Γιατί ορισμένοι ευρωσκεπτικιστές το υιοθετούν; Οι απαντήσεις ίσως συνδέονται με την ενίσχυση του ευρωπαϊκού δικτύου ελεγκτών γεγονότων.
Καθώς η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ετοιμάζεται να συζητήσει την Ασπίδα Δημοκρατίας της ΕΕ, μια πρωτοβουλία που έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει τις δημοκρατικές διαδικασίες και τους θεσμούς σε ολόκληρη την Ένωση, στο διαδίκτυο έχουν εμφανιστεί παραπλανητικοί ισχυρισμοί ότι θα χρησιμοποιηθεί για να «ακυρώνει» αποτελέσματα ανεπιθύμητα στις Βρυξέλλες, ενδεχομένως ακόμη και να υπονομεύσει τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Παρότι οι ισχυρισμοί αυτοί είναι προφανώς ψευδείς, καθώς η ΕΕ δεν έχει εντολή να αλλάζει εκλογικά αποτελέσματα, τα ψευδή αυτά επιχειρήματα, που άρχισαν να κυκλοφορούν το 2025, επανεμφανίστηκαν πρόσφατα μέσω του Φλοριάν Φιλιπό, προέδρου του γαλλικού εθνικιστικού κόμματος Πατριώτες.
Μιλώντας για ορισμένες διατάξεις της Ασπίδας Δημοκρατίας της ΕΕ, υποστήριξε σε βίντεο στο YouTube ότι το πακέτο κατά της παραπληροφόρησης «θα μπορούσε να οδηγήσει στην ακύρωση της εκλογικής διαδικασίας σε όλες τις χώρες της ΕΕ, καθώς και των γαλλικών προεδρικών εκλογών του 2027… παρόμοια με ό,τι συνέβη στη Ρουμανία».
Παρότι το κόμμα Πατριώτες δεν έχει έδρες στο κοινοβούλιο, ο ηγέτης του διαθέτει τεράστια βάση στα κοινωνικά δίκτυα, με σχεδόν 700.000 συνδρομητές μόνο στο YouTube.
Τι είναι η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας και τι ακριβώς κάνει;
Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, «το 86% των Ευρωπαίων συμφωνεί ότι η ταχεία εξάπλωση της παραπληροφόρησης αποτελεί μείζον πρόβλημα για τη δημοκρατία».
Η Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας (πηγή στα Αγγλικά) είναι ένα ευρύ σχέδιο της ΕΕ για την προστασία της δημοκρατίας και των εκλογών και την εντατικοποίηση της μάχης κατά της παραπληροφόρησης και της ξένης παρέμβασης, συμπεριλαμβανομένων των bots και των deepfake.
«Κατονομάζει τη Ρωσία ως τον βασικό εξωτερικό υβριδικό παράγοντα απειλής, ενώ η Λευκορωσία, η Κίνα, το Ιράν και η Βόρεια Κορέα επίσης στοχεύουν ενεργά την ΕΕ», αναφέρει η Υπηρεσία Ερευνών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
Οι εργασίες ξεκίνησαν το 2024 και θα συνεχιστούν την επόμενη εβδομάδα στην ολομέλεια του Στρασβούργου.
Μία από τις εγκριθείσες προτάσεις είναι μια επιχορήγηση 5 εκατ. ευρώ για ένα δίκτυο ευρωπαίων οργανισμών επαλήθευσης γεγονότων (fact-checkers).
Αν και αυτοί οι ελεγκτές δεν μπορούν να αφαιρούν περιεχόμενο, έχουν τη δυνατότητα να εντοπίζουν και να επισημαίνουν στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης όσα θεωρούν ψευδείς ισχυρισμούς, κάτι που ενδέχεται τελικά να οδηγήσει σε αφαίρεση περιεχομένου.
Αυτό, ωστόσο, έχει εγείρει σχεδόν φιλοσοφικά ερωτήματα, ιδίως μεταξύ ευρωσκεπτικιστών, οι οποίοι αναρωτιούνται μέχρι πού πρέπει να φτάνει η ΕΕ στην παρακολούθηση της πληροφόρησης, ενώ ταυτόχρονα οφείλει να προστατεύει την ελευθερία του λόγου και τον πλουραλισμό.
Ορισμένες δεξιές φωνές υποστηρίζουν ότι η Ασπίδα Δημοκρατίας θα καταλήξει να αποτελεί εργαλείο λογοκρισίας που απειλεί την ελευθερία της έκφρασης και στοχεύει συντηρητικές απόψεις.
Οι υποστηρικτές, πάντως, υποστηρίζουν ότι η πρωτοβουλία ενισχύει την ανεξάρτητη δημοσιογραφία, διασφαλίζει την ανεξαρτησία της σύνταξης και προστατεύει τους εργαζομένους στα ΜΜΕ από καταχρηστικές αγωγές.
Όχι, η προεδρική εκλογή της Ρουμανίας δεν ακυρώθηκε από την ΕΕ
Σε κάθε περίπτωση, όσον αφορά τις εθνικές εκλογές, η ΕΕ δεν έχει εντολή να παρεμβαίνει, όπως τόνισε πρόσφατα μετά την ακύρωση του πρώτου γύρου των προεδρικών εκλογών του 2024 στη Ρουμανία.
«Η διεξαγωγή των εκλογών αποτελεί αρμοδιότητα των επιμέρους κρατών μελών και η απόφαση σχετικά με τις προεδρικές εκλογές στη Ρουμανία ελήφθη από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας, όχι από κάποιο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δήλωσε τον Δεκέμβριο εκείνης της χρονιάς ο Ευρωπαίος επίτροπος Δικαιοσύνης και Δημοκρατίας, Μάικλ ΜακΓκραθ.
Πράγματι, η απόφαση για την ακύρωση και επανάληψη της εκλογής ελήφθη από το Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας, μετά τους ισχυρισμούς των υπηρεσιών πληροφοριών ότι η Ρωσία εξαπέλυσε μια μαζική καμπάνια στο TikTok για να επηρεάσει την κοινή γνώμη υπέρ του ανεξάρτητου, ακροδεξιού υποψηφίου Καλίν Γκεοργκέσκου.
Η νομοθεσία της χώρας προβλέπει ότι μια εκλογική διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί σε περίπτωση «απάτης» και εφόσον η ξένη παρέμβαση επηρεάζει σημαντικά τα αποτελέσματα.
Ο Νίκουσορ Νταν κέρδισε τελικά την επαναληπτική εκλογή το 2025.
Έτσι, η απόφαση για επανάληψη της εκλογικής διαδικασίας ήταν σίγουρα αμφιλεγόμενη και καθοριστικής σημασίας, αλλά σε τελική ανάλυση ελήφθη στη Ρουμανία, όχι στις Βρυξέλλες.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν είχε ανταποκριθεί σε αίτημα για σχολιασμό μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης.