Η Ελλάδα μπλοκάρει νέες κυρώσεις της ΕΕ: Ζητά εξαίρεση από την πλήρη απαγόρευση ρωσικού LNG, προκαλώντας αντιδράσεις μεταξύ των κρατών μελών.
Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να εγκρίνει νέο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας προσέκρουσε σε σοβαρό εμπόδιο: Την Ελλάδα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η χώρα, που διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, βάζει φρένο και ζητά τροποποίηση της πανευρωπαϊκής απαγόρευσης στο ρωσικό υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), η οποία προβλέπεται να τεθεί πλήρως σε ισχύ την πρώτη ημέρα του 2027.
Η απαγόρευση, όπως συμφωνήθηκε πέρυσι, θα απαγορεύει την «αγορά, εισαγωγή ή μεταφορά, άμεσα ή έμμεσα» LNG που «προέρχεται από τη Ρωσία ή εξάγεται από τη Ρωσία».
Η Ελλάδα επιδιώκει τώρα να ξανανοίξει το θέμα και να ενσωματώσει εξαίρεση, ώστε να επιτρέπεται η μεταφορά ρωσικού LNG προς πελάτες εκτός ΕΕ σε όλο τον κόσμο. Η παραθαλάσσια χώρα δεν ενδιαφέρεται να αγοράσει LNG για εγχώρια κατανάλωση, αλλά θέλει να διατηρήσει τις ευκαιρίες αγοράς που συνοδεύουν τη διεθνή ναυτιλία.
Οι Έλληνες αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η απαγόρευση της μεταφοράς θα ήταν «μόνο πόνος και κανένα κέρδος», καθώς η Μόσχα θα έβρισκε άλλες χώρες – κυρίως την Κίνα – πρόθυμες να αναλάβουν τον κρίσιμο ρόλο και θα διατηρούσε τα ενεργειακά της έσοδα στο σημερινό επίπεδο (Η Ελλάδα χρησιμοποίησε ένα παρόμοιο επιχείρημα νωρίτερα φέτος για να εκτροχιάσει την πλήρη απαγόρευση των θαλάσσιων υπηρεσιών για τα ρωσικά πετρελαιοφόρα).
Οι υπόλοιπες χώρες-μέλη διαφωνούν έντονα με την Ελλάδα, που επιχειρεί όπως λένε ξαφνικά «να αμφισβητήσει εκ των υστέρων ένα νομικό κείμενο το οποίο εγκρίθηκε ομόφωνα τον Οκτώβριο». Η Ένωση χρησιμοποίησε τις κυρώσεις για να ενισχύσει τη σταδιακή απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο και να επιτρέψει σε ιδιωτικούς φορείς να επικαλεστούν λόγους ανωτέρας βίας και να σπάσουν μακροχρόνιες συμβάσεις.
Η επιμονή της Ελλάδας για εξαίρεση ώστε να προστατεύσει τα επιχειρηματικά της συμφέροντα προκαλεί έντονη δυσφορία σε πολλούς διπλωμάτες. Ορισμένοι θεωρούν ότι η χώρα δείχνει πολύ μικρότερη ανοχή στην οικονομική δυσχέρεια σε σύγκριση με το υπόλοιπο μπλοκ, το οποίο έχει αποδεχθεί πολύ μεγαλύτερες θυσίες στην προσπάθειά του να μειώσει τους δεσμούς με τη Ρωσία. «Ξεδιάντροπο», σχολίασε ένας διπλωμάτης.
Στην καρδιά της διαμάχης βρίσκεται η Dynagas , εταιρεία ειδικευμένη στις θαλάσσιες μεταφορές σε πολικές θερμοκρασίες, που ανήκει στον Έλληνα δισεκατομμυριούχο Γιώργο Προκοπίου, ο οποίος ελέγχει και άλλη εταιρεία που αποκομίζει εκατομμύρια μεταφέροντας ρωσικό πετρέλαιο δια θαλάσσης.
Η Dynagas και η θυγατρική της έχουν ναυλώσει 11 πλοία, ανάμεσά τους επτά παγοθραυστικά ανθεκτικά στην Αρκτική, για το συγκρότημα Yamal, τον μεγαλύτερο παραγωγό LNG της Ρωσίας.
