Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε στο 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, έπειτα από πολυήμερες διαπραγματεύσεις. Η Ελλάδα απέσυρε το βέτο της αφού εξασφάλισε παρέκκλιση που επιτρέπει τη συνέχιση της μεταφοράς ρωσικού LNG προς πελάτες εκτός ΕΕ υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συμφώνησε στην επιβολή νέου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας, έπειτα από σκληρές διαπραγματεύσεις που απείλησαν να θέσουν σε κίνδυνο ολόκληρο το πακέτο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η Ελλάδα, της οποίας το βέτο απέτρεπε μέχρι σήμερα την επίτευξη συμφωνίας, εξασφάλισε εξαίρεση που της επιτρέπει να συνεχίσει τη μεταφορά ρωσικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς πελάτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης για το προβλέψιμο μέλλον.
Πρόκειται για το 21ο πακέτο κυρώσεων από τον Φεβρουάριο του 2022.
Η συμφωνία, που επιτεύχθηκε την Πέμπτη από τους πρεσβευτές των κρατών-μελών, είναι αισθητά αποδυναμωμένη και εγείρει σοβαρά ερωτήματα σχετικά με την επιρροή των εθνικών οικονομικών συμφερόντων στην πολυετή προσπάθεια να περιοριστεί η δυνατότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί την εισβολή της στην Ουκρανία.
Ωστόσο, η ΕΕ κατάφερε να αποτρέψει μια πολιτικά καταστροφική αναθεώρηση του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, το οποίο, βάσει ενός μηχανισμού που είχε θεσπιστεί πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, αναμενόταν να αυξηθεί από τα 44 στα 58 δολάρια ανά βαρέλι.
Οι Βρυξέλλες θεωρούσαν ένα τέτοιο ενδεχόμενο απαράδεκτο, καθώς θα παρείχε ανακούφιση στο Κρεμλίνο σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουκρανία εμφανίζει νέα δυναμική στο πεδίο της μάχης.
Η συμφωνία των πρεσβευτών διατηρεί το πλαφόν στα 44 δολάρια ανά βαρέλι για διάστημα 12 μηνών, απομακρύνοντας μια πηγή αβεβαιότητας την ώρα που οι εχθροπραξίες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν επαναλαμβάνονται.
«Παγώνουμε για έναν χρόνο την προσαρμογή του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου, ώστε η ρωσική πολεμική μηχανή να μην επωφεληθεί από τις αναταράξεις της αγοράς», δήλωσε το πρωί της Πέμπτης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Επιπλέον, το πακέτο προσθέτει περισσότερα πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» στον κατάλογο των κυρώσεων. Περισσότερα από 600 τέτοια παλαιά πλοία έχουν ήδη αποκλειστεί από λιμάνια και υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το πακέτο στοχεύει επίσης ρωσικές τράπεζες, πλατφόρμες συναλλαγών κρυπτονομισμάτων και πετρελαίου, διάφορα μέταλλα που χρησιμοποιούνται στο πεδίο της μάχης, καθώς και περισσότερα από 250 φυσικά πρόσωπα και εταιρείες που κατηγορούνται ότι στηρίζουν την εισβολή στην Ουκρανία, διαδίδουν φιλοπολεμική προπαγάνδα ή διευκολύνουν την παράκαμψη των κυρώσεων.
Η συμφωνία της Πέμπτης βάζει τέλος σε εβδομάδες έντονων διαπραγματεύσεων, κατά τις οποίες τα κράτη-μέλη κινήθηκαν αποφασιστικά προκειμένου να αφαιρέσουν ή να τροποποιήσουν στοιχεία που θεωρούσαν επιζήμια για τα συμφέροντά τους.
Μια προσπάθεια να περιοριστούν οι εισαγωγές ρωσικών αλιευμάτων, και ειδικότερα βακαλάου και γάδου Αλάσκας (pollack), εγκαταλείφθηκε αφού η Πορτογαλία και η Γερμανία εξέφρασαν επιφυλάξεις, ενώ η Βουλγαρία πέτυχε να αφαιρεθούν από τον τελικό κατάλογο δύο ονόματα: ο Πατριάρχης Κύριλλος, προκαθήμενος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας, και ο Βάγκιτ Αλεκπέροφ, δισεκατομμυριούχος ιδρυτής της Lukoil.
