Η αλουμίνα, η Ρωσία και το σκάνδαλο που τινάζει στον αέρα τη γιορτή της ιρλανδικής προεδρίας

Η προεδρία της Ιρλανδίας στο Συμβούλιο της ΕΕ, η όγδοη στην ιστορία της, επρόκειτο να αποτελέσει μια στιγμή υπερηφάνειας, μια ευκαιρία να αναδειχθούν τα οφέλη που έχει αποφέρει στη «δημοκρατία του τριφυλλιού» η συμμετοχή στην Ένωση, καθώς και οι διπλωματικές δεξιότητες που έχει αποκτήσει χάρη σε αυτή.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

«Η ανάληψη της προεδρίας είναι τιμή και ευθύνη και είμαστε έτοιμοι να δώσουμε τον καλύτερό μας εαυτό», δήλωσε ο πρωθυπουργός (Taoiseach) Μίχολ Μάρτιν στην τελετή έναρξης της προεδρίας στο Κάστρο του Δουβλίνου.

Ωστόσο, η ξεχωριστή αυτή περίσταση έχει επισκιαστεί σε μεγάλο βαθμό από ένα εκρηκτικό σκάνδαλο σχετικά με τις πωλήσεις αλουμίνας της Ιρλανδίας στη Ρωσία, μια δυσάρεστη εικόνα για μια χώρα που έχει θέσει τη στήριξη προς την Ουκρανία στην κορυφή των προτεραιοτήτων της και υποτίθεται ότι λειτουργεί ως «έντιμος μεσολαβητής» ανάμεσα στα υπόλοιπα 26 κράτη μέλη.

Για την Ιρλανδία, μια χώρα της οποίας οι αντιπαραθέσεις συνήθως περιστρέφονται γύρω από τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες και τη χαμηλή φορολογία, η εικόνα ότι λειτουργεί έμμεσα ως διευκολυντής της μεγαλύτερης ένοπλης σύρραξης σε ευρωπαϊκό έδαφος μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο εξελίσσεται σε μια καταστροφική επικοινωνιακή κρίση.

Η κατακραυγή εντείνεται από τα τέλη Μαρτίου, όταν ένας δημοσιογραφικός όμιλος αποκάλυψε τους επικερδείς δεσμούς ανάμεσα στην Aughinish Alumina, ένα τεράστιο διυλιστήριο στη δυτική Ιρλανδία, και το ρωσικό στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα, και αυτή την εβδομάδα πήρε νέες διαστάσεις, καθώς η Ιρλανδία γιόρταζε την έναρξη της θητείας της στην εκ περιτροπής προεδρία.

Ο Μάρτιν παρέμεινε ανέκφραστος καθώς ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο επίσημος προσκεκλημένος στην τελετή έναρξης της Τετάρτης, επέκρινε δημόσια το Δουβλίνο επειδή επιτρέπει τις εξαγωγές αλουμίνας προς τον επιτιθέμενο στη χώρα του.

Η αλουμίνα είναι μια λευκή σκόνη που χρησιμοποιείται για την παραγωγή αλουμινίου, ενός ελαφρού μετάλλου που συναντάται συχνά στα όπλα που χρησιμοποιούνται στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία.

«Κάθε τόνος πρώτης ύλης που καταλήγει στη Ρωσία χρησιμοποιείται εναντίον μας σε αυτόν τον πόλεμο. Έτσι το αντιλαμβανόμαστε. Έτσι το βλέπουμε», είπε ο Ζελένσκι.

Ο Μάρτιν επιχείρησε να αποκλιμακώσει την ένταση, λέγοντας ότι είχε μια «καλή συζήτηση» με τον Ουκρανό ηγέτη για το θέμα και υποσχόμενος να κοινοποιήσει τα ευρήματα της έρευνας στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η έρευνα βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωση, πρόσθεσε.

