμα ρατσιστικής επίθεσης, όταν κάλεσε την αστυνομία στον τόπο του εγκλήματος αφού είχε μαχαιρώσει τον Νόβακ τέσσερις φορές.
Όταν έφτασαν, υλικό από τις κάμερες που φορούσαν στο σώμα τους και δόθηκε στη δημοσιότητα από την αστυνομία δείχνει ότι αντιμετώπισαν τον Νόβακ ως ύποπτο, του πέρασαν χειροπέδες και αγνόησαν τις εκκλήσεις του για πόνο, προτού αναγνωρίσουν ότι έφερε τραύμα που απειλούσε τη ζωή του και προσπαθήσουν να τον επαναφέρουν.
Η παραπληροφόρηση στοχοποιεί αστυνομικούς
Αστυνομικοί που δεν ήταν παρόντες στη σκηνή του εγκλήματος έχουν ταυτοποιηθεί λανθασμένα σε αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κάποιες από τις οποίες έχουν συγκεντρώσει πάνω από ένα εκατομμύριο προβολές.
Η πρώην αστυνομικός Κρίστι Χιλ, η οποία αποχώρησε από το σώμα τον Απρίλιο του 2024, περισσότερο από ενάμιση χρόνο πριν από τη δολοφονία του Νόβακ, ήταν ανάμεσα σε όσους ταυτοποιήθηκαν λανθασμένα σε αναρτήσεις στο Facebook, το X και το Instagram, σε διάφορες γλώσσες, μεταξύ των οποίων και τα γερμανικά.
Μια συγκεκριμένη φωτογραφία της Χιλ, όπου στέκεται δίπλα σε πρώην συνάδελφό της, έχει διαδοθεί ευρέως με τον ισχυρισμό ότι ήταν μία από τους αστυνομικούς που κλήθηκαν στον τόπο του εγκλήματος.
«Η σύγχυση προέρχεται από δελτίο Τύπου για εθνικό βραβείο ανδρείας της αστυνομίας. Μια φωτογραφία με εμένα και έναν πρώην συνάδελφο, ο οποίος επίσης έχει στοχοποιηθεί άδικα, κοινοποιείται συνεχώς και αποδίδεται εσφαλμένα σε αυτή την υπόθεση», εξήγησε σε ανακοίνωση στο LinkedIn που δημοσιεύτηκε στις 3 Ιουνίου.
Η Χιλ ταυτοποιήθηκε επίσης λανθασμένα από το chatbot τεχνητής νοημοσύνης Grok του X, το οποίο απαντούσε σε ερωτήματα χρηστών επιβεβαιώνοντας ότι ήταν μία από τους αστυνομικούς που βρίσκονταν εκεί όταν πέθανε ο Νόβακ.
«Είναι βαθιά ανησυχητικό να συνδέεται το όνομά μου λανθασμένα με μια υπόθεση τόσο προβεβλημένη και ευαίσθητη», είπε. «Οι σκέψεις μου είναι πρωτίστως με την οικογένεια που επλήγη από αυτή την τραγωδία. Αξίζουν δικαιοσύνη και διαφάνεια, όχι τον θόρυβο της διαδικτυακής παραπληροφόρησης».
Τουλάχιστον ένας ακόμη αστυνομικός που ταυτοποιήθηκε λανθασμένα έχει δεχθεί απειλές θανάτου και αναγκάστηκε να μετακομίσει για να προστατεύσει την οικογένειά του.
«Γνωρίζουμε ότι έχουν γίνει πολλά σχόλια μετά την καταδίκη του Βίκραμ Ντίγκουα και αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη για απαντήσεις σχετικά με την αστυνομική ανταπόκριση εκείνης της νύχτας», δήλωσε εκπρόσωπος της αστυνομίας του Χαμσάιρ στην ομάδα επιβεβαίωσης πληροφοριών του Euronews, το Cube.
«Ωστόσο, αυτό που δεν μπορούμε να αποδεχθούμε είναι η εκτεταμένη διάδοση παραπληροφόρησης στο διαδίκτυο από όσους επιδιώκουν να προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερο φόβο και διχασμό, απειλώντας αστυνομικούς και διαδίδοντας ονόματα που απλώς δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα», πρόσθεσε ο εκπρόσωπος.
