Από την Αλβανία στην Αφρική: Η Ιταλία φέρνει στην Ευρώπη το σχέδιο για κέντρα μεταναστών

Η Ιταλία επιδιώκει να επεκτείνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο το μοντέλο των κέντρων για μετανάστες που δημιουργήθηκαν στην Αλβανία, προτείνοντας τη δημιουργία νέων κόμβων επαναπατρισμού σε τρίτες χώρες που θεωρούνται ασφαλείς.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Η πρόταση, που αποκάλυψαν οι κύριες ιταλικές εφημερίδες και επιβεβαίωσαν κυβερνητικές πηγές, θα παρουσιαστεί από τον υπουργό Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι στο Έκτακτο Συμβούλιο Υπουργών Εσωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχει συγκληθεί για την Τρίτη. Η συνάντηση οργανώθηκε μετάτην μεταναστευτική κρίση που ξέσπασε στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα σε μαροκινό έδαφος.

Μεταξύ των πιθανών χωρών υποδοχής περιλαμβάνονται διάφορα αφρικανικά κράτη, με την Ουγκάντα να προβάλλει ως μία από τις πιο ρεαλιστικές επιλογές. Παραμένει όμως ανοιχτό το ζήτημα των πόρων που απαιτούνται για τη χρηματοδότηση του σχεδίου.

"Χρειάζεται να διαμορφώσουμε μια κοινή στρατηγική για τη μετανάστευση. Η ιταλική κυβέρνηση ζήτησε αυτή τη συνεδρίαση, μαζί με τη σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Δανίας, ώστε να εφαρμοστεί το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο στην ΕΕ, δηλαδή να ενεργοποιηθούν οι επιστροφές", δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, μιλώντας στην εφημερίδα Il Messaggero για τη συνάντηση της Τρίτης.

Ο Ταγιάνι έθεσε επίσης την "προοπτική δημιουργίας νέων κέντρων κατά το πρότυπο της Αλβανίας σε διάφορες αφρικανικές χώρες" και"γενικότερα στις χώρες προέλευσης και διέλευσης".

Η Μαδρίτη κατηγορείται για «ιδεολογική χειραγώγηση»

Η κρίση στη Θέουτα άνοιξε ένα νέο μέτωπο έντασης ανάμεσα στην Ιταλία και την Ισπανία για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

Ο Ταγιάνι υπερασπίστηκε τη στάση της κυβέρνησης Μελόνι, την οποία χαρακτήρισε "αυστηρή αλλά μετριοπαθή", ενώ άσκησε κριτική στη στρατηγική της ισπανικής κυβέρνησης υπό τον Πέδρο Σάντσεθ, την οποία κατηγορεί ότι ακολουθεί μια υπερβολικά επιεική γραμμή στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

"Η γραμμή της Μαδρίτης κινείται αντίθετα από την ιταλική, στην οποία συγκλίνουν σχεδόν όλες οι άλλες χώρες", εξηγεί ο επικεφαλής της ιταλικής διπλωματίας.

"Είναι λανθασμένη η πολιτική του 'ελάτε όλοι στην Ευρώπη', γιατί η Ευρώπη δεν είναι σε θέση να υποδεχθεί τους πάντες, χωρίς διακρίσεις. Και είναι θετικό ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ταχθεί στις ιταλικές θέσεις και όχι στις ισπανικές", ανέφερε ο Ταγιάνι.

Ο Ταγιάνι κατήγγειλε τη "ιδεολογική χειραγώγηση" που, όπως υποστήριξε, έχει δημιουργήσει η ισπανική κυβέρνηση γύρω από τις πολιτικές υποδοχής των μεταναστών, εξηγώντας ότι το σχέδιο συνεργασίας μπορεί να οδηγήσει στις "πολιτικές που είναι αναγκαίες", μακριά από "συνθήματα και ψεύτικες υποσχέσεις".

Η ιταλική πρόταση

Στόχος της κυβέρνησης είναι η δημιουργία ενός δικτύου κέντρων εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τη διαχείριση και τον επαναπατρισμό των παράτυπων μεταναστών, με έμφαση στη συνεργασία με τις χώρες προέλευσης και διέλευσης.

Η ιδέα είχε τεθεί ήδη στα τέλη Ιουνίου από την πρόεδρο του Συμβουλίου Τζόρτζια Μελόνι, μετά την έγκριση του νέου ευρωπαϊκού κανονισμού για τις επιστροφές. Τώρα η Ρώμη σκοπεύει να συγκεκριμενοποιήσει το σχέδιο και να το θέσει υπόψη των άλλων κρατών μελών.

Τα νέα αυτά κέντρα θα πρέπει να δημιουργηθούν σε ασφαλείς τρίτες χώρες και να χρηματοδοτηθούν μέσω κοινοτικών πόρων.

