Παγκόσμια κούρσα καινοτομίας: Ο Ενρίκο Λέτα ζητά «πέμπτη ελευθερία» για την ΕΕ ώστε να επιταχύνει τις νέες τεχνολογίες
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα παράδοξο. Παράγουμε μερική από την καλύτερη επιστήμη στον κόσμο, αλλά σπάνια δημιουργούμε τις εταιρείες που μετατρέπουν αυτή την επιστήμη σε παγκόσμια επιτυχία. Μορφώνουμε λαμπρούς ερευνητές και επιχειρηματίες, μόνο και μόνο για να βλέπουμε πάρα πολλούς από αυτούς να παίρνουν τις ιδέες τους στο εξωτερικό για να αναπτυχθούν.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ευρώπη δυσκολεύεται να μετατρέψει την κορυφαία επιστήμη σε επιχειρήσεις
Πουθενά δεν είναι αυτό πιο ξεκάθαρο απ’ ό,τι στην υγεία και τις βιοεπιστήμες. Η επιστημονική βάση της Ευρώπης παραμένει εντυπωσιακή, αλλά δυσκολευόμαστε να μετατρέψουμε αυτή την αριστεία σε επιχειρηματική δραστηριότητα και να κρατήσουμε τις εταιρείες που όντως δημιουργήσαμε στην Ευρώπη. Η ίδια η διάγνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως αποτυπώνεται στον Νόμο για τη Βιοτεχνολογία 2025, είναι ωμή: η χρηματοδότηση και η κλιμάκωση πραγματοποιούνται ολοένα και περισσότερο αλλού. Μεταξύ 2015 και Ιουνίου 2025, οι βιοφαρμακευτικές νεοφυείς επιχειρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες προσέλκυσαν περίπου 219 δισ. ευρώ σε κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου στον τομέα της βιοτεχνολογίας υγείας· οι ευρωπαϊκές ομόλογές τους απέσπασαν μόλις 25 δισ. ευρώ, δηλαδή περίπου εννιά φορές λιγότερη χρηματοδότηση στα προχωρημένα στάδια.
Το χάσμα είναι εξίσου εμφανές στις ιατρικές δοκιμές: το μερίδιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου στις παγκόσμιες κλινικές δοκιμές υποχώρησε από 18% το 2013 σε 9% το 2023, ενώ το μερίδιο της Κίνας αυξήθηκε από κάτω του 10% σε σχεδόν 30%. Το ίδιο ισχύει και για την εισαγωγή νέων θεραπειών: φτάνουν στους Αμερικανούς ασθενείς πριν από τους Ευρωπαίους. Και ακόμη κι όταν ένα φάρμακο εγκρίνεται στην Ευρώπη, η κατακερματισμένη μας αγορά το διαθέτει αργά και άνισα μεταξύ των κρατών-μελών· δεν έχουν όλοι οι Ευρωπαίοι την ίδια πρόσβαση στην υγεία. Το ηθικό δίδαγμα είναι σαφές: η ισχυρή επιστήμη δεν αρκεί. Χωρίς κεφάλαια και κλίμακα, η Ευρώπη κινδυνεύει να μετατραπεί σε αγορά για ξένες βιομηχανίες.
Η Ευρώπη πρέπει να κρατήσει τους ονειροπόλους της, αλλιώς διακινδυνεύει το μέλλον της
Άκουσα αυτή την ιστορία ξανά και ξανά καθώς ετοίμαζα την έκθεσή μου για το μέλλον της Ενιαίας Αγοράς μας. Νέοι επιχειρηματίες μού είπαν επανειλημμένα: «Αγαπάμε την Ευρώπη, αλλά αν θέλουμε να αναπτυχθούμε, πρέπει να φύγουμε». Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε πόσο σοβαρό είναι αυτό. Μια ήπειρος που δεν μπορεί να κρατήσει τους δικούς της ονειροπόλους είναι μια ήπειρος που παραδίδει σιγά σιγά το μέλλον της.