Η Χιλ συνδέθηκε λανθασμένα και με μια εικόνα που έχει διαδοθεί ευρέως σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και περιθωριακές ιστοσελίδες και υποτίθεται ότι δείχνει στιγμιότυπο από υλικό κάμερας σώματος στον τόπο του εγκλήματος, με το χέρι αστυνομικού που έχει γαμψά νύχια.
Η εικόνα, που έχει κοινοποιηθεί σε πολλές γλώσσες, μεταξύ άλλων στα γαλλικά, τα γερμανικά και τα πολωνικά, αλλά και από τον Ρόμπερτ Τζένρικ, βουλευτή του βρετανικού ακροδεξιού κόμματος Reform UK, είναι στην πραγματικότητα ψηφιακά παραποιημένη, όπως αποκαλύπτει η σύγκριση με το αυθεντικό υλικό.
Σύγχυση γύρω από το όπλο που χρησιμοποιήθηκε
Πολλές αναρτήσεις στο διαδίκτυο, που έχουν κοινοποιηθεί ευρέως, συνδέουν τη δολοφονία του Νόβακ με την εξαίρεση που προβλέπει η νομοθεσία στο Ηνωμένο Βασίλειο και επιτρέπει σε μυημένους Σιχ να φέρουν για θρησκευτικούς λόγους μια λεπίδα, γνωστή ως κίρπαν, εφόσον δεν ξεπερνά τις εννέα ίντσες (23 εκ.).
Το θέμα έχει προκαλέσει και δημόσια συζήτηση, με πολιτικούς του κόμματος Reform UK του Νάιτζελ Φαράζ να ζητούν την κατάργηση της εξαίρεσης για το κίρπαν. Ο επίτροπος αστυνομίας και εγκλήματος του Χαμσάιρ, ο οποίος εποπτεύει την αστυνόμευση στο Σαουθάμπτον, έχει επίσης ζητήσει επανεξέταση των σχετικών διατάξεων.
Αντικρουόμενοι ισχυρισμοί σχετικά με τη χρήση του κίρπαν στη δολοφονία του Νόβακ έχουν ενισχύσει τη σύγχυση.
Η Εισαγγελική Υπηρεσία του Στέμματος (CPS) ανέφερε στη δίκη ότι ο Ντίγκουα έφερε δύο τελετουργικές λεπίδες όταν εξαπέλυσε την επίθεση, περιγράφοντάς τες και τις δύο ως «κίρπαν».
Στο σκεπτικό της ποινής του, ο δικαστής Γουίλιαμ Μόουσλι KC είπε ότι ο Ντίγκουα φορούσε κάτω από τα ρούχα του το κίρπαν που απαιτεί η πίστη για τους μυημένους Σιχ, καθώς και «ένα μεγάλο στιλέτο σε θήκη», το οποίο περιέγραψε επίσης ως «μεγάλο σιχικό στιλέτο». Αυτό το μεγαλύτερο στιλέτο, μήκους οκτώ ιντσών, ήταν το όπλο με το οποίο σκότωσε τον Νόβακ.
Το τάγμα Νιχάνγκ των Σιχ έχει παράδοση να φέρει αυτό το δεύτερο μαχαίρι, ωστόσο ο δικαστής σημείωσε ότι αυτό «δεν αποτελεί αυστηρή υποχρέωση», προσθέτοντας ότι ο Ντίγκουα «καταχράστηκε το προνόμιο που παρέχεται στους Σιχ να φέρουν μαχαίρι σε δημόσιο χώρο για θρησκευτικούς λόγους», αμαυρώνοντας τη θρησκεία του και θέτοντας «άλλους σε κίνδυνο αντιποίνων».
Η Σιχική Ομοσπονδία του Ηνωμένου Βασιλείου δημοσίευσε στη συνέχεια δελτίο Τύπου, στο οποίο αναφέρει ότι το μαχαίρι που χρησιμοποίησε ο Ντίγκουα δεν ήταν παραδοσιακό κίρπαν αλλά ένα πέσι-καμπζ μήκους 21 εκ., που περιγράφεται ως ιστορική λεπίδα της Νότιας Ασίας.
