Τα επίπεδα ενεργειακής απόδοσης αυξάνονται, αλλά όχι αρκετά γρήγορα, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, που κίνησαν διαδικασία παράβασης κατά όλων των κρατών μελών της ΕΕ.
Ο δρόμος προς το 2050 είναι μακρύς και γεμάτος στροφές.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την περασμένη εβδομάδα, η Ε.Ε. κίνησε διαδικασία παράβασης (πηγή στα Αγγλικά) κατά όλων των κρατών-μελών, επειδή δεν ενσωμάτωσαν πλήρως στην εθνική τους νομοθεσία την Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD), γνωστή και ως Οδηγία για τις Πράσινες Κατοικίες, (πηγή στα Αγγλικά)στη νομοθεσία τους. Η προθεσμία για την ενσωμάτωση έληξε στις 29 Μαΐου 2026.
Οι Βρυξέλλες επιδίωκαν να θέσουν την Ε.Ε. σε κοινή πορεία προς μηδενικές εκπομπές έως το πρώτο μισό του αιώνα, μέσω υποχρεωτικού εκσυγχρονισμού των κτιρίων, του μεγαλύτερου καταναλωτή ενέργειας στην Ευρώπη.
Η έναρξη της διαδικασίας παράβασης, που σημαίνει ότι σε κάθε κράτος-μέλος εστάλη επίσημη προειδοποιητική επιστολή για να ολοκληρώσει την ενσωμάτωση, δεν σημαίνει ότι η Ευρώπη δεν σημειώνει πρόοδο σε αυτόν τον τομέα.
Στην πράξη, πολλά κτίρια γίνονται πιο ενεργειακά αποδοτικά, έστω και όχι με τον ρυθμό που θα ήθελαν οι Βρυξέλλες.
Σήμερα, περίπου ένας στους τέσσερις πολίτες της ΕΕ ζει σε πιο «πράσινα» κτίρια από ό,τι πριν από έξι χρόνια, σύμφωνα με τη Eurostat, αλλά η ταχύτητα των παρεμβάσεων διαφέρει σημαντικά σε ολόκληρο το μπλοκ.
Το υψηλότερο ποσοστό καταγράφηκε στην Ολλανδία με 60,5%, και ακολούθησαν η Δανία (34%), η Γαλλία (33%) και η Σλοβενία (33%), όλες με περίπου ένα τρίτο των κατοικιών.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν τεράστια απόκλιση σε σχέση με την Ιταλία, η οποία βρίσκεται στην τελευταία θέση ως προς τον ρυθμό ανακαίνισης: μόλις το 3% των κτιρίων της χαρακτηρίζεται πιο αποδοτικό σε σχέση με το 2018.
Η Μάλτα (8%) και η Ελλάδα (9,5%) δεν βρίσκονται πολύ πιο μπροστά, καθώς λιγότερο από το 10% των κτιρίων τους είναι πιο «πράσινα».
Η βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων σημαίνει, για παράδειγμα, ενίσχυση της μόνωσης σε στέγες και παράθυρα ώστε να μειωθεί η κατανάλωση ενέργειας. Παράλληλα, η ΕΕ επιδιώκει να καταργήσει σταδιακά τα κίνητρα και τις επιδοτήσεις για παλιούς λέβητες αερίου και άλλων ορυκτών καυσίμων, υπέρ των αντλιών θερμότητας και των ηλιακών πάνελ.
Ωστόσο τα σχέδια έχουν δεχθεί επικρίσεις, καθώς πολλά κράτη-μέλη υποστηρίζουν ότι είναι υπερβολικά δαπανηρό να γίνουν όλες αυτές οι αλλαγές σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.
«Δεν είναι θέμα να συμφωνούμε ή όχι με την ΕΕ, αλλά θέμα αριθμών», δήλωσε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενεργειακής Ασφάλειας της Ιταλίας, Τζιλμπέρτο Πικέτο Φρατίν. «Πώς μπορούμε έως το 2033 να παρέμβουμε και να αναγκάσουμε ένα ζευγάρι συνταξιούχων να δαπανήσει 50.000 ευρώ για να ανεβάσει το σπίτι του στην ενεργειακή κλάση Β;»
Επικρίσεις διατύπωσε και η πρώην υπουργός Στέγασης της Γερμανίας, Κλάρα Γκάιβιτς, από το κεντροαριστερό SPD, η οποία υποστήριξε ότι δεν είναι σωστό να αναγκάζονται οι πολίτες είτε να ανακαινίσουν τα κτίριά τους είτε να πουλήσουν την περιουσία τους για να συμμορφωθούν με τα πρότυπα ενεργειακής απόδοσης.
Οκτώ χώρες υποβάλλουν εθνικό σχέδιο ανακαίνισης κτιρίων
Παρά ταύτα, αν και κανένα κράτος δεν έχει ακόμη ενσωματώσει πλήρως την οδηγία στην εθνική νομοθεσία, στο μέτωπο των ανακαινίσεων καταγράφεται κάποια κινητικότητα.
Οκτώ κράτη-μέλη έχουν ήδη υποβάλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το προσχέδιο του Εθνικού Σχεδίου Ανακαίνισης Κτιρίων (NBRP), κάνοντας το πρώτο απτό βήμα για την εφαρμογή της EPBD.
Πρόκειται για το Βέλγιο, τη Βουλγαρία, την Κροατία, τη Φινλανδία, τη Λιθουανία, τη Ρουμανία, τη Σλοβενία και την Ισπανία.
Τα NBRP έχουν στόχο να καθορίσουν έναν αναλυτικό οδικό χάρτη ανακαινίσεων για τα κτίρια κατοικίας και τα μη οικιστικά κτίρια και πρέπει να περιλαμβάνουν ανάλυση του εθνικού κτιριακού αποθέματος, καθώς και στόχους για το 2030, το 2040 και το 2050 και τις πολιτικές για την επίτευξή τους, μαζί με εκτίμηση των αναγκών σε επενδύσεις.
«Σε αντίθεση με τις προηγούμενες στρατηγικές, τα NBRP ακολουθούν ένα κοινό πρότυπο σε επίπεδο ΕΕ, κάτι που επιτρέπει πιο συνεπή αξιολόγηση της προόδου στα κράτη-μέλη.
Οι στρατηγικές που είχαν ήδη καταρτιστεί έδιναν μεν μια γενική κατεύθυνση, ωστόσο "έλειπε μια εναρμονισμένη δομή, κοινοί δείκτες και δεσμευτικά ορόσημα σε όλη την Ένωση"», ανέφερε η Επιτροπή.
Η προθεσμία για την υποβολή των τελικών σχεδίων λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2026.