Οι κυβερνήσεις της ΕΕ διαπραγματεύονται την κατανομή 2 τρισ. ευρώ του κοινού προϋπολογισμού, ανάμεσα σε «φειδωλές» χώρες και όσες υπερασπίζονται τις αγροτικές δαπάνες.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μια λεπτή φάση διαπραγματεύσεων για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της, με τα κράτη μέλη να διχάζονται ως προς το ύψος των δαπανών και τις προτεραιότητες, ενόψει κρίσιμων συνομιλιών σε σύνοδο κορυφής στις Βρυξέλλες την Παρασκευή.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Απαιτείται λεπτή ισορροπία μεταξύ των κρατών μελών για τον προϋπολογισμό ύψους 2 τρισ. ευρώ, καθώς μια ομάδα καθαρών συνεισφερόντων, με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία, πιέζει για βαθιές περικοπές στη συνολική δαπάνη, προκαλώντας την ενόχληση χωρών του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης που φοβούνται ότι κονδύλια για τομείς όπως η γεωργία θα θυσιαστούν υπέρ των αμυντικών δαπανών.
Παρότι η γεωργία και η χρηματοδότηση για την πολιτική συνοχής παραμένουν οι μεγαλύτερες κατηγορίες δαπανών, το μερίδιό τους αναμένεται να μειωθεί αισθητά, από περίπου 60% του τρέχοντος προϋπολογισμού σε 44% στο προτεινόμενο από την Κομισιόν πλαίσιο για την περίοδο 2028–2034.
Στα τέλη Μαΐου, ομάδα 16 χωρών υπέγραψε κείμενο με το οποίο ζητείται αύξηση των κονδυλίων για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής, αυτοαποκαλούμενες «Φίλοι της Συνοχής».
Στο κείμενο προσχώρησαν η Βουλγαρία, η Κροατία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ιταλία, η Λετονία, η Λιθουανία, η Μάλτα, η Πολωνία, η Πορτογαλία, η Τσεχία, η Ρουμανία, η Σλοβενία, η Σλοβακία, η Ισπανία και η Ουγγαρία.
Οι «φειδωλές χώρες» – η Γερμανία, η Ολλανδία, η Δανία, η Σουηδία, η Φινλανδία και η Αυστρία – διαμηνύουν ότι οποιαδήποτε αύξηση των δαπανών είναι εκτός συζήτησης.
Σε αναθεωρημένο κείμενο που παρουσιάστηκε την περασμένη εβδομάδα, οι κυπριακές αρχές, οι οποίες προεδρεύουν αυτή την περίοδο των διαπραγματεύσεων μεταξύ των κρατών μελών, εισηγήθηκαν περικοπή 32,8 δισ. ευρώ από το συνολικό πακέτο των 2 τρισ. ευρώ, χαρακτηρίζοντάς την συμβιβαστική λύση ανάμεσα στους Φίλους της Συνοχής και τις φειδωλές χώρες. Οι ηγέτες της ΕΕ θα ξεκινήσουν τις συζητήσεις στη βάση της κυπριακής πρότασης.
Την ίδια ώρα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ως συννομοθέτης που πρέπει να εγκρίνει το πακέτο μαζί με τους ηγέτες, έχει απορρίψει την κυπριακή πρόταση, κρίνοντάς την ανεπαρκή, ιδίως ως προς τα κονδύλια για τη γεωργία και την πολιτική συνοχής.
Έσοδα του προϋπολογισμού και κυλιόμενο χρέος
Η συζήτηση για τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού παραμένει ανοικτή.
Η κυπριακή προεδρία δεν ενέταξε στο κείμενο αναθεωρημένες προτάσεις για τα έσοδα.
Στην αρχική της πρόταση, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε συμπεριλάβει ως πηγές εσόδων το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών της ΕΕ (ETS), τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), τα μη εισπραχθέντα έσοδα από ηλεκτρονικά απόβλητα, τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στον καπνό και έναν φόρο στις επιχειρήσεις.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρότεινε πρόσθετες πηγές εσόδων. Σύμφωνα με αρκετούς Ευρωπαίους διπλωμάτες που μίλησαν στο Euronews υπό τον όρο της ανωνυμίας, μεταξύ των προτάσεων που έχουν κεντρίσει περισσότερο το ενδιαφέρον των ηγετών συγκαταλέγονται ένας φόρος στα τυχερά παιχνίδια, μια ψηφιακή εισφορά και ένας φόρος στα κρυπτοπεριουσιακά στοιχεία.
Ωστόσο, οι φειδωλές χώρες παραμένουν επιφυλακτικές απέναντι στα προτεινόμενα μέτρα για τα έσοδα, με τη Σουηδία να διατηρεί τις μεγαλύτερες ενστάσεις. Υποστηρίζουν ότι, ως ορισμένα από τα πλουσιότερα κράτη μέλη της ΕΕ, θα επωμίζονταν δυσανάλογο μέρος του οικονομικού βάρους.
Παράλληλα, χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Ελλάδα έχουν προτείνει η αποπληρωμή του Ταμείου NextGenerationEU να γίνει μέσω επανέκδοσης χρέους, ενός μηχανισμού γνωστού ως κυλιόμενο χρέος. Η πρόταση συναντά τη σθεναρή αντίθεση χωρών όπως η Γερμανία και η Ολλανδία, που απορρίπτουν κάθε μορφή νέου κοινού δανεισμού.
Οι ηγέτες της ΕΕ επιδιώκουν να καταλήξουν σε συμφωνία για τον προϋπολογισμό έως το τέλος του 2026. Οι συννομοθέτες θέλουν να αποφύγουν την παράταση των διαπραγματεύσεων στο 2027, χρονιά κατά την οποία θα διεξαχθούν σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις σε αρκετές κομβικές ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων η Γαλλία, η Ιταλία και η Πολωνία.
Οποιαδήποτε συμφωνία για τον προϋπολογισμό θα χρειαστεί ομόφωνη στήριξη και από τα 27 κράτη μέλη, καθώς και τη σύμφωνη γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.