Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε έκτακτα μέτρα κατά της online σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών: Αντιδράσεις για «Chat Control» και διαμάχη για την ιδιωτικότητα
Οι μεγάλες πλατφόρμες τεχνολογίας θα μπορούν και πάλι, σε εθελοντική βάση, να σαρώνουν ιδιωτικά μηνύματα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM), αφού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αναβίωσε την περασμένη εβδομάδα μια παρέκκλιση από τους κανόνες ePrivacy, την οποία είχε προηγουμένως καταργήσει τον Μάρτιο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σε αυτό που οι επικριτές περιγράφουν ως πολιτικό ελιγμό με αξιοποίηση νομικού παραθύρου, το προσωρινό πλαίσιο της ΕΕ για το CSAM επανήλθε στο τραπέζι σε ψηφοφορία στο Στρασβούργο στις 9 Ιουλίου. Αν και περισσότεροι ευρωβουλευτές τάχθηκαν εναντίον παρά υπέρ, δεν συγκεντρώθηκε η απόλυτη πλειοψηφία που απαιτείται για την απόρριψή του.
Τα προσωρινά μέτρα που επιτρέπουν τη σάρωση μηνυμάτων θα παραμείνουν πλέον σε ισχύ έως το 2028, επιτρέποντας στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και ανταλλαγής μηνυμάτων να πραγματοποιούν εθελοντικά ελέγχους για υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Δεν εφαρμόζονται σε μηνύματα με κρυπτογράφηση από άκρο σε άκρο, όπως αυτά που χρησιμοποιούν εφαρμογές όπως το WhatsApp ή το Signal.
Ωστόσο, οι οργανώσεις για τα ψηφιακά δικαιώματα και την ιδιωτικότητα αντιδρούν έντονα, υποστηρίζοντας ότι οι κανόνες είναι δρακόντειοι και ισοδυναμούν με μαζική παρακολούθηση. Αναφέρονται σε αυτούς ως «Chat Control».
«Είναι σοβαρή παραβίαση των ψηφιακών μας δικαιωμάτων»
Μιλώντας στο Euronews, ο Σιμεόν ντε Μπράουερ από την οργάνωση European Digital Rights (EDRi) υποστήριξε ότι η πολιτική αυτή σημαίνει πως η ΕΕ «αναθέτει σε ιδιωτικές εταιρείες το έργο των διωκτικών αρχών χωρίς καμία δικλίδα ασφαλείας».
«Πρόκειται για μεγάλη παραβίαση των ψηφιακών μας δικαιωμάτων και αντίκειται στις βασικές αξίες της ΕΕ», τόνισε. «Είναι μια λευκή επιταγή προς τις εταιρείες, κυρίως αμερικανικές, να ψάχνουν όλα μας τα emails και κάθε φωτογραφία και βίντεο που στέλνουμε ο ένας στον άλλον και στη συνέχεια να τα αναφέρουν σε ένα αμερικανικό κέντρο, το οποίο με τη σειρά του τα διαβιβάζει στις διωκτικές αρχές της ΕΕ».
Τα μέτρα που υιοθετήθηκαν την περασμένη εβδομάδα, τα οποία η EDRi και άλλοι ειδικοί στα ψηφιακά δικαιώματα αποκαλούν Chat Control 1.0, είναι προσωρινά και θα αντικατασταθούν σε δεύτερο χρόνο από έναν μόνιμο κανονισμό, που προτάθηκε για πρώτη φορά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2022.
Οι διαπραγματεύσεις για την τελική μορφή του νόμου έχουν εδώ και καιρό βαλτώσει, λόγω πολιτικών αντιπαραθέσεων και έντονου λόμπινγκ. Όμως, σύμφωνα με πηγές του Euronews, οι συνομιλίες βρίσκονται πλέον σε τροχιά και οι διαπραγματευτές της Ε.Ε. ίσως να πλησιάζουν σε μια συμφωνία.
Καθώς οι συνομιλίες αναμένεται να συνεχιστούν μετά τη θερινές διακοπές, ο ντε Μπράουερ χαιρετίζει το γεγονός ότι, προς το παρόν, το Chat Control 2.0 δεν θα περιλαμβάνει σάρωση κρυπτογραφημένων μηνυμάτων.
«Αυτό είναι πολύ σημαντικό για τους δημοσιογράφους, που χρειάζονται κρυπτογραφημένη επικοινωνία για να προστατεύουν τις πηγές τους, και για τους υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίοι στοχοποιούνται από κυβερνήσεις λόγω της δουλειάς τους», εξήγησε.
«Κανείς δεν ενδιαφέρεται για ένα γενικό σύστημα μαζικής παρακολούθησης»
Στην άλλη πλευρά της συζήτησης βρίσκεται το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), η μεγαλύτερη πολιτική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Το ΕΛΚ απορρίπτει κατηγορηματικά την έννοια του «Chat Control» και υποστηρίζει ότι χωρίς το προσωρινό πλαίσιο — αυτό που οι επικριτές αποκαλούν Chat Control 1.0 — θα υπήρχαν σοβαρές επιπτώσεις στις προσπάθειες της Ε.Ε. να αντιμετωπίσει τη διαδικτυακή σεξουαλική κακοποίηση παιδιών.
