Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να επιταχύνει τη στροφή στις πράσινες μεταφορές με δεσμευτικές ποσοστώσεις για αγορές ηλεκτρικών οχημάτων από τις εταιρείες, πρόταση που συζητείται τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες και προκαλεί έντονη κριτική από τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Οι υπουργοί Μεταφορών της ΕΕ συνεδριάζουν στο Λουξεμβούργο τη Δευτέρα με κύριο θέμα στην ατζέντα τον προτεινόμενο κανονισμό σχετικά με τα «καθαρά» εταιρικά αυτοκίνητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε παρουσιάσει την πρόταση ήδη τον Δεκέμβριο του 2025, στο πλαίσιο του πακέτου για την αυτοκινητοβιομηχανία (πηγή στα Γερμανικά).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο επίκεντρο του κανονισμού βρίσκονται οι εταιρικοί στόλοι ως μοχλός για την πράσινη αλλαγή στις μεταφορές: εφόσον οι επιχειρήσεις ταξινομούν περίπου το 60% όλων των νέων επιβατικών αυτοκινήτων και έως και το 90% των ελαφρών φορτηγών στην ΕΕ, τα κράτη μέλη θα πρέπει από το 2030 να διασφαλίζουν ότι οι μεγάλες εταιρείες στρέφονται ολοένα και περισσότερο σε οχήματα μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών. Τα μέτρα που θα χρησιμοποιηθούν για τον σκοπό αυτό – για παράδειγμα φορολογικά κίνητρα ή εξαιρέσεις από τα διόδια – μπορούν να τα αποφασίσουν τα ίδια τα κράτη.
Περίπου το 60% όλων των νέων επιβατικών αυτοκινήτων που ταξινομούνται στην Ευρώπη είναι εταιρικά οχήματα, ενώ στα ελαφρά φορτηγά το ποσοστό φθάνει έως και το 90%. Κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι εταιρικοί στόλοι αποτελούν συνεπώς κεντρικό μοχλό για την πράσινη μετάβαση στις μεταφορές. Σύμφωνα με την πρόταση των Βρυξελλών, τα κράτη μέλη θα πρέπει από το 2030 να διασφαλίζουν ότι οι μεγάλες επιχειρήσεις τηρούν δεσμευτικές ποσοστώσεις για οχήματα μηδενικών και χαμηλών εκπομπών.
Έντονη κριτική από την αυτοκινητοβιομηχανία
Ωστόσο, ο κλάδος της αυτοκινητοβιομηχανίας ασκεί δριμεία κριτική στα σχέδια. Σύμφωνα, μεταξύ άλλων, με τη «Bild», οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ο κλάδος των leasing, οι μεταφορικές εταιρείες και οι κατασκευαστές προβάλλουν σθεναρή αντίσταση. Πολλές ευρωπαϊκές ενώσεις του κλάδου προειδοποιούν σε κοινό υπόμνημα για τις επιπτώσεις από τον κανονισμό «Clean Corporate Vehicles Regulation».
Στο πρόσφατο αυτό κείμενο θέσεων οι ενώσεις κατηγορούν την ΕΕ ότι στηρίζεται σε δεσμευτικές υποχρεώσεις αντί σε κίνητρα. Το πραγματικό πρόβλημα, υποστηρίζουν, δεν είναι η έλλειψη κανόνων, αλλά οι ανεπαρκείς υποδομές φόρτισης, οι υψηλές τιμές ηλεκτρικού ρεύματος και η πτώση της αξίας των ηλεκτρικών οχημάτων.
Κατά την εκτίμηση των ενώσεων, από τα σχέδια θα επηρεαστούν κυρίως οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ιδιαίτερα εκτεθειμένες θεωρούνται, σύμφωνα με το υπόμνημα, οι εταιρείες σε αγροτικές περιοχές, οι επιχειρήσεις με μακρινά δίκτυα διανομής και όσες δεν διαθέτουν επαρκείς υποδομές φόρτισης.
Ο κανονισμός αφορά στην αρχική του φάση μόνο τις μεγάλες επιχειρήσεις με τουλάχιστον 250 εργαζόμενους και ετήσιο κύκλο εργασιών 50 εκατ. ευρώ. Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, όπως τα χειρωνακτικά επαγγέλματα ή οι υπηρεσίες κατ’ οίκον φροντίδας, που στο υπόμνημα παρουσιάζονται ως ιδιαίτερα επιβαρυμένες, εξαιρούνται προς το παρόν. Τα σχέδια δεν περιορίζονται αποκλειστικά στα αμιγώς ηλεκτρικά οχήματα. Ως «χαμηλών εκπομπών» θεωρούνται και οχήματα με έως 50 γραμμάρια εκπομπών CO₂ ανά χιλιόμετρο – μεταξύ αυτών και τα plug-in υβριδικά.
Μόνο αυτοκίνητα που παράγονται στην ΕΕ
Στο εξής, οι κρατικές ενισχύσεις θα κατευθύνονται αποκλειστικά σε οχήματα που δεν είναι μόνο μηδενικών ή χαμηλών εκπομπών, αλλά παράγονται επίσης στην ΕΕ. Με αυτόν τον τρόπο η Επιτροπή επιδιώκει να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία στον παγκόσμιο ανταγωνισμό και να διασφαλίσει προστιθέμενη βιομηχανική αξία στην Ευρώπη.
Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα θεωρούνται κατά τη χρήση τους πιο χαμηλών εκπομπών, ωστόσο το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα δεν είναι αψεγάδιαστο σε όλους τους τομείς.
Οι επικριτές επισημαίνουν κυρίως την εξόρυξη λιθίου για τις μπαταρίες: η παραγωγή του απαιτεί σε ορισμένες περιπτώσεις μεγάλες ποσότητες νερού, γεγονός που σε ξηρές περιοχές μπορεί να επιβαρύνει τα τοπικά οικοσυστήματα.
Προστίθενται η κατανάλωση ενέργειας και οι περιβαλλοντικές συνέπειες από την εξόρυξη άλλων πρώτων υλών, όπως το νικέλιο, το κοβάλτιο ή ο γραφίτης. Παρ’ όλα αυτά, ειδικοί τονίζουν ότι, σε όλο τον κύκλο ζωής τους – ιδίως όταν χρησιμοποιούν ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές – τα ηλεκτρικά οχήματα συχνά εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις για το κλίμα σε σχέση με τα συμβατικά οχήματα εσωτερικής καύσης.