«Δεν θέλουμε να βρεθούμε σε θέση όπου υλικό που προέρχεται από μονάδα στην Ιρλανδία καταλήγει να στηρίζει τη ρωσική πολεμική μηχανή», τόνισε ο Μάρτιν.

Ο Ζελένσκι κάλεσε τον Μάρτιν να μην καθυστερεί τη διαδικασία.

«Ελπίζουμε πολύ σε ένα θετικό για εμάς αποτέλεσμα αυτής της έρευνας και ελπίζουμε ότι δεν θα χρειαστεί να περιμένουμε μήνες», είπε ο Ζελένσκι.

Την επόμενη ημέρα, Πέμπτη, ο Μάρτιν δέχθηκε νέο γύρο ερωτήσεων για το σκάνδαλο της αλουμίνας από δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες και είχαν προσκληθεί να καλύψουν τις εκδηλώσεις για την έναρξη της προεδρίας (στο γκρουπ αυτό συμμετείχε και το Euronews).

Την επόμενη ημέρα, Παρασκευή, ο χαμηλών τόνων Taoiseach αναγκάστηκε ξανά να αναφερθεί στο θέμα, μετά τη φιλοξενία της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ιδιαίτερη πατρίδα του, το Κορκ.

«Η αλουμίνα δεν έχει συμπεριληφθεί σε καμία λίστα κυρώσεων μέχρι σήμερα», είπε ο Μάρτιν, επαναλαμβάνοντας ένα επιχείρημα που χρησιμοποιούν τόσο η κυβέρνησή του όσο και η Aughinish για να αντικρούσουν την κατακραυγή.

Η φον ντερ Λάιεν, της οποίας η Επιτροπή έχει στοχεύσει μια εξαντλητική λίστα υλικών και εξαρτημάτων που ενισχύουν την πολεμική παραγωγή της Μόσχας, ήταν σύντομη στην τοποθέτησή της.

«Εναπόκειται στην Ιρλανδία να ηγηθεί αυτής της έρευνας και να καθορίσει το χρονοδιάγραμμά της», σημείωσε.

Ένας μεγάλος πονοκέφαλος

Πρέπει να σημειωθεί ότι η Ιρλανδία δεν είναι η πρώτη χώρα της ΕΕ – και πιθανότατα δεν θα είναι η τελευταία – που κατηγορείται με αμηχανία ότι στηρίζει την πολεμική οικονομία της Μόσχας.

Η Ουγγαρία και η Σλοβακία έχουν δεχθεί επί χρόνια κριτική για τη συνεχιζόμενη εξάρτησή τους από το ρωσικό αργό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο μέσω αγωγών. Η Ισπανία και η Γαλλία έχουν επικριθεί για τις μεγάλες εισαγωγές ρωσικού LNG. Η Ελλάδα και η Μάλτα έχουν προκαλέσει αντιδράσεις μπλοκάρονταςμια πλήρη απαγόρευση των θαλάσσιων υπηρεσιών προς ρωσικά τάνκερ. Και η Αυστρία βρίσκεται υπό στενή παρακολούθηση λόγω της δραστηριότητας της Raiffeisen Bank International εντός Ρωσίας.

Πρόκειται μόνο για ένα δείγμα των δυσάρεστων υπολειμμάτων που άφησε πίσω του το μεγαλύτερο καθεστώς κυρώσεων στην ιστορία της ΕΕ εναντίον μιας χώρας η οποία, μέχρι να αποφασίσει να εξαπολύσει την πλήρους κλίμακας εισβολή στην Ουκρανία, ήταν ένας από τους βασικούς εμπορικούς εταίρους της Ένωσης.

Διακυβεύονται ποσά εκατομμυρίων ή και δισεκατομμυρίων ευρώ όταν οι επιχειρηματικοί δεσμοί διακόπτονται από τη μια μέρα στην άλλη.