Ο αγώνας που θα καθορίσει αυτόν τον αιώνα δεν κερδίζεται από όποιον εφευρίσκει κάτι πρώτος. Τον κερδίζει όποιος μπορεί να το χρηματοδοτήσει, να το δοκιμάσει, να το παράγει και να το αναπτύξει σε κλίμακα με τον ταχύτερο ρυθμό. Οι Ηνωμένες Πολιτείες συνδυάζουν βαθιές δεξαμενές κεφαλαίων με μια τεράστια εσωτερική αγορά που επιβραβεύει τις τολμηρές ιδέες σχεδόν από τη μια μέρα στην άλλη. Η Κίνα διοχετεύει τεράστιους δημόσιους πόρους όχι μόνο στην επιστήμη, αλλά και στην εμπορική αξιοποίησή της.
Γιατί η ΕΕ χρειάζεται μια «πέμπτη ελευθερία»
Τώρα που οι ηγέτες και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού μιλούν για «reshoring» και για επιστροφή των βιομηχανιών, η Ευρώπη πρέπει πρώτα να απαντήσει σε ένα ειλικρινές ερώτημα: επιστροφή σε τι; Όσο η Ευρώπη δεν διαθέτει μια μεγάλη, ανοικτή αγορά υγείας, στην οποία αξίζει να επενδύσει κανείς, κανένας αριθμός στρατηγικών εγγράφων δεν θα φέρει τις εταιρείες πίσω ούτε θα τις κρατήσει εδώ.
Γι’ αυτόν τον λόγο πρότεινα επίσης την ιδέα μιας Πέμπτης Ελευθερίας, δίπλα στην ελευθερία κίνησης αγαθών, υπηρεσιών, κεφαλαίων και ανθρώπων: την ελεύθερη κυκλοφορία της γνώσης, της έρευνας και της καινοτομίας σε όλη την ήπειρό μας. Ώστε μια νεοφυής επιχείρηση στη Λισαβόνα να μπορεί να βρει επενδυτές στο Παρίσι, επιστήμονες στη Βαρσοβία και χώρο για εργοστάσιο στο Μιλάνο, χωρίς να χρειαστεί ποτέ να διασχίσει έναν ωκεανό.
Οι Ευρωπαίοι ιδρυτές βιοτεχνολογικών εταιρειών δεν θα έπρεπε να αναγκάζονται να φεύγουν από την Ευρώπη
Ο τομέας της υγείας δείχνει και το πρόβλημα και την προοπτική. Μέσα από τα δημόσια συστήματα υγείας μας, η Ευρώπη διαθέτει μία από τις πλουσιότερες δεξαμενές ιατρικής γνώσης στον κόσμο, γνώση που, αν χρησιμοποιηθεί υπεύθυνα και μοιραστεί πέρα από τα σύνορα, μπορεί να μας καταστήσει παγκόσμιο ηγέτη στην ιατρική του μέλλοντος. Την επιστήμη την έχουμε. Αυτό που μας λείπει είναι το θάρρος να τη διασυνδέσουμε, να τη χρηματοδοτήσουμε και να την αφήσουμε να αναπτυχθεί σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Η Ευρώπη δεν μπορεί να αντέξει να παραμείνει παγιδευμένη ανάμεσα σε λαμπρή επιστήμη και κατακερματισμένη οικονομία. Η Πέμπτη Ελευθερία είναι ο δρόμος διαφυγής μας - και το τεστ είναι απλό: η επόμενη γενιά Ευρωπαίων ιδρυτών βιοτεχνολογικών εταιρειών πρέπει να μπορεί να δημιουργεί την εταιρεία της, να αντλεί χρηματοδότηση και να φτάνει στους ασθενείς της χωρίς να χρειάζεται ποτέ να αφήσει την ήπειρο.