Ο επίτροπος Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούννερ καλεί το Ευρωκοινοβούλιο να επισπεύσει ψήφιση νόμου κατά της διακίνησης μεταναστών: επικριτές προειδοποιούν ότι μπορεί να ποινικοποιεί την ανθρωπιστική βοήθεια.
Ο επικεφαλής της ΕΕ για θέματα μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, κάλεσε τους ευρωβουλευτές να εγκρίνουν τη νομοθεσία για την καταπολέμηση της διακίνησης ανθρώπων που παραμένει σε εκκρεμότητα, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να βοηθήσει στην αποτροπή μεταναστευτικών κρίσεων όπως αυτή που σημειώθηκε την περασμένη εβδομάδα στη Θέουτα, ισπανικό έδαφος στη βόρεια Αφρική.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Μιλώντας την Πέμπτη, ο Μπρούνερ ανέφερε ότι τα γεγονότα στη Θέουτα «έδειξαν ότι υπάρχουν παράγοντες που δεν σέβονται ούτε την ασφάλεια ούτε καν τις ζωές αθώων ανθρώπων», προσθέτοντας ωστόσο ότι «δεν μπορούμε να αποδεχθούμε μια τόσο σοβαρή παραβίαση της ακεραιότητας των εξωτερικών μας συνόρων και, ταυτόχρονα, της ασφάλειας της Ένωσης και, από αυτή την άποψη, τον αντίκτυπο των εγκληματικών δικτύων διακίνησης τόσο στις ζωές των ανθρώπων όσο και, βεβαίως, στη δική μας ασφάλεια».
«Αυτό είναι απλώς απαράδεκτο», είπε ο Μπρούνερ. «Καλώ το Κοινοβούλιο να υιοθετήσει τη θέση του σχετικά με την οδηγία κατά της διακίνησης ανθρώπων, που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πριν από σχεδόν τρία χρόνια».
Ο Μπρούνερ απηύθυνε τις δηλώσεις του σε έκτακτη συνεδρίαση επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις Βρυξέλλες την Πέμπτη, με αντικείμενο την εξέταση της κατάστασης στη Θέουτα, μετά την είσοδο περισσότερων από 70.000 υπηκόων τρίτων χωρών στον ισπανικό θύλακα σε λιγότερο από 24 ώρες την περασμένη εβδομάδα. Στη συνεδρίαση συμμετείχε επίσης ο Χουάν Χεσούς Βίβας Λάρα, δήμαρχος-πρόεδρος της Θέουτα.
Οι έρευνες για τα αίτια του συμβάντος συνεχίζονται, αλλά ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει κατηγορήσει τους διακινητές για την οργάνωση της μαζικής διέλευσης.
Οι διακινητές «εξαπατούν τόσους πολλούς νέους και τελικά οδηγούν πολλούς από αυτούς στον θάνατο», δήλωσε ο Σάντσεθ την περασμένη Παρασκευή.
Ποιοι είναι οι διακινητές;
Η διακίνηση μεταναστών είναι η παράνομη διευκόλυνση της διέλευσης συνόρων με σκοπό το κέρδος. Συχνά συμβαίνει όταν οι άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε νόμιμες οδούς μετανάστευσης, γεγονός που δημιουργεί ευκαιρίες σε άτομα και εγκληματικές ομάδες να βγάλουν χρήματα.
Παρότι η διακίνηση αφορά τη διέλευση διεθνών συνόρων, ορισμένοι διακινούμενοι μετανάστες μπορεί να καταλήξουν θύματα εμπορίας ανθρώπων μέσα σε μια χώρα, εάν πέσουν θύματα εκμετάλλευσης μέσω εξαπάτησης, εξαναγκασμού ή καταναγκαστικής εργασίας.
Τα δίκτυα διακίνησης μπορεί να είναι από χαλαρές, άτυπες εγκληματικές ομάδες έως οργανώσεις με ιεραρχική δομή, ιδίως σε περιοχές όπως η βόρεια Αφρική. Η διακίνηση παραμένει εξαιρετικά κερδοφόρα ενασχόληση, μεταξύ άλλων επειδή οι διακινητές συχνά διατρέχουν μικρό κίνδυνο εντοπισμού και δίωξης, ιδίως οι οργανωτές, που αποφεύγουν την άμεση εμπλοκή και βρίσκονται συχνά σε διαφορετικές χώρες από τη παράνομη διαδρομή που οργανώνουν.
Για παράδειγμα, η ιταλική κυβέρνηση έχει εστιάσει στη δίωξη κυβερνητών σκαφών τα οποία φτάνουν στην Ιταλία, υποστηρίζοντας ότι αποτελούν μέρος ευρύτερων δικτύων διακίνησης. Ωστόσο, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επισημαίνουν συχνά ότι τα πληρώματα των σκαφών είναι συνήθως μετανάστες που εξαναγκάζονται να αναλάβουν το τιμόνι από άλλους διακινητές, οι οποίοι δεν διακινδυνεύουν να κάνουν οι ίδιοι το ταξίδι.
Οι επιχειρήσεις διακίνησης μεταναστών διευκολύνονται συχνά από τη διαφθορά, μεταξύ άλλων μέσω δωροδοκίας συνοριακών και τελωνειακών υπαλλήλων.