Αυτό εξηγεί γιατί ούτε ο Μάρτιν ούτε κάποιος από τους υφυπουργούς του έχουν προσφέρει μια κατηγορηματική δέσμευση ότι θα συναινέσουν σε κυρώσεις στην αλουμίνα – εφόσον ποτέ τεθούν τέτοιες κυρώσεις. (Ειρωνικά, μία από τις πιο επείγουσες αποστολές της ιρλανδικής προεδρίας είναι να επιτευχθεί συμφωνία για το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας.)

«Η Ιρλανδία δεν θα κάνει ποτέ επιλεκτική εφαρμογή στις κυρώσεις. Δεν θα επιλέγει κατά περίπτωση τα κριτήρια. Τα κριτήρια είναι σαφή. Πρέπει να εφαρμόζονται. Αυτό έχει σημασία», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Σάιμον Χάρις.

«Αλλά είναι σημαντικό να αποτυπώσουμε σωστά τα γεγονότα».

Δεδομένου ότι η Aughinish διαθέτει περίπου το ήμισυ των εξαγωγών αλουμίνας της στη Ρωσία, οι κυρώσεις κινδυνεύουν να έχουν δυσμενείς συνέπειες για την εταιρεία, που είναι το μεγαλύτερο διυλιστήριο αλουμίνας στην Ευρώπη. Η ιρλανδική κυβέρνηση έχει επανειλημμένα εκφράσει ανησυχίες για τον αντίκτυπο στις άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας, στο περιβάλλον και στην στρατηγική εφοδιαστική αλυσίδα της Ευρώπης.

Η Aughinish έχει ασκήσει πιέσεις στο Δουβλίνο ώστε να αποτραπούν οι κυρώσεις και έχει φτάσει ακόμη και στο σημείο να θέσει το ενδεχόμενο κρατικοποίησης, αν επιβληθεί απαγόρευση εξαγωγών αλουμίνας, το βασικό αίτημα του Κιέβου.

Παρότι ο Μάρτιν και ο Χάρις έχουν απορρίψει το ενδεχόμενο κρατικής παρέμβασης, επιμένουν ότι οι πιθανές παρενέργειες πρέπει να εξεταστούν διεξοδικά.

Σε μια ακόμη δυσάρεστη εξέλιξη, οι σουηδικές αρχές κατέληξαν πρόσφατα στο συμπέρασμα ότι η Rusal, η μητρική εταιρεία της Aughinish, εξακολουθεί να βρίσκεται υπό τον ουσιαστικό έλεγχο του Όλεγκ Ντεριπάσκα, ενός Ρώσου ολιγάρχη με στενούς δεσμούς με το Κρεμλίνο, ο οποίος βρίσκεται υπό κυρώσεις της ΕΕ.

Ο Ζελένσκι αξιοποίησε αυτό το στοιχείο για να ενισχύσει τη δυσαρέσκειά του.

«Δυστυχώς, υπάρχουν εταιρείες στην Ευρώπη που ανήκουν ή βρίσκονται ουσιαστικά υπό τον έλεγχο της Ρωσίας και των ολιγαρχών της που τελούν υπό κυρώσεις. Συνεχίζουν να προμηθεύουν τον επιτιθέμενο με κρίσιμα υλικά. Ακόμη και σήμερα», είπε ο Ζελένσκι στην τελετή έναρξης.

Μένει να φανεί πώς το Δουβλίνο θα βγει από το σκάνδαλο της αλουμίνας, το οποίο, όπως απέδειξαν οι τελευταίες ημέρες, δεν δείχνει να υποχωρεί σύντομα.

Τα πορίσματα της έρευνας, όταν δημοσιοποιηθούν, θα ανοίξουν ένα νέο κεφάλαιο στην υπόθεση και θα φέρουν στην κυβέρνηση είτε τιμωρία είτε κάθαρση. Για ορισμένους, η ζημιά έχει ήδη γίνει. Για άλλους, μπορεί ακόμη να κρυφτεί κάτω από το χαλί.