Το Euronews απέκτησε αποκλειστική πρόσβαση στην AIRCOM Industry Day του ΝΑΤΟ στο Ράμσταϊν και συνομιλεί με στρατιωτικούς, Ουκρανό αξιωματικό και εκπροσώπους αμυντικών εταιρειών για την κούρσα των εξοπλισμών στο τομέα της αεράμυνας κατά των drone
Με στόχο να βρεθούν οικονομικότερες λύσεις για την αντιμετώπιση των drones και να ενισχυθεί η συνεργασία με τη βιομηχανία, το Συμμαχικό Αεροπορικό Στρατηγείο (Allied Air Command, AIRCOM) του ΝΑΤΟ απηύθυνε γενικό κάλεσμα για την "Ημέρα Βιομηχανίας" AIRCOM, που πραγματοποιήθηκε στην αεροπορική βάση της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ στο Ραμστάιν της Γερμανίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Συμμετείχαν εκπρόσωποι ευρωπαϊκών αμυντικών εταιρειών και των ενόπλων δυνάμεων, για να συζητήσουν νέες προσεγγίσεις στην αντιμετώπιση των μη επανδρωμένων συστημάτων.
Η πίεση για δράση αυξάνεται: Πρόσφατα drone συνετρίβη σε κατοικία στη Ρουμανία, ένα άλλο παραβίασε τον εναέριο χώρο της Λιθουανίας ενώ και το αεροδρόμιο του Μονάχου αναγκάστηκε, μετά από πιθανή θέαση drone, να αναστείλει τη δραστηριότητά του για μερικές ώρες. Τα μη επανδρωμένα συστήματα εξελίσσονται σε ολοένα μεγαλύτερη απειλή για το ΝΑΤΟ και το ερώτημα είναι πώς μπορούν να αντιμετωπιστούν.
Όταν εντοπιστεί ένα drone στον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ, ενεργοποιείται η διαδικασία «Eastern Sentry». Απογειώνονται μαχητικά αεροσκάφη για να καταδιώξουν το drone ή, εφόσον χρειαστεί, να το καταρρίψουν. Ωστόσο, μια τέτοια αποστολή θεωρείται δαπανηρή: τα drones είναι σχετικά φθηνά και ορισμένα κατασκευάζονται με κόστος κάτω των 100.000 ευρώ. Αντίθετα, η απογείωση μαχητικών του ΝΑΤΟ σε κατάσταση συναγερμού για την αναχαίτιση ενός και μόνο drone κοστίζει δεκάδες χιλιάδες ευρώ την ώρα. Μια τυπική αποστολή αναχαίτισης με δύο μαχητικά φτάνει ήδη σε κόστος πάνω από 85.000 ευρώ, πριν καν εκτοξευτεί πύραυλος.
Στην εναρκτήρια ομιλία του, ο αντιπτέραρχος Γκιγιόμ Τομά, αναπληρωτής διοικητής του Συμμαχικού Αεροπορικού Στρατηγείου, υπογράμμισε ότι ο πόλεμος των drones θέτει τη Συμμαχία απέναντι σε «κοινές προκλήσεις». Αναφέρθηκε στη μαζική χρήση μη επανδρωμένων συστημάτων από τη Ρωσία στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Το κρίσιμο, όπως είπε, είναι η Συμμαχία να προηγηθεί σε τρεις τομείς: στο κόστος, στην παραγωγή και στην καινοτομία. Για να συμβεί αυτό, σημείωσε, είναι απαραίτητη η στενή συνεργασία ανάμεσα στη βιομηχανία και τις ένοπλες δυνάμεις.
Η συνεργασία με την Ουκρανία ως «προϋπόθεση»
Για τη δρα Ούλρικε Φρανκε, ειδική σε θέματα ασφάλειας στο European Council on Foreign Relations (ECFR) και μία από τις βασικές ομιλήτριες της εκδήλωσης, τα drones «έφεραν όγκο στο πεδίο της μάχης». Γι’ αυτό, κατά την άποψή της, το ΝΑΤΟ πρέπει να σκέφτεται περισσότερο σε όρους αριθμών και κόστους, αντί να χρησιμοποιεί ακριβά οπλικά συστήματα απέναντι σε σχετικά φθηνά drones. Εξίσου σημαντική είναι, όπως λέει, η συνεργασία με την Ουκρανία, την οποία χαρακτηρίζει «προϋπόθεση» για μια αποτελεσματική αντιμετώπιση της αυξανόμενης απειλής.
Ο υπολοχαγός Ολεξάντρ Βορομπιόφ, με το κωδικό όνομα «Zhan», αναπληρωτής επικεφαλής της αντιαεροπορικής άμυνας του 3ου Σώματος Στρατού της Ουκρανίας, βλέπει κυρίως ένα πρόβλημα: την αξιόπιστη ανίχνευση από ραντάρ. Όπως λέει, η ελλιπής ιχνηλάτηση στόχων εμποδίζει μέχρι σήμερα την ανάπτυξη πλήρως αυτόνομων drones αναχαίτισης. Τα υπάρχοντα ραντάρ χάνουν συχνά από την οθόνη τους τα μικρά drones για αρκετά δευτερόλεπτα.