Στη Γαλλία, οι διακινητές μπορούν να διωχθούν και να καταδικαστούν σε ποινή φυλάκισης έως 5 ετών, καθώς και σε πρόστιμα έως 30.000 ευρώ. Οι ποινές μπορεί να είναι βαρύτερες όταν εμπλέκονται άλλα σοβαρά αδικήματα, όπως συμμετοχή σε οργανωμένο εγκληματικό δίκτυο ή πράξεις βίας και εκμετάλλευσης.
Σύμφωνα με τη Eurostat, 2.599 διακινητές καταδικάστηκαν σε όλη την Ευρώπη το 2024, αλλά πολλοί άλλοι πιθανότατα δεν εντοπίστηκαν ή δεν τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες.
Τι περιλαμβάνει ο νέος νόμος της ΕΕ;
Τον Νοέμβριο του 2023, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την επικαιροποίηση των κανόνων της ΕΕ για τη διευκόλυνση της παράτυπης μετανάστευσης. Η πρόταση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο κατά της διακίνησης, με στόχο την ενίσχυση του ρόλου των ευρωπαϊκών οργανισμών, όπως η Europol, στις αστυνομικές επιχειρήσεις.
Στόχος είναι η δίωξη των εγκληματικών δικτύων που ευθύνονται για τη διακίνηση μεταναστών, η εναρμόνιση των ποινών, η επέκταση της δικαιοδοσίας και η βελτίωση της συλλογής και καταγραφής δεδομένων. Οι ισχύοντες κανόνες κατά της διακίνησης καθορίζονται σε μεγάλο βαθμό σε εθνικό επίπεδο και, επειδή οι διακινητές δραστηριοποιούνται διασυνοριακά, συμπεριλαμβανομένων τρίτων χωρών, η δίωξη των δικτύων και των υποθέσεων συχνά είναι αναποτελεσματική.
Τα κράτη μέλη έχουν προτείνει ανώτατη ποινή φυλάκισης τριών ετών για τα βασικά αδικήματα, που θα αυξάνεται σε έως 10 έτη σε περιπτώσεις όπου οι άνθρωποι τίθενται σε σοβαρό κίνδυνο ή χάνουν τη ζωή τους.
Ιδίως σε χώρες εκτός ΕΕ, οι διακινητές και οι έμποροι ανθρώπων, που εκμεταλλεύονται επίσης μετανάστες μέσω καταναγκαστικής και εξευτελιστικής εργασίας, συχνά βρίσκονται μέσα στις ίδιες τις κρατικές αρχές, όπως έχει τεκμηριωθεί σε βορειοαφρικανικές χώρες όπως η Λιβύη.
Ορισμένοι μετανάστες στη Θέουτα που μίλησαν στους New York Times ανέφεραν ότι οι μαροκινές αρχές τούς ενθάρρυναν να περάσουν τα σύνορα προς τον θύλακα. Οι έρευνες για αυτές τις καταγγελίες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.
Γιατί έχει μπλοκάρει;
Τα κράτη μέλη έχουν ήδη υιοθετήσει τη θέση τους σχετικά με τη λεγόμενη Οδηγία για τη Διευκόλυνση, αφήνοντας το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως το τελευταίο θεσμικό όργανο που πρέπει να προχωρήσει τις διαπραγματεύσεις.
Στη θέση που υιοθέτησαν τον Δεκέμβριο του 2024, τα κράτη μέλη διατύπωσαν έναν ορισμό της διακίνησης αρκετά γενικό ώστε να καλύπτει και την ανθρωπιστική βοήθεια. Ειδικότερα, επέμειναν στην ποινικοποίηση της σκόπιμης βοήθειας σε υπηκόους τρίτων χωρών για την είσοδο, τη διέλευση ή τη διαμονή τους στην ΕΕ με αντάλλαγμα οικονομικό ή υλικό όφελος.
Η συγκεκριμένη διατύπωση έχει δεχθεί έντονη κριτική από ΜΚΟ, που κατηγορούν την Ένωση ότι ποινικοποιεί τη βοήθεια προς τους μετανάστες.
«Τα δίκτυα διακίνησης ευημερούν εκεί όπου οι άνθρωποι δεν έχουν ασφαλή ή ρεαλιστικό τρόπο να ζητήσουν προστασία ή να ξαναχτίσουν τη ζωή τους στην Ευρώπη. Όσο πιο δύσκολο είναι για τους ανθρώπους να μεταναστεύουν με ασφάλεια και μέσω νόμιμων οδών, τόσο μεγαλύτερο περιθώριο έχουν τα δίκτυα διακίνησης να εκμεταλλεύονται την ευαλωτότητά τους», ανέφερε σε δήλωσή της η Κιάρα Κατέλι, υπεύθυνη συνηγορίας στην Πλατφόρμα για τη Διεθνή Συνεργασία σχετικά με τους Μετανάστες χωρίς Χαρτιά.
«Η προτεινόμενη Οδηγία για τη Διευκόλυνση δεν αντιμετωπίζει καθόλου αυτές τις βαθύτερες αιτίες. Αντίθετα, κινδυνεύει να ποινικοποιήσει ανθρώπους και οργανώσεις που προσφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια, εκθέτοντάς τους σε δίωξη, πρόστιμα και φυλάκιση.»
Η εισηγήτρια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον φάκελο, η Γερμανίδα Σοσιαλίστρια Μπίργκιτ Ζίπελ, ζητεί επίσης ρητή εξαίρεση για την ανθρωπιστική βοήθεια, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα περιλαμβάνεται στον ορισμό της διακίνησης μεταναστών.