Η Ουκρανία χτίζει από το μηδέν μια ακμάζουσα βιομηχανία drones, την οποία ο Ζελένσκι χαρακτηρίζει την καλύτερη στον κόσμο.
Ανάμεσα σε ρομπότ, όπλα και υπολογιστές στο εργαστήριο που έχει διαμορφώσει στο γκαράζ του, ο Ουκρανός μηχανικός Εντουάρντ Τροτσένκο έσφυζε από ενθουσιασμό καθώς παρουσίαζε τα πιο πρόσφατα πρωτότυπά του και μιλούσε για φουτουριστικές ιδέες εμπνευσμένες από την επιστημονική φαντασία.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στην κορυφή της λίστας των ιδεών του βρίσκονται τα «μηχανικά πουλιά», τα οποία μπορούν να προσγειώνονται σε γραμμές υψηλής τάσης και να επαναφορτίζονται μόνα τους, καθώς και τα «ρομποτικά σκυλιά» που θα μπορούν να αποστέλλονται στο πεδίο της μάχης.
«Για να σωθούν ανθρώπινες ζωές, για να σωθούν οι στρατιώτες, χρειάζονται ρομπότ», δήλωσε ο Τροτσένκο στο πρακτορείο ειδήσεων AFP.
Τα αυτόνομα οπλικά συστήματα έχουν πλέον κυριαρχήσει στον πόλεμο με τη Ρωσία.
Τα εναέρια drones χρησιμοποιούνται στην πρώτη γραμμή για αναγνώριση και για τη ρίψη εκρηκτικών, ενώ στο έδαφος τα ρομποτικά οχήματα υποστηρίζουν επιχειρήσεις εφοδιασμού και μεταφοράς υλικού.
Η Ουκρανία έχει δημιουργήσει από το μηδέν μια τεράστια βιομηχανία drones, την οποία ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι έχει χαρακτηρίσει ως την καλύτερη στον κόσμο.
Ωστόσο, η απομάκρυνση τον περασμένο μήνα του δημοφιλούς υπουργού Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ, ενός από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές των drones, προκάλεσε ανησυχίες για το μέλλον του κλάδου.
«Δεν καταλαβαίνω γιατί απέπεμψαν τον Φεντόροφ», είπε ο Τροτσένκο, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας κατασκευής ρομπότ Temerland.
Παρά την απομάκρυνσή του, άνθρωποι του κλάδου και στρατιωτικοί με τους οποίους μίλησε το AFP εκτιμούν ότι πλέον δεν υπάρχει επιστροφή.
«Οι νέοι που ασχολούνται με αυτό δεν πρόκειται να το εγκαταλείψουν. Τα drones ήρθαν για να μείνουν», είπε ο Τροτσένκο.
Στη ζώνη θανάτου
Όταν η Ρωσία εξαπέλυσε την πλήρους κλίμακας εισβολή της στην Ουκρανία το 2022, ο 55χρονος Τροτσένκο εγκατέλειψε την κατασκευή σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών αυτοκινήτων και στράφηκε στην ανάπτυξη στρατιωτικών ρομπότ.
Η ειδικότητά του είναι τα επίγεια drones: αυτόνομα οχήματα που κινούνται μέσα στη λεγόμενη «ζώνη θανάτου», μια λωρίδα εδάφους αρκετών χιλιομέτρων ανάμεσα στις αντίπαλες γραμμές, όπου ρωσικά και ουκρανικά drones περιπολούν διαρκώς στον ουρανό, καθιστώντας κάθε ανθρώπινη παρουσία εξαιρετικά επικίνδυνη.
Προς το παρόν χρησιμοποιούνται κυρίως για την απομάκρυνση τραυματισμένων στρατιωτών από το πεδίο της μάχης ή για τη μεταφορά εφοδίων, περιορίζοντας την ανάγκη να σταλούν περισσότεροι άνθρωποι στη ζώνη αυτή.
Ο Τροτσένκο, όμως, εργάζεται ήδη πάνω σε πολεμικά πρωτότυπα: το ένα είναι εξοπλισμένο με εκτοξευτή ρουκετών RPG και το άλλο με βαρύ πολυβόλο, ενώ και τα δύο ελέγχονται από ενσωματωμένη τεχνητή νοημοσύνη (AI).
«Αυτή τη στιγμή δοκιμάζονται σε ορισμένες ταξιαρχίες», ανέφερε, προσθέτοντας ότι περιμένει το πράσινο φως από το Γενικό Επιτελείο για ευρύτερη ανάπτυξή τους.