Μιλώντας στο Cube, η Τζάγκμπιρ Τζούτι Τζόαλ, καθηγήτρια Σιχικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Μπέρμινγκχαμ, επανέλαβε ότι το μαχαίρι που χρησιμοποίησε ο Ντίγκουα πρέπει να διακρίνεται από το κίρπαν, το οποίο είναι ένα από τα σύμβολα πίστης που φέρουν οι μυημένοι Σιχ, γνωστά ως «Πέντε Κ».
«Το κίρπαν θεωρείται συνήθως μια μικρή, καμπύλη, μονόκοπη λεπίδα, συνολικού μήκους μεταξύ 3 και 8 ιντσών, μαζί με τη θήκη και τη λαβή, και συχνά ακόμη μικρότερη. Δεν υπάρχει μία υποχρεωτική διάσταση», ανέφερε. «Συνήθως φοριέται κάτω από τα ρούχα και δεν είναι γενικά ορατό στο κοινό».
Το όπλο που έφερε ο Ντίγκουα, σύμφωνα με την Τζόαλ, δεν ανήκε στα Πέντε Κ αλλά πρέπει να γίνει κατανοητό ως «σιχικό τελετουργικό ή πολεμικό όπλο, που συνδέεται με την ευρύτερη πολεμική παράδοση των όπλων shastar».
«Αν και και τα δύο έχουν πολιτισμική και ιστορική σημασία στη σιχική παράδοση, διαφέρουν ως προς το καθεστώς, τον σκοπό και τη συνήθη μορφή τους», είπε. «Το κίρπαν είναι υποχρεωτικό σύμβολο πίστης για όλους τους μυημένους Σιχ, ενώ το τσούρα ή πέσι-καμπζ είναι μεγαλύτερο, σαφώς πολεμικό όπλο, που δεν ανήκει στα Πέντε Κ».
Ο πατέρας του Νόβακ, Μαρκ, έχει ζητήσει «αυστηρότερα μέτρα για την πώληση, την κατοχή και τη μεταφορά όλων των μαχαιριών».
«Χρειαζόμαστε πραγματικές λύσεις. Χρειαζόμαστε επενδύσεις στην πρόληψη. Χρειαζόμαστε αυστηρότερα μέτρα για την πώληση, την κατοχή και τη μεταφορά όλων των μαχαιριών», είπε. «Οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να μπορούν να περπατούν ανενόχλητοι στους δρόμους της Βρετανίας κρατώντας μια λεπίδα 21 εκ.»
Πρόσθεσε επίσης ότι δεν θέλει ο θάνατος του γιου του «να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει περισσότερο μίσος, διχασμό ή ένταση».
Η κοινότητα Σιχ έχει καταδικάσει συντριπτικά τη δολοφονία, με εκπροσώπους της να δηλώνουν ότι ανησυχούν για τις πραγματικές συνέπειες που μπορεί να έχει η υπόθεση.
Ο Αμάντιπ Σινγκ, εκπαιδευτής σιχικής πίστης στην οργάνωση Basics of Sikhi, δήλωσε ότι μέλη της σιχικής κοινότητας ανέφεραν εχθρική συμπεριφορά μετά την υπόθεση και υποστήριξε ότι η δημόσια συζήτηση συχνά δεν διακρίνει ανάμεσα στο κίρπαν που φορούν οι μυημένοι Σιχ και τη μεγαλύτερη λεπίδα που χρησιμοποίησε ο Ντίγκουα.
«Το κίρπαν δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ», είπε.
Στο σκεπτικό της ποινής, ο δικαστής Μόουσλι ανέφερε ότι οι πράξεις του Ντίγκουα «υποκίνησαν φυλετική ένταση στο Σαουθάμπτον και σε ολόκληρη τη χώρα» και άφησαν «πολλούς Σιχ να ανησυχούν για τη δική τους ασφάλεια, παρότι δεν έχουν κάνει απολύτως τίποτα λάθος».