Επανεκκίνηση των σχέσεων ΕΕ - Τουρκίας: Δείπνο εργασίας Φον ντερ Λάιεν - Ερντογάν σε τεταμένο κλίμα

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θα συναντήσει τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σε δείπνο εργασίας την Τετάρτη το βράδυ στην Άγκυρα, σε μια ευαίσθητη συγκυρία και για τις δύο πλευρές.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Κατά τη συνάντηση, που θα πραγματοποιηθεί μετά την ολοκλήρωση της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν θα κληθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιδίωξη στενότερων σχέσεων με την Τουρκία και τις συνεχιζόμενες ανησυχίες για το κράτος δικαίου στη χώρα.

Μαζί τους θα βρίσκεται ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα, με το δείπνο να αναμένεται να διεξαχθεί σε κλίμα ελεγχόμενης έντασης.

Σε δημόσια εκδήλωση τον Απρίλιο, η Φον ντερ Λάιεν φέρεται να έθεσε την Τουρκία — υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ από το 1999 — στο ίδιο πλαίσιο με τη Ρωσία και την Κίνα, όταν μιλούσε για απόπειρες ξένης επιρροής στην Ευρώπη.

Η Euronews ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκρινίσει αν αυτή η αναφορά και άλλα ζητήματα θα τεθούν στη συνάντηση της Τετάρτης.

«Η Τουρκία είναι σημαντικός εταίρος για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μοιραζόμαστε στρατηγικά συμφέροντα σε ένα ευρύ φάσμα τομέων. Εκτιμώ ότι αυτά θα είναι τα θέματα που θα συζητήσουν», δήλωσε ο αναπληρωτής επικεφαλής εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Όλοφ Γκιλ.

Η πρόεδρος της Κομισιόν έχει στο παρελθόν αντιμετωπίσει προσβλητικές συμπεριφορές σε προηγούμενες επισκέψεις της στην Άγκυρα, με το πιο πρόσφατο το περιβόητο επεισόδιο των καθισμάτων του 2021 — γνωστό και ως sofagate — όταν την άφησαν στο περιθώριο σε μια σημαντική πολιτική συνάντηση. Ένα μήνα μετά το περιστατικό είχε δηλώσει ότι αισθάνθηκε «πληγωμένη».

Όταν η Euronews ρώτησε πού θα καθίσει στη συγκεκριμένη συνάντηση, ο Γκιλ απάντησε: «Περιμένω ότι θα κάθονται στο τραπέζι του δείπνου, όπως συνηθίζεται σε ένα δείπνο».

Μια νέα αρχή

Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Ενγκίν Ερογλού, τουρκικής καταγωγής, δήλωσε ότι η συνάντηση προσφέρει ευκαιρία για μια νέα αρχή. «Μετά τις αντιπαραθέσεις του παρελθόντος, αυτή η συνάντηση είναι πάνω απ’ όλα μια προσπάθεια επαναπροσδιορισμού των σχέσεων», υπογράμμισε.

«Πιστεύω ότι η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο Αντόνιο Κόστα θα προσπαθήσουν να εξομαλύνουν την κατάσταση και να αναβαθμίσουν τη σχέση σε πιο πραγματιστικό και προσανατολισμένο στην ασφάλεια επίπεδο».

Αναφέρθηκε στη δυνατότητα συμμετοχής της Τουρκίας στο πρόγραμμα αμυντικών δανείων Security Action For Europe (SAFE), ύψους 150 δισ. ευρώ.

Η πλήρης συμμετοχή της Τουρκίας έχει καταστεί αδύνατη λόγω του βέτο της Ελλάδας και της Κύπρου. Αυτό σημαίνει ότι η χώρα μπορεί να καλύπτει μόνο έως και το 35% του συνολικού κόστους επιμέρους στοιχείων για κάθε έργο, όπως συμβαίνει με οποιαδήποτε άλλη χώρα που δεν έχει εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας με την ΕΕ.

Την Τρίτη, μιλώντας δίπλα στον Μαρκ Ρούτε στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ, η Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν δήλωσε: «Υπάρχει μεγάλο περιθώριο για πολύ στενή συνεργασία μεταξύ μας». Δεν διευκρίνισε σε ποιο πλαίσιο.

