Ακραία καιρικά φαινόμενα και η υπερθέρμανση του πλανήτη κάνουν κάποια μονοπάτια επικίνδυνα, ενώ ο υπερτουρισμός βλάπτει τοπικά οικοσυστήματα.
Τα τελευταία χρόνια, τα μονοπάτια πεζοπορίας έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα πιο δημοφιλή τουριστικά αξιοθέατα. Προσελκύουν επισκέπτες που θέλουν να ταξιδεύουν πιο αργά, να βλέπουν πιο αυθεντικές πλευρές των προορισμών και να ξεφεύγουν από τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού.
Δεκάδες νέες διαδρομές έχουν ανοίξει ή ανανεωθεί, από τη μακρύτερη κυκλική διαδρομή στον κόσμο στην Πορτογαλία έως το Μονοπάτι της Αγάπης στην Ιταλία.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της άνθησης της πεζοπορίας. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η υπερθέρμανση του πλανήτη καθιστούν ορισμένα μονοπάτια επισφαλή, ενώ οι υπερβολικοί αριθμοί επισκεπτών βλάπτουν τα τοπικά οικοσυστήματα.
Συνολικά, αυτό σημαίνει ότι πολλά μονοπάτια περιορίζουν την πρόσβαση, εισάγουν υψηλότερα τέλη για επισκέπτες ή κλείνουν εντελώς.
Μονοπάτια πεζοπορίας στην Ευρώπη κλείνουν λόγω κινδύνων από καταπτώσεις βράχων και κατολισθήσεις
Το περασμένο καλοκαίρι, δεκάδες μονοπάτια έκλεισαν προσωρινά στις Άλπεις έπειτα από επικίνδυνες καταπτώσεις βράχων.
Τον Ιούλιο, εκατοντάδες πεζοπόροι και τουρίστες απομακρύνθηκαν από τις πλαγιές της Cima Falkner στις Δολομίτες της Μπρέντα, στη βόρεια Ιταλία, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι η αιφνίδια αύξηση των κατολισθήσεων στην περιοχή συνδέεται με την απόψυξη του μόνιμου παγετού.
«Ποτέ άλλοτε δεν έχουμε δει τόσο απίστευτη αύξηση στις καταπτώσεις βράχων», δήλωσε τότε στην εθνική εφημερίδα La Repubblica ο Πιέρο Καρλέσι, πρόεδρος της επιστημονικής επιτροπής του Ιταλικού Ορειβατικού Συλλόγου (CAI). «Οι κατολισθήσεις είναι σε άνοδο και η βασική αιτία είναι η κλιματική κρίση. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό.»
Στην Ελβετία πέρυσι, μονοπάτια πεζοπορίας παρέμειναν κλειστά μέχρι και το φθινόπωρο λόγω ανησυχιών για τον καιρό και το κλίμα.
Περισσότερες από 70 διαδρομές, από την Κάτω Ενγκαντίν στα ανατολικά της Ελβετίας έως το Κάτω Βαλαί, στα σύνορα με τη Γαλλία, ήταν απαγορευμένες για λόγους ασφάλειας.
Η Βέρα Ιν-Άλμπον, υπεύθυνη ψηφιακής επικοινωνίας στον ελβετικό οργανισμό μονοπατιών πεζοπορίας Schweizer Wanderwege, είπε στον τοπικό Τύπο ότι πιο ξηρά καλοκαίρια, εντονότερες βροχοπτώσεις, πιο ζεστές ημέρες και λιγότερο χιονισμένοι χειμώνες βρίσκονται πίσω από την αύξηση των κινδύνων για τους πεζοπόρους.
«Η παρατεταμένη και έντονη βροχόπτωση ευνοεί σε ορισμένα σημεία τις καταπτώσεις βράχων, τα ορμητικά ρεύματα και τις κατολισθήσεις», είπε.
«Οι καταπτώσεις βράχων τείνουν να αυξάνονται σε αλπικό και υψηλό αλπικό ανάγλυφο όπου ο μόνιμος παγετός αποψύχεται, ενώ οι κατολισθήσεις θα μπορούσαν επίσης να γίνουν συχνότερες στους πρόποδες των Άλπεων ή στο Γιούρα.»
Η αυξημένη ζήτηση για πεζοπορία επιβαρύνει τα φυσικά περιβάλλοντα
Στις αρχές του έτους, οι αρχές του Εθνικού Πάρκου του όρους Ριντζάνι, στο ινδονησιακό νησί Λομπόκ, ανακοίνωσαν το προσωρινό κλείσιμο όλων των μονοπατιών πεζοπορίας έως τις 31 Μαρτίου 2026.
«Το κλείσιμο αυτό γίνεται για την ασφάλεια των επισκεπτών και για το μέλλον του ίδιου του Ριντζάνι», είπε ο Μπούντι Κουρνιάουαν, επικεφαλής της διεύθυνσης του πάρκου.
Η περίοδος των βροχών φέρνει αυξημένους κινδύνους, όπως ολισθηρό έδαφος, πυκνή ομίχλη και υπερχειλίσεις υδάτινων ρευμάτων.
