Πώς να τραβήξετε βίντεο και φωτογραφίες της έκλειψης ηλίου χωρίς να χαλάσετε την κάμερα του κινητού σας

Στις 12 Αυγούστου η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον ηλιακό δίσκο σε μια λωρίδα πάνω από το βόρειο και ανατολικό τμήμα της Ισπανίας. Θα είναι η πρώτη ολική έκλειψη ορατή από την Ιβηρική χερσόνησο εδώ και περισσότερο από 100 χρόνια, καθώς η προηγούμενη είχε σημειωθεί το 1912. Η σκιά που θα δημιουργήσει η Σελήνη θα εισέλθει από τη Γαλικία και θα διασχίσει τη χώρα από δυτικά προς ανατολικά μέχρι την Πάλμα ντε Μαγιόρκα, όπου ο ήλιος θα δύει.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Στην ηπειρωτική Ισπανία, η μερική φάση θα ξεκινήσει γύρω στις 19:30, ώρα Ιβηρικής, και το μέγιστο σκοτάδι θα σημειωθεί μεταξύ 20:27 και 20:35, ανάλογα με την ακριβή τοποθεσία. Το φαινόμενο θα ολοκληρωθεί λίγο πριν από τις 21:30, με τον Ήλιο ήδη πολύ χαμηλά πάνω από τον ορίζοντα και, σε ορισμένα σημεία, σχεδόν δύοντα. Εκεί όπου θα υπάρξει ολική φάση, η ολικότητα θα διαρκέσει λίγο λιγότερο από δύο λεπτά.

Το ίδιο βράδυ συμπίπτει, επιπλέον, με το μέγιστο της βροχής διαττόντων Περσείδων, οπότε όποιος παραμείνει στο σημείο παρατήρησης θα έχει διπλό θέαμα.

Γιατί το κινητό διατρέχει πραγματικό κίνδυνο

Ο λόγος για τον οποίο χρειάζεται προσοχή δεν είναι μόνο η όραση. Η οπτική ενός έξυπνου τηλεφώνου λειτουργεί, σε έναν βαθμό, όπως ένας μεγεθυντικός φακός: συγκεντρώνει το φως που μπαίνει από τον φακό σε μια πολύ μικρή επιφάνεια, τον αισθητήρα της κάμερας.

Αν στρέψετε τον φακό προς τον ήλιο για αρκετά λεπτά χωρίς καμία προστασία, μπορεί να υπερθερμανθεί η μονάδα της κάμερας και να καούν μόνιμα οι φωτοδίοδοι που αποτελούν τον αισθητήρα, αφήνοντας κηλίδες ή «νεκρά» pixel που δεν επανέρχονται. Μπορεί επίσης να ενεργοποιηθεί η θερμική προστασία του τηλεφώνου και η συσκευή να σβήσει απότομα.

Δεν υπάρχουν δημόσια στατιστικά στοιχεία για το πόσα κινητά έχουν υποστεί ζημιές σε προηγούμενες εκλείψεις, είναι όμως γνωστές περιπτώσεις χρηστών που είχαν φθορές στους φωτοδίοδους, με φωτογραφίες πάνω στις οποίες εμφανίζονται αλλοιώσεις ή μαύρες κουκίδες.

Υπάρχουν αποχρώσεις: ορισμένοι ειδικοί επισημαίνουν ότι μία γρήγορη, μεμονωμένη φωτογραφία συνήθως δεν προκαλεί ζημιά σε τόσο μικρούς αισθητήρες όσο αυτοί ενός τηλεφώνου, πολύ μικρότερους από εκείνους μιας επαγγελματικής κάμερας, και ότι ο κίνδυνος αυξάνεται όταν χρησιμοποιείται ζουμ για παρατεταμένη διάρκεια ή προσαρμόζεται εξωτερικός τηλεφακός.

Όσο περισσότερα λεπτά ο φακός μένει στραμμένος προς τον ήλιο χωρίς φίλτρο, τόσο αυξάνεται η πιθανότητα να χαλάσει ο αισθητήρας και να εμφανιστούν μαύρες κουκίδες στην εικόνα, επειδή κάποιοι φωτοδίοδοι καίγονται και παύουν οριστικά να λειτουργούν.

Πώς να καταγράψετε την έκλειψη χωρίς να θέσετε σε κίνδυνο το κινητό σας

Ο κανόνας που επαναλαμβάνεται σε όλους τους οδηγούς που συμβουλευτήκαμε είναι απλός: όσο ο Ήλιος είναι έστω και μερικώς ορατός, η κάμερα χρειάζεται ηλιακό φίλτρο, χωρίς εξαιρέσεις. Το μοναδικό πρότυπο που εγκρίνουν η NASA και οι αστρονομικές εταιρείες είναι το πρότυπο ISO 12312-2:2015, το ίδιο που πρέπει να πληρούν και τα γυαλιά για την έκλειψη.

Δεν είναι απαραίτητο να αγοράσετε κάποιο ακριβό αξεσουάρ. Μια οικονομική λύση είναι να κόψετε τον φακό από ένα ζευγάρι πιστοποιημένων γυαλιών για την έκλειψη και να τον τοποθετήσετε μπροστά από τον φακό του κινητού, καλύπτοντας ολόκληρη την οπτική χωρίς να αφήνετε κενά από όπου μπορεί να περάσει φως.

