Στο Λύμπεναου του Βρανδεμβούργου, σε χώρο πρώην ηλεκτρικού σταθμού, κατασκευάζεται γιγαντιαίο κέντρο δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης· για τη Λουζατία μπορεί να σηματοδοτήσει την αρχή νέας εποχής.
Στην καρδιά της Λουζατίας κατασκευάζεται ένα από τα μεγαλύτερα κέντρα δεδομένων για τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη. Η εταιρεία Schwarz Digits, που ανήκει στον όμιλο Schwarz όπως και οι αλυσίδες discount Lidl και Kaufland, έχει επενδύσει 11 δισ. ευρώ στη μετατροπή ενός πρώην ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού στο Λίμπενάου. Περίπου 100.000 επεξεργαστές γραφικών (GPU) πρόκειται να εγκατασταθούν εδώ, ώστε, μεταξύ άλλων, να εξασφαλίζεται η γρήγορη εκμάθηση μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για την πόλη αυτό θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την πολυαναμενόμενη στροφή στη μετά τον άνθρακα εποχή.
Οι εγκαταστάσεις υψώνονται με γοργούς ρυθμούς. Περίπου κάθε τρεις μήνες προβλέπεται να ολοκληρώνεται ένα νέο κτίριο. Στα τέλη του 2027 αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία οι πρώτες αίθουσες διακομιστών. Στους πελάτες περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η αστυνομία της Βάδης-Βυρτεμβέργης. Στο συγκρότημα, που εκτείνεται σε 13 εκτάρια, θα αποθηκεύονται επίσης τα ίδια δεδομένα του ομίλου Schwarz, για παράδειγμα από πληρωμές και παραγγελίες.
«Κάθε βράδυ επεξεργαζόμαστε ένα δισεκατομμύριο αποφάσεις τεχνητής νοημοσύνης μόνο εντός του ομίλου», δήλωσε τον Νοέμβριο του 2025 ο Ρολφ Σούμαν, ένας από τους δύο διευθύνοντες συμβούλους της Schwarz Digits. Σε κάθε αγοραστική απόφαση, π.χ. σε ένα κατάστημα Lidl ή Kaufland, παράγονται ευαίσθητα δεδομένα. Δεδομένα που, όπως τον επικαλείται η εφημερίδα Süddeutsche Zeitung, ο Σούμαν «δεν θα έδινε ποτέ στα χέρια τρίτων». «Εδώ δημιουργούμε την ανεξάρτητη και ασφαλή υποδομή που επιτρέπει σε επιχειρήσεις και πολίτες να διατηρούν τον έλεγχο των δεδομένων τους και να διαμορφώνουν αυτόνομα το ψηφιακό μας μέλλον».
Κριτική για τις επιπτώσεις στο κλίμα
Σε άλλα μέρη, όπως στις ΗΠΑ, οι πολίτες αντιδρούν συχνά στα κέντρα δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης. Στα μέσα Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν μέσα σε μία ημέρα 142 διαδηλώσεις σε 42 πολιτείες. Η κριτική: τα κέντρα θεωρούνται υπερβολικά ενεργοβόρα, πολύ θορυβώδη και με υπερβολική κατανάλωση νερού.
Στην εγκατάσταση του Λίμπενάου πολλά πράγματα προβλέπεται να λειτουργούν διαφορετικά, δηλαδή και πιο φιλικά προς το κλίμα. Αντί να αντλείται συνεχώς νερό για την ψύξη, το συγκρότημα κτιρίων έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να χρειαστεί να γεμίσει με νερό μόνο μία φορά. Το νερό «από το δίκτυο», όπως εξηγεί επί τόπου ο Στέφαν Χις, επικεφαλής του τμήματος Datacenter & Computerservice της Schwarz Digits, παραμένει σε κλειστό κύκλωμα και δεν μπορεί να εξατμιστεί. Συνεπώς δεν απαιτείται αναπλήρωση.
Για να διαφεύγει προς τα έξω όσο το δυνατόν λιγότερος θόρυβος, το κτίριο είναι ειδικά μονωμένο. Επιπλέον, βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από κατοικίες. Το πόσο θορυβώδες θα είναι στην πράξη θα φανεί μάλλον μόνο μετά την ολοκλήρωση, καθώς οι διακομιστές μπορούν να είναι πολύ θορυβώδεις. Στην πολιτεία Ουισκόνσιν των ΗΠΑ, κάτοικοι προσφάτως προσέφυγαν στη δικαιοσύνη εναντίον ενός κέντρου δεδομένων της Microsoft, που παρουσιαζόταν ως καινοτόμο πρότυπο έργο, λόγω υπερβολικού θορύβου, όπως μεταδίδει το περιοδικό Focus.