«Αυτό είναι το σημείο που μέχρι τώρα μάς έχει αποτρέψει στην Ουκρανία από το να κάνουμε το σύστημα πλήρως αυτόνομο. Τα ραντάρ που χρησιμοποιούμε κυρίως δεν έχουν αναπτυχθεί για την ανίχνευση αυτών των drones. Είναι μετεωρολογικά ραντάρ, ραντάρ αεροσκαφών, ουσιαστικά κάθε είδους ραντάρ εκτός από εκείνα που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για αυτά τα drones. Έτσι, ο στόχος κάποιες φορές εξαφανίζεται από την οθόνη. Αν το drone βγει από την πορεία του και το ραντάρ το έχει απολέσει για δέκα δευτερόλεπτα, πρέπει να το χειριστούμε χειροκίνητα. Αυτή είναι η μεγαλύτερη έλλειψή μας: η αξιπόπιστη ανίχνευση των στόχων. Ίσως η Ευρώπη να διαθέτει ήδη αυτή τη δυνατότητα, ίσως οι ΗΠΑ, δεν το ξέρω», λέει μιλώντας στο Euronews.
Ένοπλες δυνάμεις και βιομηχανία αναζητούν από κοινού απαντήσεις στην απειλή των drones
Στη φετινή AIRCOM Industry Day το βασικό ζητούμενο είναι να περνούν οι νέες τεχνολογίες πιο γρήγορα στις ένοπλες δυνάμεις. «Στον πυρήνα του, πρόκειται για την καινοτομία», λέει ο αντισυνταγματάρχης Στέφεν Μποτ, υπεύθυνος του έργου και διοργανωτής της εκδήλωσης, μιλώντας στο Euronews. Ο ρόλος του στρατού, ωστόσο, παραμένει αμετάβλητος.
«Ούτε εμείς ως στρατός ούτε το ΝΑΤΟ υπογράφουμε συμβάσεις με αμυντικές εταιρείες. Ο λόγος που τα συστήματα Counter-UAS βρίσκονται αυτή τη στιγμή τόσο στο προσκήνιο είναι ότι ο στρατός έχει εντοπίσει πολύ συγκεκριμένες επιχειρησιακές ανάγκες. Ταυτόχρονα, οι τεχνολογίες για την αντιμετώπιση drones εξελίσσονται με ταχείς ρυθμούς. Την καινοτομία αυτή την οδηγούν κυρίως νεοφυείς επιχειρήσεις, αλλά και εδραιωμένες αμυντικές βιομηχανίες. Επιπλέον, οι στρατιωτικές απαιτήσεις, ιδίως με βάση την εμπειρία από τον πόλεμο στην Ουκρανία, αλλάζουν πολύ γρηγορότερα από τις διαδικασίες προμηθειών με τις οποίες εισάγονται νέα συστήματα», εξηγεί ο Μποτ.
Το πόσο μεγάλο είναι το ενδιαφέρον για νέες λύσεις στην αντιμετώπιση drones φαίνεται και στην έκθεση: σχεδόν 40 εταιρείες παρουσιάζουν τις νεότερες εξελίξεις τους. Μεταξύ των εκθετών είναι, μεταξύ άλλων, οι MBDA, Alta Ares, Hensoldt και Aselsan. Παρουσιάζονται ραντάρ, drones αναχαίτισης και κατευθυνόμενοι πύραυλοι, ανάμεσά τους και ο πύραυλος της Matra BAe Dynamics Alenia (MBDA) που έχει αναπτυχθεί ειδικά για την αναχαίτιση drones.
Εκπρόσωπος της εταιρείας εξηγεί στο Euronews ότι το σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να αποκρούει με οικονομικά αποδοτικό και αποτελεσματικό τρόπο μαζικές επιθέσεις με drones, «όπως αυτές που είδαμε στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, συνήθως με drones τύπου Shahed ή Geran».
Ο πύραυλος πρόκειται να ενσωματωθεί στο αντιαεροπορικό σύστημα Skyranger 30 της Rheinmetall. Τα πρώτα συστήματα προορίζονται για τη γερμανική Ταξιαρχία 45 στη Λιθουανία και αναμένεται να παραδοθούν μεταξύ 2027 και 2028.