«Στόχος μας ήταν να κλείσουμε ένα νομικό κενό που είχε αφαιρέσει τη νομική βάση για τον εντοπισμό υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών. Είμαι βέβαιος ότι ο μόνιμος κανονισμός θα βρει την ισορροπία ανάμεσα στην ιδιωτικότητα και τα δικαιώματα των παιδιών», δήλωσε στο Euronews ο Γιερούν Λέναερς, Ολλανδός ευρωβουλευτής του ΕΛΚ.
Ο Λέναερς απορρίπτει επίσης τις αιτιάσεις ότι το «Chat Control» ισοδυναμεί με μαζική παρακολούθηση.
«Αν διαβάσετε το κείμενο, βλέπετε πολύ ξεκάθαρα ότι κάτι τέτοιο απλώς δεν υφίσταται. Ούτε τα κράτη μέλη ούτε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενδιαφέρονται για ένα σύστημα γενικής επιτήρησης».
Κατηγόρησε την ακροδεξιά, την άκρα αριστερά και τους Πράσινους στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ότι «στήνουν μια τεράστια δημόσια εκστρατεία γύρω από αυτό, με μικρή προσοχή στα πραγματικά δεδομένα, χρησιμοποιώντας βροντερές διακηρύξεις για μεγάλα, βαθιά κράτη».
Ο Λέναερς κάλεσε επίσης τους ευρωπαίους νομοθέτες που αντιτίθενται στους υφιστάμενους και μελλοντικούς κανόνες για την καταπολέμηση της διαδικτυακής σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών να καταθέσουν εναλλακτικές προτάσεις, ώστε να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες για την υπερβολική εξουσία που δίνεται σε ιδιωτικές εταιρείες.
«Ας φέρουμε μια πρόταση στο τραπέζι που να δίνει στην αστυνομία και στις διωκτικές αρχές τις σχετικές αρμοδιότητες».
«Είναι τρελό ότι η προστασία των παιδιών δεν είναι προτεραιότητα»
Ενώ η πολιτική μάχη για ένα μόνιμο πλαίσιο συνεχίζεται, οι υπερασπιστές των δικαιωμάτων του παιδιού καλούν τους ευρωπαίους νομοθέτες να αναλάβουν δράση.
«Κάθε δευτερόλεπτο, εκτιμάται ότι 10 παιδιά υφίστανται σεξουαλική κακοποίηση στο διαδίκτυο», δήλωσε στο Euronews η Σαρλίινα Εράπουρο, σουηδοφινλανδή τραγουδίστρια και επιζήσασα σεξουαλικής κακοποίησης στην παιδική ηλικία.
Η Σαρλίινα επέκρινε επίσης αυτό που θεωρεί πολιτικά υποκινούμενα επιχειρήματα κατά των κανόνων.
«Έχω την αίσθηση ότι οι πολιτικοί που ψηφίζουν κατά της νομοθεσίας δεν γνωρίζουν καν τις λεπτομέρειες. Μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι υπάρχει ιδιωτικότητα και ότι τα παιδιά προστατεύονται».
Για εκείνη, η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο θα έπρεπε να είναι ύψιστη προτεραιότητα για την ΕΕ.
«Είναι τρελό που δεν είναι», είπε, προσθέτοντας ότι προσδοκά μακροπρόθεσμες λύσεις που θα λαμβάνουν υπόψη και υλικό σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που παράγεται με τεχνητή νοημοσύνη.
Απαντώντας στους επικριτές της νομοθεσίας, η Σαρλίινα είπε ότι αισθάνεται «απογοητευμένη» που τα παιδιά και τα δικαιώματά τους δεν βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης. «Για μένα, προφανώς, η θέση είναι ξεκάθαρη. Κατανοώ ότι υπάρχουν ανησυχίες για την ιδιωτικότητα, αλλά τι γίνεται με την ιδιωτικότητα των παιδιών;»
Είχε ένα τελευταίο μήνυμα για τους συννομοθέτες της ΕΕ ενόψει των διαπραγματεύσεων για το μόνιμο πλαίσιο.
«Θα έπρεπε να είναι σε θέση να βρουν μια χρυσή τομή. Θα απογοητευόμουν απίστευτα αν δεν το κάνουν. Η Ευρώπη μπορεί να αποτελέσει εξαιρετικό πρότυπο για τον υπόλοιπο κόσμο, δεδομένου ότι περίπου το 60% του γνωστού υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών φιλοξενείται εδώ».
Για το ρεπορτάζ αυτό, το Euronews επικοινώνησε επίσης με ευρωβουλευτές που αντιτάχθηκαν στα προσωρινά μέτρα. Δεν αποδέχθηκαν το αίτημά μας για συνέντευξη.