Στην πολιτεία Βιρτζίνια των ΗΠΑ, το ανεξάρτητο ερευνητικό ινστιτούτο World Resources Institute μέτρησε έως και 100 ντεσιμπέλ σε μεγαλύτερες γεννήτριες. Για σύγκριση: τα 100 ντεσιμπέλ αντιστοιχούν στην ένταση θορύβου ενός αλυσοπρίονου.
Βιώσιμο κέντρο δεδομένων
Όταν η λειτουργία φτάσει στο πλήρες φορτίο, το συγκρότημα θα χρειάζεται κάθε χρόνο τόσο ηλεκτρική ενέργεια όσο μια μεσαίου μεγέθους πόλη. Για να καταστεί η ενεργειακή τροφοδοσία πιο βιώσιμη, η εγκατάσταση στο Λίμπενάου θα καλύπτεται εξ ολοκλήρου με ρεύμα από ανανεώσιμες πηγές. Τα κτίρια προβλέπεται να εξοπλιστούν επιπλέον με φωτοβολταϊκά, ώστε να παράγουν και ίδια ενέργεια – περίπου 520.000 kWh (κιλοβατώρες) ετησίως. Επιπλέον, κατά τη ψυχρή περίοδο 75.000 νοικοκυριά θα τροφοδοτούνται με τηλεθέρμανση από την απορριπτόμενη θερμότητα του κέντρου δεδομένων. Το Λίμπενάου, ωστόσο, έχει μόλις 15.700 κατοίκους. Το καλοκαίρι η θερμότητα θα αποβάλλεται στην ατμόσφαιρα.
Για τον όμιλο Schwarz πρόκειται ήδη για το τέταρτο κέντρο αυτού του τύπου στη Γερμανία. Για γεωστρατηγικούς λόγους, όπως μεταδίδει ο σταθμός rbb24, το έργο υλοποιείται στην ανατολική Γερμανία. Συγκεκριμένα, λαμβάνονται υπόψη σενάρια βλαβών, φυσικές καταστροφές και πιθανές επιθέσεις χάκερ.
Στην ιστοσελίδα της εταιρείας γίνεται επίσης λόγος για μια «μακροχρόνια, αξιόπιστη συνεργασία με τον δήμο». Στο εκεί δεύτερο μεγαλύτερο κέντρο logistics της Kaufland στη Γερμανία εργάζονται περίπου 1.100 άτομα από την περιοχή. Με το κέντρο δεδομένων δημιουργούνται αρχικά περίπου 60 νέες θέσεις εργασίας, 30 στον τομέα της ασφάλειας και 30 στην τεχνική υποστήριξη. Το κέντρο δεδομένων είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένο.
Ομοσπονδία και ΕΕ επενδύουν δισεκατομμύρια στην απεξάρτηση από τον άνθρακα
Το κέντρο δεδομένων φιλοδοξεί να συμβάλει ώστε το Λίμπενάου να εξελιχθεί σε πρότυπο έργο του οικονομικού μετασχηματισμού στη Λουζατία. Στον δήμο σχεδιάζονται πολυάριθμα έργα, όπως ένας θεματικός χώρος για τα αγγουράκια του Σπρεβαλντ, υποδομές υγειονομικής περίθαλψης και εκπαιδευτικά ιδρύματα. Βελτιώσεις προβλέπονται και στη σύνδεση με το Βερολίνο, που απέχει περίπου μία ώρα.
Οικονομική στήριξη προσφέρουν κρατικές και ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις. Περίπου 40 δισ. ευρώ επενδύει η ομοσπονδιακή κυβέρνηση, χάρη στον νόμο για την ενίσχυση των δομών, σε πρώην ανθρακικές περιοχές, ώστε να προωθηθεί εκεί η οικονομική μετάβαση. Η χρηματοδότηση λήγει το 2038.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις της περιοχής μπορούν από το 2023 να αιτούνται επιχορηγήσεις από το ευρωπαϊκό «Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης». Στόχος είναι να μετριαστούν οι αρνητικές συνέπειες της αποχώρησης από τον άνθρακα.