Οι εμπλεκόμενες χώρες, από την Ουγκάντα έως το Μαυροβούνιο

Μια πρώτη λίστα περιλαμβάνει διάφορα αφρικανικά κράτη και ορισμένες χώρες που βρίσκονται εκτός των παραδοσιακών μεταναστευτικών διαδρομών.

Μεταξύ των πιθανών υποψηφίων είναι η Γκάνα, η Σενεγάλη, η Τυνησία, η Λιβύη, η Μαυριτανία, η Αίγυπτος, η Ουγκάντα, η Αιθιοπία, το Ουζμπεκιστάν, η Αρμενία και το Μαυροβούνιο.

Η Ουγκάντα θεωρείται μία από τις πιο ρεαλιστικές επιλογές. Η Γερμανία, η Αυστρία και οι Κάτω Χώρες φέρονται ήδη να έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον για πιθανά σχέδια στη συγκεκριμένη αφρικανική χώρα.

Και το Μαυροβούνιο θα μπορούσε να ενταχθεί στη ευρωπαϊκή στρατηγική, αλλά οι αξιολογήσεις βρίσκονται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο.

Ένα από τα βασικά ζητήματα που απομένει να καθοριστεί αφορά την οικονομική κάλυψη του σχεδίου.

Το πρόγραμμα GSP+

Η Ρώμη θα ζητήσει επίσης πιο αυστηρή εφαρμογή του προγράμματος "GSP+", που εγκρίθηκε μέσα στη χρονιά και πρόκειται να τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου 2027.

Το σύστημα συνδέει τα εμπορικά οφέλη και τις δασμολογικές διευκολύνσεις που αναγνωρίζονται στις αναπτυσσόμενες χώρες με τη συνεργασία τους στην επανεισδοχή πολιτών τους οι οποίοι διαμένουν παράνομα στην Ευρώπη.

Στόχος είναι να ενισχυθούν τα διαθέσιμα εργαλεία για την προώθηση των επαναπατρισμών και να ενταθεί η συνεργασία με τις χώρες προέλευσης.

Το «μοντέλο Αλβανίας» συνεχίζεται

Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να καταστήσει πλήρως λειτουργικό έως τα τέλη του έτους το ιταλικό κέντρο στο Τζιάτερ, στην Αλβανία.

Ο υπουργός Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόζι εξήγησε ότι στόχος είναι "να το επαναχρησιμοποιήσουμε με την πλήρη ανάπτυξη των λειτουργιών του έως το τέλος του έτους, αλλά και νωρίτερα, εφόσον επιλυθούν τα προβλήματα και οι δικαστικές εκκρεμότητες".

Η δομή είτε θα επιστρέψει στην αρχική της λειτουργία είτε θα χρησιμοποιηθεί όπως προβλέπεται από τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, μόλις ολοκληρωθούν τα αναγκαία δικαστικά βήματα.

Το αρχικό σχέδιο προέβλεπε πολύ ευρύτερη χρήση των κέντρων στην Αλβανία, με εκτιμώμενη χωρητικότητα έως και 3.000 άτομα τον μήνα και έναν πιθανό συνολικό αριθμό 36.000 μεταναστών τον χρόνο.

Στόχος ήταν η εφαρμογή επιταχυνόμενων συνοριακών διαδικασιών για την εξέταση των αιτημάτων ασύλου. Από τον Απρίλιο του περασμένου έτους, όμως, ο χώρος λειτουργεί αποκλειστικά ως Κέντρο παραμονής εν όψει επαναπατρισμού. Έκτοτε έχουν περάσει από εκεί μερικές εκατοντάδες άτομα και ο αριθμός των επαναπατρισμών έχει παραμείνει περιορισμένος.

Στο συγκρότημα του Τζιάτερ υπάρχουν τρεις δομές με διαφορετικές λειτουργίες. Το μεγαλύτερο κέντρο, που προορίζεται για αιτούντες άσυλο, διαθέτει 880 θέσεις. Υπάρχει επίσης ένα προαναχωρησιακό κέντρο με χωρητικότητα 144 ατόμων και ένα σωφρονιστικό κατάστημα 20 θέσεων.

Στο λιμάνι του Σενγκίν έχει δημιουργηθεί ένα hotspot για την υποδοχή μεταναστών που εντοπίζονται στην κεντρική Μεσόγειο και μεταφέρονται εκεί με πλοίο του ιταλικού Πολεμικού Ναυτικού.

Ωστόσο, οι κρατήσεις που διατάχθηκαν στη δομή δεν επικυρώθηκαν από τα δικαστήρια, γεγονός που συνέβαλε στην επιβράδυνση της υλοποίησης του σχεδίου.