Ο Φεντόροφ είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην τεχνολογική μετάβαση των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.
Ίδρυσε το Κέντρο Αμυντικής Τεχνητής Νοημοσύνης A1, έναν κόμβο αφιερωμένο στην ενσωμάτωση της AI στις στρατιωτικές επιχειρήσεις και στην αξιοποίηση δεδομένων από το μέτωπο, ώστε να επιταχύνεται η ανάπτυξη και εφαρμογή νέων τεχνολογιών.
Παράλληλα, προώθησε τη συμμετοχή ιδιωτικών εταιρειών στο στρατιωτικό οικοσύστημα, καθιστώντας τον ανταγωνισμό βασικό μοχλό καινοτομίας.
«Σε μια ιδιωτική εταιρεία μπορείς να πάρεις ρίσκα πολύ πιο γρήγορα», εξηγεί ο Τροτσένκο, σημειώνοντας ότι οι μικρές επιχειρήσεις είχαν ισχυρό κίνητρο να προσαρμόζουν και να βελτιώνουν τα προϊόντα τους με μεγάλη ταχύτητα για να εξασφαλίσουν συμβόλαια.
«Από τη βάση προς την κορυφή»
Εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά, ένας 45χρονος διοικητής μονάδας, γνωστός με το διακριτικό κλήσης «Jason», μόλις είχε επιστρέψει από αποστολή.
Ηγείται μιας μονάδας που χειρίζεται τα επίγεια drones που αναπτύσσει ο Τροτσένκο στο εργαστήριό του.
«Μπορείς να χάσεις ένα drone, όχι όμως έναν άνθρωπο. Έτσι μειώνεται σημαντικά η πιθανότητα ανθρώπινων απωλειών», δήλωσε στο AFP.
Αυτό ακριβώς το δόγμα —η χρήση drones για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών— ήταν ο πυρήνας της στρατηγικής που προωθούσε ο Φεντόροφ στο υπουργείο Άμυνας.
Μετά την απομάκρυνσή του, διαδηλωτές απαίτησαν επίσης την αποχώρηση του σοβιετικού τύπου αρχηγού των ενόπλων δυνάμεων, Ολεξάντρ Σίρσκι, ο οποίος είχε συγκρουστεί με τη μεταρρυθμιστική ατζέντα του Φεντόροφ, κατηγορώντας τον ότι δεν αγκάλιασε έγκαιρα την τεχνολογία των drones και ότι αντιμετώπιζε με υπερβολική αδιαφορία τις απώλειες στρατιωτών.
Ερωτηθείς αν η απομάκρυνση του Φεντόροφ θα μπορούσε να ανακόψει την ανάπτυξη των ουκρανικών drones, ο Jason εμφανίστηκε καθησυχαστικός.
«Δεν είναι τόσο απλό... Η τεχνολογική πρωτοβουλία δεν προερχόταν από την κορυφή. Δεν ήταν κυβερνητική εντολή», είπε.
Μετά τη ρωσική εισβολή, «υπήρξε μια έκρηξη πρωτοβουλιών από τη βάση».
Νέοι μηχανικοί άρχισαν να δημιουργούν νέα προϊόντα, τα παρουσίαζαν στους στρατιωτικούς, εκείνοι επέλεγαν όσα θεωρούσαν χρήσιμα και στη συνέχεια τα εξέλισσαν περαιτέρω, εξήγησε.
Σήμερα, προγραμματιστές, ειδικοί τηλεπικοινωνιών και μηχανικοί είναι πλέον πλήρως ενσωματωμένοι στις ένοπλες δυνάμεις.
Ο Jason υποστηρίζει ότι η μεγαλύτερη πρόκληση που αντιμετωπίζει είναι «η έλλειψη επαρκώς καταρτισμένου προσωπικού».
Πίσω στο εργαστήριο του Τροτσένκο, οι μηχανικοί του εργάζονται ήδη για να επαναπροσδιορίσουν τα τεχνολογικά αλλά και γεωγραφικά όρια του πολέμου.
Πάνω σε έναν λευκό πίνακα σχεδίασε το όραμά του για το μέλλον: συγκρούσεις που θα διεξάγονται από ανθρωποειδή ρομπότ, τα οποία θα ελέγχονται από χειριστές που βρίσκονται σε άλλη χώρα ή ακόμη και από τραυματισμένους στρατιώτες ξαπλωμένους σε νοσοκομειακά κρεβάτια.
«Τα πράγματα έχουν πραγματικά απογειωθεί», είπε με βεβαιότητα.