Οι ειδικοί της αεροπορίας εξηγούν ότι η καθήλωση των πτήσεων είναι πιο σύνθετη από το να καθαριστεί απλώς ένας διάδρομος από χιόνι και πάγο.
Την περασμένη εβδομάδα, χιλιάδες τουρίστες εγκλωβίστηκαν στη βόρεια Φινλανδία, αφού οι πτήσεις στο αεροδρόμιο της Κιτίλα ακυρώθηκαν λόγω του έντονου ψύχους.
Η σκανδιναβική χώρα φημίζεται για την τεχνογνωσία της στην αντιμετώπιση των χειμερινών καιρικών συνθηκών, με πολύ σπανιότερες διαταραχές στις αεροπορικές μεταφορές σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες νοτιότερα.
Τι λοιπόν παρέλυσε τις λειτουργίες του αεροδρομίου; Ειδικοί της αεροπορίας εξηγούν ότι η καθήλωση πτήσεων είναι πιο σύνθετη υπόθεση από έναν απλό καθαρισμό του διαδρόμου από χιόνι και πάγο.
Γιατί τα αεροδρόμια της Φινλανδίας τα καταφέρνουν τόσο καλά με τον χειμερινό καιρό;
Στη Φινλανδία, οι κατακόρυφες πτώσεις της θερμοκρασίας και οι ισχυρές χιονοπτώσεις είναι καθημερινότητα τον χειμώνα, γι’ αυτό τα αεροδρόμια διαθέτουν καλά καθιερωμένα προγράμματα συντήρησης.
Το αεροδρόμιο του Ελσίνκι, για παράδειγμα, πραγματοποιεί τόσο καθημερινή συντήρηση όσο και στοχευμένη απομάκρυνση χιονιού.
«Ο όρος “στοχευμένη απομάκρυνση χιονιού” αναφέρεται στο λειτουργικό μοντέλο για ημέρες με ασυνήθιστη χιονόπτωση στις πίστες (apron) [όπου σταθμεύουν τα αεροσκάφη]», ανέφερε σε δελτίο Τύπου ο Anssi Väisänen, Διευθυντής Επιχειρήσεων Πίστας της Finavia για το αεροδρόμιο του Ελσίνκι.
«Το σχέδιο στάθμευσης αεροσκαφών καταρτίζεται περίπου 12 ώρες νωρίτερα, ώστε να υπάρχουν πολλές κενές θέσεις στάθμευσης στην πίστα δίπλα-δίπλα.
«Αυτό επιτρέπει στη συντήρηση να συγκεντρώσει τους πόρους της και να αποχιονίσει την περιοχή. Έπειτα μπορεί να ξεκινήσει η διαδικασία εξυπηρέτησης του αεροσκάφους (turnaround).»
Οι θέσεις στάθμευσης αεροσκαφών απελευθερώνονται τμηματικά, ώστε οι επαγγελματίες συντήρησης να μπορούν να σαρώσουν και να αποχιονίσουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη επιφάνεια με μία κίνηση.
Οι διάδρομοι και οι τροχοδρομίες πρέπει επίσης να παραμένουν χωρίς χιόνι. Στο αεροδρόμιο του Ελσίνκι, ένας στόλος 200 οχημάτων και μηχανημάτων, από εκχιονιστικά έως ψεκαστήρες χημικών, βρίσκεται σε ετοιμότητα για να καθαρίσει τους τρεις διαδρόμους.
Οι γίγαντες αυτού του στόλου είναι τα Vammas PSB 5500 sweeper blowers. Αυτά τα μηχανήματα βάρους 31 τόνων μπορούν να καθαρίσουν πλάτος 5,5 μέτρων του διαδρόμου σε μόλις 11 λεπτά, χάρη στο μοναδικό τους τρίπτυχο χαρακτηριστικών αποχιονισμού.
«Τα sweeper blowers χρησιμοποιούνται [για την απομάκρυνση του χιονιού] έως και 800 ώρες κατά τη διάρκεια της χειμερινήςπεριόδου», πρόσθεσε στο δελτίο Τύπου ο Pyry Pennanen, Επικεφαλής Συντήρησης Αεροδρομίου της Finavia για το αεροδρόμιο του Ελσίνκι.
Τα μηχανήματα χειρίζονται 135 εξειδικευμένοι και εκπαιδευμένοι εργαζόμενοι συντήρησης, εκ των οποίων οι 75 προσλαμβάνονται αποκλειστικά για να εργαστούν στη χειμερινή περίοδο.
Το περιθώριο του Ελσίνκι για τον καθαρισμό των διαδρόμων μήκους 3.500 μέτρων και πλάτους 60 μέτρων είναι 13 λεπτά.
Συνήθως, ωστόσο, καταφέρνουν να ολοκληρώσουν το έργο σε 11 λεπτά, με τη βοήθεια αντιπαγωτικών υλικών και προσεκτικά σχεδιασμένων και δοκιμασμένων μοτίβων σάρωσης για την απομάκρυνση του χιονιού.
Όταν καθαρίζεται ένας από τους τρεις διαδρόμους του αεροδρομίου, οι άλλοι δύο παραμένουν σε λειτουργία.
Γιατί καθηλώθηκαν οι πτήσεις στο αεροδρόμιο της Κιτίλα;
Ακόμη και τα αεροδρόμια πιο βόρεια, πέρα από τον Αρκτικό Κύκλο, σπάνια κλείνουν λόγω χειμωνιάτικου καιρού.