Μια φιλόδοξη πρόταση για την απαγόρευση εισόδου Ρώσων στρατιωτών στη Ζώνη Σένγκεν περιορίστηκε τελικά σε δέσμευση για συνέχιση των εργασιών με στόχο την αποτελεσματική εφαρμογή ενός τέτοιου μέτρου στην πράξη. Η Γαλλία και η Ιταλία είχαν εκφράσει ανησυχίες για το διοικητικό βάρος και τη νομική ευθύνη που θα συνεπαγόταν για τις προξενικές υπηρεσίες.
Το ελληνικό βέτο
Ωστόσο, η πιο έντονη αντίδραση προήλθε, μακράν, από την Ελλάδα.
Η χώρα, η οποία διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, αιφνιδίασε τα υπόλοιπα κράτη-μέλη ζητώντας αναθεώρηση της απαγόρευσης μεταφοράς ρωσικού LNG, η οποία είχε εγκριθεί ομόφωνα πέρυσι στο πλαίσιο προηγούμενου πακέτου κυρώσεων.
Η Αθήνα ζητούσε ευρεία εξαίρεση που θα της επέτρεπε να συνεχίσει τη μεταφορά ρωσικού LNG προς αγορές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης και μετά τον Ιανουάριο του 2027, ημερομηνία κατά την οποία προβλέπεται να τεθεί σε ισχύ η απαγόρευση.
Το αίτημα υποστηρίχθηκε από τη Dynagas, εταιρεία μεταφοράς LNG που ανήκει στον Έλληνα δισεκατομμυριούχο Γιώργο Προκοπίου. Η Dynagas και θυγατρική της έχουν ναυλώσει 11 πλοία, μεταξύ των οποίων επτά παγοθραυστικά ενισχυμένου τύπου για επιχειρήσεις στην Αρκτική, στη μεγαλύτερη εγκατάσταση φυσικού αερίου της Ρωσίας, το Yamal LNG.
Η ελληνική κυβέρνηση και η Dynagas υποστήριξαν ότι η απαγόρευση των μεταφορών θα έπληττε τη ναυτιλιακή βιομηχανία της Ευρώπης, θα κατέστρεφε θέσεις εργασίας, θα ενίσχυε ανταγωνιστές εκτός Ευρώπης και, τελικά, δεν θα αποδυνάμωνε τα οικονομικά μέσα με τα οποία η Μόσχα χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Άλλα κράτη-μέλη αντέδρασαν με έντονη δυσφορία στην αιφνίδια προσπάθεια επανεξέτασης ενός κειμένου που αποτελεί ήδη ευρωπαϊκό δίκαιο και εξέφρασαν φόβους ότι η αποδοχή του ελληνικού αιτήματος θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο.
Ωστόσο, η Ελλάδα διατήρησε σταθερά το βέτο της έως ότου η πλειονότητα των κρατών-μελών συμφώνησε να εισαγάγει παρέκκλιση που επιτρέπει τη μεταφορά ρωσικού LNG προς πελάτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον οι σχετικές συμβάσεις είχαν συναφθεί πριν από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022.
Η συγκεκριμένη διάταξη θα επανεξετάζεται κάθε χρόνο, γεγονός που σημαίνει ότι η Αθήνα θα μπορεί να αξιοποιεί εκ νέου το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) προκειμένου να διασφαλίζει την παράτασή της.
Την ίδια στιγμή, η Αυστρία εξασφάλισε μια πολιτική επιτυχία, καθώς τα κράτη-μέλη συμφώνησαν να εξετάσουν το αμφιλεγόμενο αίτημά της για άρση των κυρώσεων κατά της Rasperia, εταιρείας επενδύσεων που βρίσκεται στον κατάλογο κυρώσεων, προκειμένου να αντισταθμιστεί ζημία ύψους 2,1 δισεκατομμυρίων ευρώ που υπέστη στη Ρωσία η Raiffeisen Bank International.
Σε αντίθεση με πέρυσι, όταν το αίτημα είχε απορριφθεί χωρίς συζήτηση, οι πρεσβευτές εμφανίστηκαν αυτή τη φορά πιο θετικοί και υποσχέθηκαν στη Βιέννη ότι θα αναζητήσουν λύση σε μεταγενέστερο στάδιο.