Η εταιρεία προειδοποιεί ότι η έναρξη ισχύος της απαγόρευσης LNG το 2027 εγκυμονεί κίνδυνο σημαντικής απώλειας εσόδων, σοβαρής αρνητικής επίπτωσης και ακόμη και αθέτησης συμφωνιών χρέους. Προσθέτει ότι τα παγοθραυστικά της θα καταστούν ουσιαστικά άχρηστα χωρίς το Yamal. «Είναι πραγματικά δίλημμα», είπε άλλος διπλωμάτης και συμπλήρωσε: «Χαίρομαι που δεν είμαι ο Έλληνας πρωθυπουργός».
Χαοτικές διαπραγματεύσεις
Το ελληνικό μπλόκο έχει παγιωθεί σε τέτοιο βαθμό που θέτει σε κίνδυνο ένα από τα βασικά στοιχεία του νέου πακέτου κυρώσεων: Το πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου.
Βάσει των κανόνων, το όριο, που σήμερα βρίσκεται στα 44,10 δολάρια το βαρέλι, πρέπει να προσαρμόζεται αυτόματα κάθε έξι μήνες ώστε να παραμένει 15% κάτω από τη μέση τιμή της αγοράς.
Καθώς η τιμή του ρωσικού πετρελαίου εκτοξεύτηκε μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, η αναθεώρηση θα ανεβάσει το πλαφόν στα 58 δολάρια το βαρέλι, κάτι που θα προσφέρει ανάσα στο Κρεμλίνο σε μια περίοδο που η Ουκρανία έχει το πάνω χέρι στο πεδίο της μάχης.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί αυτό το σενάριο απαράδεκτο και έχει προτείνει να καθυστερήσει η αναθεώρηση μέχρι τον Ιανουάριο του επόμενου έτους, ώστε το πλαφόν να παραμείνει στα 44,10 δολάρια το βαρέλι.
Η επανεξέταση είχε αρχικά προγραμματιστεί για τις 15 Ιουλίου. Όμως, καθώς η ένταση γύρω από το LNG παρατεινόταν, οι πρεσβευτές αποφάσισαν να τη μεταθέσουν προσωρινά για τις 23 Ιουλίου, ώστε να κερδίσουν χρόνο και να βρουν συνολική συμφωνία για το πακέτο.
Μετά από αρκετούς γύρους διαπραγματεύσεων, ορισμένα στοιχεία, όπως οι τραπεζικές ρυθμίσεις, τα κρυπτονομίσματα και ο «σκιώδης στόλος», έχουν οριστικοποιηθεί, ενώ άλλα, όπως η αλιεία και ο Πατριάρχης Κύριλλος, έχουν εγκαταλειφθεί πλήρως.
Την ίδια στιγμή, η απαγόρευση εισόδου για Ρώσους στρατιώτες έχει αποδυναμωθεί για ακόμη μια φορά.
Η τελευταία εκδοχή αναφέρει δέσμευση για περαιτέρω εξειδίκευση του μέτρου, προκειμένου να διασφαλιστεί η επιτυχής εφαρμογή του στην πράξη. Η Γαλλία και η Ιταλία είχαν εκφράσει ανησυχίες για το διοικητικό βάρος και τη νομική ευθύνη των προξενικών αρχών.
Αυτό σημαίνει ότι η απαγόρευση δεν θα εφαρμοστεί μέχρι τα κράτη μέλη να πειστούν ότι μπορεί να λειτουργήσει.
Αντίστοιχα αμφίσημη διατύπωση έχει χρησιμοποιηθεί για να κατευναστεί η Αυστρία σχετικά με το αμφιλεγόμενο αίτημά της να αρθούν οι κυρώσεις σε βάρος της Rasperia, επενδυτικής εταιρείας στη μαύρη λίστα, ώστε να αντισταθμιστεί ζημία 2,1 δισ. ευρώ που υπέστη η Raiffeisen Bank International στη Ρωσία.
Σε αντίθεση με πέρυσι, όταν το αίτημα απορρίφθηκε χωρίς δεύτερη σκέψη, οι πρεσβευτές εμφανίζονται πιο δεκτικοί αυτή τη φορά και έχουν υποσχεθεί στη Βιέννη ότι θα αναζητήσουν λύση σε μεταγενέστερο στάδιο.