Κάθε Skyranger 30 είναι εξοπλισμένο με εννέα κατευθυνόμενους πυραύλους. Μια πυροβολαρχία με έξι οχήματα διαθέτει έτσι συνολικά 54 έτοιμους προς χρήση πυραύλους αναχαίτισης. Τα μικρότερα drones κλάσης 1, όπως εμπορικά τετρακόπτερα, αντιμετωπίζονται με το πυροβόλο των 30 χιλιοστών του συστήματος. Αντίθετα, ο πύραυλος DefendAir προορίζεται για μεγαλύτερους στόχους, μεταξύ των οποίων και drones τύπου Shahed, όπως εξηγεί ο εκπρόσωπος της εταιρείας στο Euronews.
Μαθήματα από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας
Κατά τη διάρκεια της περιήγησης στην έκθεση, κάτι γίνεται αμέσως εμφανές: ουκρανικές εταιρείες δεν συμμετέχουν. Όπως αναφέρεται στο Euronews, η εκδήλωση απευθύνεται αποκλειστικά σε εταιρείες από κράτη μέλη του ΝΑΤΟ. Παρ’ όλα αυτά, η Ουκρανία βρίσκεται στο επίκεντρο σχεδόν κάθε συζήτησης.
Εκπρόσωποι τόσο του ΝΑΤΟ όσο και της αμυντικής βιομηχανίας τονίζουν επανειλημμένα τη στενή συνεργασία με Ουκρανούς εταίρους. Ο τουρκικός αμυντικός όμιλος Aselsan αναφέρει στο Euronews ότι το σημαντικότερο μάθημα από τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας είναι η αξιοπιστία των συστημάτων. «Ένα σύστημα πρέπει να λειτουργεί με αξιοπιστία. Όταν ένας στόχος πλησιάζει, υπάρχουν μόνο λίγα δευτερόλεπτα για να ληφθεί απόφαση και να υπάρξει αντίδραση. Η τεχνητή νοημοσύνη θα πρέπει να βοηθά στη μείωση αυτού του χρόνου λήψης απόφασης».
Και η γαλλική εταιρεία Alta Ares, που αναπτύσσει λογισμικό και συστήματα με τεχνητή νοημοσύνη για αναγνώριση, επιτήρηση και αντιμετώπιση drones, συνεργάζεται στενά με την Ουκρανία. Ωστόσο, η χώρα δεν αντιμετωπίζεται ως «εργαστήριο», όπως υπογραμμίζει εκπρόσωπος της εταιρείας μιλώντας στο Euronews. Στην AIRCOM Industry Day η Alta Ares παρουσίασε δύο διαφορετικά drones αναχαίτισης: το X-Block για μικρές και μεσαίες αποστάσεις, με εμβέλεια έως 15 χιλιομέτρων, και ένα ακόμη μοντέλο για μεγαλύτερες αποστάσεις, έως 40 χιλιόμετρα.
«Οι δύο συνιδρυτές μας βρέθηκαν στην Ουκρανία στην αρχή του πολέμου. Εκεί συνεργάστηκαν στενά με ουκρανικές μονάδες για να κατανοήσουν τις ανάγκες τους και να δουν πώς αλλάζει το πεδίο της μάχης. Στόχος ήταν να αναπτυχθούν λύσεις προσαρμοσμένες ακριβώς σε αυτές τις απαιτήσεις. Γι’ αυτό αναπτύξαμε λύσεις τεχνητής νοημοσύνης που μπορούν να ενσωματωθούν απευθείας σε drones», εξηγεί ο εκπρόσωπος της εταιρείας.
Με περισσότερους από 30 εκθέτες, ο ανταγωνισμός είναι πανταχού παρών. Ωστόσο, δεν θεωρείται το σημαντικότερο ζήτημα. «Αν υιοθετήσει κανείς τον ουκρανικό τρόπο σκέψης, τότε είμαστε πρωτίστως εταίροι, γιατί η Ευρώπη χρειάζεται απεγνωσμένα τέτοιες λύσεις», λέει ο εκπρόσωπος της εταιρείας. «Δεν υπάρχει αρκετή προσφορα, η ζήτηση θα είναι πολύ μεγαλύτερη».
Πρόσφατα, η Alta Ares υπέγραψε επίσης μνημόνιο κατανόησης (Memorandum of Understanding, MoU) με την γερμανική εταιρεία κατασκευής drones Quantum Systems.
Ο υπολοχαγός Ολεξάντρ Βορομπιόφ χαιρετίζει αυτή την εξέλιξη. «Είναι καλό που οι εταιρείες βρίσκονται επί τόπου», λέει. Χωρίς άμεση συνεργασία με την Ουκρανία, σε πολλούς κατασκευαστές λείπει η κατανόηση του σύγχρονου πεδίου μάχης.
Το κατά πόσο οι μέχρι τώρα προσπάθειες επαρκούν, δεν μπορεί να το κρίνει, όπως λέει. Το ότι ευρωπαϊκές εταιρείες έχουν πλέον παρουσία στην Ουκρανία και αποκτούν εμπειρία απευθείας στο μέτωπο είναι, ωστόσο, το σωστό βήμα, έστω κι αν, κατά την άποψή του, ήρθε κάπως αργά.