Η βούληση να έρθουν πιο κοντά οι Βρυξέλλες και η Άγκυρα μέσω της αμυντικής συνεργασίας έχει ήδη εκφραστεί δημόσια.

Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας Κάγια Κάλας επισκέφθηκε την τουρκική πρωτεύουσα την περασμένη εβδομάδα. Συνοδευόταν από την επίτροπο Διεύρυνσης Μάρτα Κος και τον επίτροπο Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούννερ, σε αυτό που ένας αξιωματούχος της ΕΕ περιέγραψε ως «jumbo meeting».

Οι συνομιλίες κατέληξαν σε κοινή δήλωση που υπογράμμισε τη δέσμευση και των δύο πλευρών στον πολυμερή χαρακτήρα του διεθνούς συστήματος, στην τάξη που βασίζεται σε κανόνες και στη συλλογική ευθύνη για παγκόσμια και περιφερειακά ζητήματα. Μετά την επίσκεψη, η Κάγια Κάλας έγραψε στην πλατφόρμα X (πηγή στα Αγγλικά) ότι «η Τουρκία αποτελεί βασικό εταίρο σε θέματα ασφάλειας, μετανάστευσης και ενέργειας, καθώς και υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ».

Θεμελιώδεις αρχές

Η Πολωνή ευρωβουλευτής Γιοάνα Σεούρινγκ-Βίελγκους συμμετέχει στην Κοινή Κοινοβουλευτική Επιτροπή ΕΕ-Τουρκίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Τόνισε στην Euronews ότι η Τουρκία είναι βασικός σύμμαχος στο ΝΑΤΟ και ότι η συνεργασία της σε θέματα ασφάλειας και περιφερειακής σταθερότητας παραμένει κρίσιμη.

Την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες αποσύρουν μέρος της στήριξής τους από την ευρωπαϊκή ήπειρο και η Άγκυρα διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην προμήθεια ορισμένων όπλων στην Ουκρανία για να αποκρούσει τη ρωσική εισβολή, η σχέση της Ευρώπης με τη χώρα των σχεδόν 90 εκατομμυρίων κατοίκων αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία.

«Ταυτόχρονα, αυτή η προσέγγιση δεν μπορεί να γίνεται σε βάρος των θεμελιωδών αρχών της Ευρωπαϊκής Ένωσης», προειδοποίησε η Σεούρινγκ-Βίελγκους.

Ως παραδείγματα ανέφερε την οπισθοδρόμηση της χώρας σε δημοκρατικό επίπεδο, καθώς και τη μακρόχρονη καταστολή της ελευθερίας του Τύπου των αντίθετων φωνών και των κομμάτων της αντιπολίτευσης. Η κατάσταση κλιμακώθηκε τον περασμένο Μάρτιο, όταν η τουρκική αστυνομία συνέλαβε έναν από τους πολιτικούς αντιπάλους του Ερντογάν, τον δήμαρχο της Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.

«Οποιαδήποτε αξιόπιστη προοπτική για τις σχέσεις ΕΕ–Τουρκίας εξαρτάται από απτά βήματα προόδου σε αυτούς τους τομείς, ιδίως τώρα, μετά τις ανησυχητικές εξελίξεις και τη νέα κλιμάκωση της καταστολής κατά του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του CHP (Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα)», ανέφερε.

«Δεν πρόκειται για κάποιο “κερασάκι στην τούρτα” των εταιρικών μας σχέσεων, αλλά για το ίδιο το θεμέλιο του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Αυτό πρέπει να τονίζεται με σαφήνεια και συνέπεια, τόσο στις εσωτερικές μας πολιτικές όσο και στις σχέσεις μας με συμμάχους και υποψήφιες χώρες».

Η αναπληρώτρια διευθύντρια και επικεφαλής για την Τουρκία στη μη κερδοσκοπική οργάνωση Human Rights Watch, με έδρα τη Νέα Υόρκη, Έμα Σίνκλερ-Γουέμπ, έγραψε ότι περίπου 200 άνθρωποι κρατήθηκαν πριν από την έναρξη της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ.

Σημείωσε ότι ο Ερντογάν «μπορεί να υπολογίζει στο ότι θα υπάρξουν ελάχιστες αντιδράσεις από τους ευρωπαίους εταίρους της χώρας».