Στο αεροδρόμιο του Ίβαλο, το πιο πρόσφατο ακραίο θερμοκρασιακό φαινόμενο το 2023 είδε τον υδράργυρο να πέφτει στο μείον 35. Ακόμη και τότε, το αεροδρόμιο ακύρωσε μόλις μία πτήση, διατηρώντας όλες τις άλλες λειτουργίες κανονικά.
Στο αεροδρόμιο της Κιτίλα, η θερμοκρασία έπεσε στους μείον 37 βαθμούς Κελσίου στις 11 Ιανουαρίου, έπειτα από πολλές ημέρες παρόμοιου ψύχους. Όμως οι λειτουργίες ήταν πολύ πιο σοβαρά διαταραγμένες απ’ ό,τι στο Ίβαλο.
Όταν το χιόνι και οι συνθήκες παγετού χτυπούν ταυτόχρονα, οι πόροι φτάνουν στα όριά τους. Ο μεγαλύτερος όμως ένοχος ήταν ο πάγος που κάλυπτε το εξωτερικό του αεροσκάφους, ικανός να παγώσει μηχανικά μέρη και τα φλαπ στις πτέρυγες του αεροσκάφους.
«Είναι εξαιρετικά επικίνδυνο να πετάς με πάγο στις πτέρυγες. Η ροή του αέρα γύρω από την πτέρυγα διαταράσσεται. Τότε το αεροσκάφος χάνει άντωση και συντρίβεται», δήλωσε στην ολλανδική εφημερίδα De Telegraaf ο Joris Melkert, λέκτορας αεροναυπηγικής στο Πανεπιστήμιο Τεχνολογίας του Ντελφτ.
Για να αποφευχθεί αυτό, ο πάγος πρέπει πρώτα να απομακρυνθεί με ζεστό νερό και στη συνέχεια το αεροσκάφος να ψεκαστεί με μία στρώση αντιπαγωτικού. Η διαδικασία διαρκεί από 10 λεπτά έως μισή ώρα.
Ενώ σε έντονο αλλά ξηρό παγετό μπορεί να μην απαιτείται αποπάγωση, εάν υπάρχει υγρασία στην ατμόσφαιρα, η ανάγκη για αποπάγωση συνήθως αυξάνεται, ανέφερε εκπρόσωπος της Finavia, που διαχειρίζεται το δίκτυο αεροδρομίων της Φινλανδίας.
«Λόγω των εξαιρετικά απαιτητικών συνθηκών, οι αεροπορικές εταιρείες αναγκάστηκαν να ακυρώσουν πτήσεις προς την Κιτίλα την Παρασκευή, το Σάββατο και την Κυριακή», πρόσθεσαν.
Η Finavia είπε επίσης στη δημόσια ραδιοτηλεόραση Yle ότι οι συνδέσεις του επίγειου εξοπλισμού και οι θυρίδες των οχημάτων είχαν παγώσει κατά τον ανεφοδιασμό, καθιστώντας την αποπάγωση αδύνατη.
Το φιάσκο της αποπάγωσης αεροσκαφών στο αεροδρόμιο Σίπχολ
Στις αρχές Ιανουαρίου, πάνω από 3.000 πτήσεις ακυρώθηκαν στο αεροδρόμιο Σίπχολ του Άμστερνταμ καθώς επικράτησε πολικό ψύχος.
Η έντονη χιονόπτωση σήμαινε αγώνα δρόμου για τον καθαρισμό των διαδρόμων, αλλά και πάλι, η κρίσιμη αποπάγωση των αεροσκαφών ήταν αυτή που υπονόμευσε τις λειτουργίες.
Το De Telegraaf αναφέρει ότι το Σίπχολ επέλεξε να μην εγκαταστήσει εγκαταστάσεις αποπάγωσης σε κάθε διάδρομο λόγω του κόστους, αναγκάζοντας τα αεροσκάφη να τροχοδρομούν περισσότερο και δημιουργώντας σημεία συμφόρησης σε συνθήκες έντονου καιρού.
Το βασικό πρόβλημα όμως ήταν ότι οι παρατεταμένες συνθήκες παγετού πίεσαν τον φορέα KLM, που αναλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος των εργασιών αποπάγωσης για τα αναχωρούντα αεροσκάφη στο αεροδρόμιο.
100 εργαζόμενοι και 25 φορτηγά είναι αφιερωμένα στις εργασίες αποπάγωσης, και όλα επιστρατεύτηκαν κατά την εβδομάδα των ακραίων θερμοκρασιών.
Μετά από μερικές ημέρες συνεχούς χρήσης, το απόθεμα αντιπαγωτικού υγρού μειώθηκε επικίνδυνα, είπε η ολλανδική αεροπορική εταιρεία, αναγκάζοντάς την να ακυρώσει περισσότερες πτήσεις.
Η KLM έστειλε εργαζομένους στη Γερμανία για να προμηθευτούν επιπλέον ποσότητες (πάνω από 100.000 λίτρα υγρού), γεγονός που επέτρεψε οι λειτουργίες να επαναληφθούν σταδιακά μετά από λίγες ημέρες.
«Αυτό το ντόμινο κάνει το Σίπχολ να μπλοκάρει εντελώς σε τέτοιες μέρες με χιόνι. Είμαστε ο περίγελος της Ευρώπης», είπε στο De Telegraaf εργαζόμενος της KLM, μιλώντας υπό καθεστώς ανωνυμίας.