Ψεύτικο πρωτοσέλιδο εφημερίδας και παραπλανητικές αναρτήσεις για φωτοβολταϊκά ανάμεσα στους ισχυρισμούς που κυκλοφορούν στην Ισπανία την περίοδο των καταστροφικών πυρκαγιών.
Καθώς η Ισπανία δίνει μάχη για να θέσει υπό έλεγχο τις δασικές πυρκαγιές, την ώρα που αναμένονται και νέοι καύσωνες, παραπλανητικοί ισχυρισμοί για την αντίδραση στις φωτιές και τα αίτιά τους έχουν διαδοθεί στο διαδίκτυο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο ίδιος ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει καλέσει το κοινό να βασίζεται σε αξιόπιστες πληροφορίες και έχει προειδοποιήσει για τη διάδοση ψευδών ισχυρισμών.
Μιλώντας στην Αλμερία στις 13 Ιουλίου, αμέσως μετά την επίσκεψή του στον τόπο της πυρκαγιάς στο Λος Γαγιάρδος, στη νοτιοανατολική Ισπανία, χαρακτήρισε τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης «καθοριστικό» στην αντιμετώπιση της «παραπληροφόρησης», προσθέτοντας ότι η διάδοση ψευδών πληροφοριών μπορεί να δυσκολέψει τη διαχείριση μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης.
Αργότερα, στις 27 Ιουλίου, ο Σάντσεθ ευχαρίστησε τα μέσα ενημέρωσης για τη συμβολή τους στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης σχετικά με τις πυρκαγιές.
«Βλέπουμε πολλές ψευδείς ειδήσεις, πολλή παραπληροφόρηση για το αν οι φωτιές μπήκαν για να γίνουν εργοστάσια ηλιακής ενέργειας, ορυχεία λιθίου, ορυχεία σπανίων γαιών», είπε, προσθέτοντας ότι οι αρχές διερευνούν τα πραγματικά αίτια της κρίσης. Συμπλήρωσε επίσης ότι η κλιματική κρίση προκαλεί καύσωνες που επιδεινώνουν ακόμη περισσότερο τις δασικές πυρκαγιές.
Η Ισπανία δεν είναι άγνωστη σε ψευδείς θεωρίες γύρω από τις δασικές πυρκαγιές. Πέρυσι, κυκλοφόρησαν ισχυρισμοί ότι οι φωτιές στη χώρα είχαν προκληθεί σκόπιμα, ώστε οι κατασκευαστές να μπορούν να αξιοποιήσουν τη γη για νέα έργα, παρότι αυτό δεν επιβεβαιώθηκε.
Φέτος, πολλές από τις ίδιες αφηγήσεις επανεμφανίστηκαν, μαζί με νέους ψευδείς ισχυρισμούς για την αντίδραση της κυβέρνησης στις πυρκαγιές.
Για παράδειγμα, μία εικόνα που κυκλοφόρησε στο X και στο Facebook παρουσιάζεται ως το πρωτοσέλιδο της ισπανικής εφημερίδας El País, στο οποίο υποτίθεται ότι αναφέρεται πως η κυβέρνηση περιέκοψε τη χρηματοδότηση για την πρόληψη δασικών πυρκαγιών πάνω από το μισό, από 423 εκατομμύρια ευρώ το 2018 σε 181 εκατομμύρια το 2026.
Ωστόσο, η συγκεκριμένη εικόνα είναι πλαστή.
Η El País δεν δημοσίευσε ένα τέτοιο πρωτοσέλιδο και το κύριο θέμα στο πραγματικό φύλλο της 24ης Ιουλίου είναι μια συνέντευξη με τον πρώην πρωθυπουργό Χοσέ Λουίς Ροδρίγκες Θαπατέρο.
Πρόσφατες επίσημες ανακοινώσεις υπογραμμίζουν την ενίσχυση των εθνικών μέτρων ετοιμότητας και πρόληψης των δασικών πυρκαγιών ενόψει της αντιπυρικής περιόδου του 2026.
Σύμφωνα με την τελευταία Μελέτη Δασικών Επενδύσεων του Υπουργείου Οικολογικής Μετάβασης, η επένδυση της κεντρικής κυβέρνησης στην πρόληψη δασικών πυρκαγιών αυξήθηκε από 13 εκατομμύρια ευρώ το 2018 σε 28,3 εκατομμύρια το 2024.
Ισχυρισμοί που συνδέουν τις πυρκαγιές με φωτοβολταϊκά πάρκα
Ακόμη ένας ισχυρισμός που κυκλοφορεί στο διαδίκτυο υποστηρίζει ότι η πυρκαγιά στο Λος Γαγιάρδος άναψε σκόπιμα, προκειμένου να καθαριστεί η έκταση για ένα έργο φωτοβολταϊκού πάρκου.
Οι αναρτήσεις παραπέμπουν σε πολεοδομικά έγγραφα για το προτεινόμενο φωτοβολταϊκό έργο Sorbas II της ενεργειακής εταιρείας EIDF, καθώς και σε επίσημη ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως (BOE), υπονοώντας ότι η πυρκαγιά, η οποία μέχρι στιγμής έχει στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 13 ανθρώπους, συνδέεται με το έργο.
Ωστόσο, έλεγχος των εγγράφων από τον ισπανικό οργανισμό επαλήθευσης ειδήσεων Maldita δείχνει ότι δεν στηρίζουν αυτό το συμπέρασμα και ότι η προτεινόμενη τοποθεσία για το φωτοβολταϊκό πάρκο Sorbas II δεν επηρεάστηκε από την πυρκαγιά.
Επιπλέον, προβλεπόταν να κατασκευαστεί σε αγροτική γη, γεγονός που σημαίνει ότι δεν θα χρειαζόταν αλλαγή του χαρακτηρισμού της προκειμένου να υλοποιηθεί το έργο.
Οι αρχές δεν έχουν επίσης συνδέσει την αιτία της πυρκαγιάς στο Λος Γαγιάρδος με το συγκεκριμένο φωτοβολταϊκό έργο.
Η βασική υπόθεση που εξετάζουν οι ερευνητές στην υπόθεση του Λος Γαγιάρδος είναι ότι η φωτιά προκλήθηκε από πτώση ηλεκτροφόρου καλωδίου ή γραμμής μεταφοράς.
Άλλες αναρτήσεις στο X, στο Facebook και στο TikTok υποστηρίζουν επίσης ότι η αύξηση των φωτοβολταϊκών έργων στην Ισπανία συνδέεται άμεσα με τις δασικές πυρκαγιές, με την κυβέρνηση ή τους επενδυτές να βάζουν σκόπιμα φωτιές προκειμένου να αναδιαμορφώσουν τη γη.
Ωστόσο, ο ισπανικός Δασικός Νόμος γενικά απαγορεύει την αλλαγή της χρήσης καμένης δασικής γης για τουλάχιστον 30 χρόνια, εκτός από ορισμένες περιορισμένες περιπτώσεις που ορίζονται από τον νόμο, όπως όταν τα έργα σε αυτές τις εκτάσεις θεωρούνται δημοσίου συμφέροντος.
Ισπανοί οργανισμοί ελέγχου γεγονότων έχουν επίσης αποδομήσει ψευδείς ισχυρισμούς ότι η Ατζέντα 2030 του ΟΗΕ ή ο Δασικός Νόμος της Ισπανίας απαγορεύουν τις υλοτομήσεις σε δάση, επισημαίνοντας ότι η νομοθεσία, αντίθετα, προβλέπει πως τα έργα πρόληψης δασικών πυρκαγιών πρέπει να πραγματοποιούνται από τις περιφερειακές αρχές.