«Ο κίνδυνος υποθερμίας και ατυχημάτων αυξάνεται σημαντικά, επομένως η ασφάλεια είναι η ύψιστη προτεραιότητα», είπε ο Κουρνιάουαν.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι το κλείσιμο έχει επίσης στόχο να δώσει στο οικοσύστημα του βουνού την ευκαιρία να ανακάμψει, επιτρέποντας στη χλωρίδα να αναγεννηθεί και στην πανίδα να επανεγκατασταθεί.
Η αυξημένη ανθρώπινη παρουσία κατά μήκος των μονοπατιών πεζοπορίας ασκεί πίεση στα φυσικά περιβάλλοντα σε όλο τον κόσμο.
Η Ιαπωνία εισήγαγε πέρυσι το καλοκαίρι τέλος για τους πεζοπόρους που επιθυμούν να ανέβουν στο Όρος Φούτζι χρησιμοποιώντας οποιοδήποτε από τα τέσσερα κύρια μονοπάτια του.
Το υψηλότερο βουνό της χώρας αντιμετωπίζει πρόβλημα υπερτουρισμού, που προκαλεί ρύπανση και ανησυχίες για την ασφάλεια. Το τέλος αποσκοπεί να βοηθήσει στον καθαρισμό του βουνού και στη διατήρηση του περιβάλλοντός του.
Ήδη, οι επισκέπτες έπρεπε να πληρώνουν ¥2.000 (12,35 €) για να ανέβουν από το μονοπάτι Γιοσίδα. Πρόκειται για την πιο δημοφιλή ανάβαση χάρη στην εύκολη πρόσβαση από το Τόκιο και την πληθώρα ορεινών καταφυγίων στη διαδρομή που προσφέρουν διαμονή και γεύματα.
Τώρα, το τέλος για να πεζοπορήσει κανείς στο εμβληματικό μονοπάτι έχει διπλασιαστεί στα ¥4.000 (24,70 €), χρέωση που ισχύει πλέον και για τρεις άλλες διαδρομές που ήταν προηγουμένως δωρεάν.
Οι τοπικές αρχές επέβαλαν επίσης ημερήσιο όριο 4.000 ατόμων στους πεζοπόρους που χρησιμοποιούν το μονοπάτι Γιοσίδα, ώστε να μειωθεί η συμφόρηση.
Η Ευρώπη αντιδρά στην εισροή πεζοπόρων
Οι αποπνικτικές θερμοκρασίες του καλοκαιριού ωθούν ολοένα περισσότερους τουρίστες στην Ευρώπη προς «δροσερές διακοπές», που συχνά περιλαμβάνουν πεζοπορία σε ορεινές περιοχές.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, η εκτόξευση της δημοτικότητας έχει ασκήσει μη βιώσιμη πίεση σε φυσικούς προορισμούς.
Πέρυσι, η Μαδέιρα εισήγαγε νέο τέλος για μη κατοίκους σε ορισμένα από τα πιο δημοφιλή μονοπάτια πεζοπορίας, ώστε να χρηματοδοτηθούν οι προσπάθειες προστασίας.
Η επιβάρυνση ίσχυε ήδη για επτά από τις πιο πολυσύχναστες διαδρομές, αλλά επεκτάθηκε σε όλα τα συνιστώμενα μονοπάτια στο πορτογαλικό αρχιπέλαγος από τον Ιανουάριο του 2025.
Με απόκρημνες κορυφές, καταπράσινα δάση και εντυπωσιακούς καταρράκτες, τα μονοπάτια πεζοπορίας του αρχιπελάγους συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα θέλγητρά του.
Το τέλος στα μονοπάτια αποσκοπεί στη διαχείριση της ροής των επισκεπτών και στην προστασία του φυσικού τοπίου, χρηματοδοτώντας τη συντήρηση, τον καθαρισμό και τις προσπάθειες διατήρησης.
Στην Ιταλία, οι εντάσεις μεταξύ κοινοτήτων και τοπικών συμβουλίων αυξάνονται λόγω του υπερτουρισμού στις Άλπεις, με ένα μονοπάτι στο βουνό Seceda να γίνεται το σύμβολο αυτής της μάχης.
Η διαδρομή στις Δολομίτες έχει γίνει γνωστή για τις θεαματικές θέες προς τις μυτερές κορυφές Odle, ενώ οι τουρίστες με κάμερες γίνονται το καλοκαίρι εφιάλτης για τους κατοίκους της περιοχής στο Νότιο Τιρόλο.
Στις αρχές Ιουλίου, μια ομάδα αγανακτισμένων ντόπιων αγροτών έστησε για λίγο ένα τουρνικέ με διόδιο στο μονοπάτι Odle, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη συνεχή διέλευση τουριστών που, όπως λένε, δεν σέβονται την περιοχή.
«Τα μονοπάτια είναι εγκαταλελειμμένα και τα λιβάδια γεμάτα σκουπίδια», ανέφεραν σε ανακοίνωσή τους.
Οι ιδιοκτήτες γης είπαν ότι υποχρεώθηκαν να χρεώσουν διόδιο για να αντισταθμίσουν τις ζημιές στη γη τους και να χρηματοδοτήσουν τη συντήρηση των πλαγιών.