Όσοι αναζητούν κάτι πιο ανθεκτικό μπορούν να στραφούν σε ηλιακά φίλτρα υψηλής ουδέτερης πυκνότητας, ND100000, ειδικά σχεδιασμένα για έξυπνα τηλέφωνα, που διατίθενται με λιγότερα από 40 ευρώ.

Συμβουλές για να καταγράψετε ή να φωτογραφίσετε την έκλειψη με το κινητό σας χωρίς να το καταστρέψετε

• Κλειδώστε την έκθεση και την εστίαση πάνω στον ήλιο πριν ξεκινήσετε να γράφετε. Κάθε κινητό έχει διαφορετικό λογισμικό κάμερας, αλλά συνήθως αρκεί να πατήσετε πάνω στον ήλιο και να κρατήσετε πατημένο μέχρι να εμφανιστεί ένα μικρό λουκέτο.
• Ενεργοποιήστε τη χειροκίνητη ή επαγγελματική λειτουργία της κάμερας, με χαμηλό ISO, μεταξύ 100 και 200, και γρήγορη ταχύτητα κλείστρου, κάτω από 1/1000, επειδή στην αυτόματη λειτουργία η εικόνα συνήθως βγαίνει υπερεκτεθειμένη ακόμη και με το φίλτρο τοποθετημένο.
• Χρησιμοποιήστε τρίποδο και χρονοδιακόπτη στο κλείστρο για να αποφύγετε το τρέμουλο ή τις κουνημένες φωτογραφίες και βίντεο.
• Κατά τη μερική φάση, ένα timelapse με διαστήματα ενός ή δύο δευτερολέπτων αποτυπώνει καλύτερα την εξέλιξη της έκλειψης από ένα βίντεο σε πραγματικό χρόνο, επειδή η κίνηση της Σελήνης είναι πολύ αργή.
• Αν βρίσκεστε μέσα στη ζώνη ολικότητας, αλλάξτε σε βίντεο σε πραγματικό χρόνο (χωρίς προστασία) μόνο στα δευτερόλεπτα κατά τα οποία ο ηλιακός δίσκος καλύπτεται πλήρως, για να καταγράψετε την ηλιακή κορώνα.
• Προτιμήστε το οπτικό ζουμ από το ψηφιακό, το οποίο απλώς μεγεθύνει τα pixel και μειώνει την ποιότητα της εικόνας.
• Παρακολουθήστε τη θερμοκρασία του τηλεφώνου. Η ζέστη του Αυγούστου, σε συνδυασμό με αυτήν του ίδιου του ήλιου, μπορεί να το υπερθερμάνει και να προκαλέσει αυτόματο σβήσιμο, επομένως καλό είναι να το κρατάτε στη σκιά ανάμεσα στις λήψεις και να έχετε μαζί σας μια εξωτερική μπαταρία.

Τι δεν πρέπει να κάνετε σε καμία περίπτωση αν θέλετε να έχετε ακόμη κάμερα μετά την έκλειψη

• Μην αφήνετε το κινητό να γράφει συνεχόμενο βίντεο για πολλά λεπτά, στρέφοντας απευθείας προς τον ήλιο, ούτε καν με το φίλτρο τοποθετημένο.
• Μη βγάζετε το φίλτρο σε κανένα σημείο, εκτός από τα ακριβή δευτερόλεπτα της ολικότητας της έκλειψης, και μόνο αν βρίσκεστε στη ζώνη όπου η έκλειψη θα είναι ολική.
• Μη συνδέετε κιάλια, τηλεσκόπια ή τηλεφακούς στο κινητό χωρίς πιστοποιημένο ηλιακό φίλτρο.
• Μην κοιτάτε τον ήλιο μέσα από το σκόπευτρο ή τον φακό κάμερας, τηλεσκοπίου ή κιαλιών, ακόμη κι αν φοράτε γυαλιά για την έκλειψη: οι συγκεντρωμένες ακτίνες μπορούν να κάψουν το φίλτρο και να προκαλέσουν σοβαρή βλάβη στην όραση.
• Μην αφήνετε το τηλέφωνο εκτεθειμένο στον ήλιο για μεγάλα χρονικά διαστήματα ανάμεσα στις λήψεις.

Θα πρέπει να θυμόμαστε επίσης ότι η παρακολούθηση της έκλειψης μέσα από την οθόνη του κινητού δεν εγκυμονεί κανέναν κίνδυνο για την όραση (αλλά μπορεί να εγκυμονεί κίνδυνο για την «όραση» του ίδιου του κινητού, δηλαδή την κάμερα), επειδή δεν παρατηρείτε μέσω φακού που ενισχύει το φως.

Ο κίνδυνος βρίσκεται στον αισθητήρα, όπως ακριβώς και στα μάτια μας, όχι στην οθόνη. Και όποιος δεν καταφέρει να βγάλει την τέλεια φωτογραφία δεν χρειάζεται να ανησυχεί ιδιαίτερα· θα υπάρχουν εξειδικευμένοι φωτογράφοι που θα καλύψουν το φαινόμενο με τον κατάλληλο εξοπλισμό, και για τους περισσότερους θα αρκεί να κρατήσουν την ανάμνηση του ουρανού που σκοτεινιάζει μέσα στο απόγευμα.