Ανακοίνωση της Dynagas
Η Dynagas εξέδωσε ανακοίνωση μετά τα δημοσιεύματα αναφέροντας τα εξής:
«Πρώτα και κύρια, η Dynagas εκφράζει την ειλικρινή της ευχή για ταχεία λήξη του πολέμου στην Ουκρανία, ώστε να τερματιστεί η δοκιμασία των αθώων ανθρώπων που υποφέρουν.
Η επιβολή μιας καθολικής απαγόρευσης στην μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες εγκυμονεί τον κίνδυνο να εξελιχθεί σε αυτοπροκαλούμενο πλήγμα για την ευρωπαϊκή ναυτιλιακή επάρκεια, την στρατηγική τεχνογνωσία για πλεύση στην αρκτική, την απασχόληση και την επιρροή της Ευρώπης, χωρίς να επιτυγχάνει τους επιδιωκόμενους γεωπολιτικούς στόχους — συμπεριλαμβανομένης της ουσιαστικής μείωσης των εσόδων που κατευθύνονται προς τη Ρωσία.
Τα άκρως εξειδικευμένα πλοία μεταφοράς LNG κατηγορίας “ice-class” της Dynagas απασχολούνται βάσει μακροχρόνιων ναυλοσυμφώνων που υπογράφηκαν το 2015–2016 με το έργο Yamal LNG, με αυστηρές συμβατικές δεσμεύσεις που εκτείνονται έως και το 2065. Πρόκειται για νομικά δεσμευτικές εμπορικές συμφωνίες, συναφθείσες πολλά χρόνια πριν από την έναρξη της τρέχουσας σύρραξης.
Το Yamal LNG αποτελεί διεθνές έργο με ουσιαστική ευρωπαϊκή συμμετοχή και διασύνδεση. Η γαλλική TotalEnergies κατέχει ποσοστό 20%, ενώ σημαντικές ευρωπαϊκές εταιρείες ενέργειας — μεταξύ των οποίων η γερμανική SEFE και η ισπανική Naturgy — αποτελούν βασικούς αγοραστές της παραγωγής LNG του έργου.
Το Yamal LNG ανήκει κατά 50,1% στη Novatek, ενώ το υπόλοιπο ποσοστό κατέχεται από διεθνείς μετόχους. Υπό το πρίσμα αυτό, δεν είναι σαφές ότι το έργο συμβάλλει ουσιαστικά στα ρωσικά έσοδα με τον τρόπο που συχνά προβάλλεται στον δημόσιο διάλογο.
Η απαίτηση προς ευρωπαϊκούς operators να εγκαταλείψουν μακροχρόνιες συμβάσεις δεν θα ανακόψει το εμπόριο. Αντιθέτως, θα οδηγήσει στην μεταβίβαση στρατηγικών αρκτικών περιουσιακών στοιχείων (πλοίων) και τεχνογνωσίας σε μη δυτικούς φορείς, οι οποίοι θα συνεχίσουν την μεταφορά LNG με χαμηλότερο κόστος και χωρίς ευρωπαϊκή συμμετοχή. Η ροή LNG θα συνεχιστεί απρόσκοπτα, ενώ η Ευρώπη θα απωλέσει ικανότητες, θέσεις εργασίας, επιρροή και εμπορική αξία που χρειάστηκαν δεκαετίες για να οικοδομηθούν.
Αντί να αποδυναμωθεί μόνιμα η ευρωπαϊκή θέση στην αρκτική ναυτιλία και στην μεταφορά LNG, οι αρμόδιοι ευρωπαϊκοί φορείς λήψης αποφάσεων οφείλουν να υιοθετήσουν μια πραγματιστική προσέγγιση που εξισορροπεί τους γεωπολιτικούς στόχους με την διατήρηση των στρατηγικών ευρωπαϊκών ναυτιλιακών δυνατοτήτων, της τεχνογνωσίας και της εργασιακής ασφάλειας και μείωσης των καθαρών Ρωσικών εισπράξεων (υψηλό κόστος μεταφοράς). Είναι ενθαρρυντικό ότι η κυβέρνηση της Ελλάδας κινείται ακριβώς προς αυτήν την κατεύθυνση».