Διαμάχη για τα Στενά του Ορμούζ και τη Χεζμπολάχ
Η αρχική συμφωνία μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, που ανακοινώθηκε την Κυριακή, αντιμετωπίζει ήδη σημαντικά εμπόδια, καθώς η Τεχεράνη προβάλλει αξιώσεις ελέγχου της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και το Ισραήλ δηλώνει ότι θα διατηρήσει τον έλεγχο εδαφών που κατέλαβε στον Λίβανο στο πλαίσιο των επιχειρήσεών του κατά της Χεζμπολάχ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, δήλωσε σε τηλεοπτική συνέντευξη ότι η συμφωνία-πλαίσιο έθεσε «άμεσο τέλος» στον πόλεμο, υπό την προϋπόθεση ότι θα επιτευχθεί οριστική συμφωνία έπειτα από ακόμη 60 ημέρες διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, το πρακτορείο Fars μετέδωσε ότι Ιράν και Ομάν θα συνεργαστούν για τη δημιουργία ενός νομικού πλαισίου που θα διέπει τη ναυσιπλοΐα στα ύδατα του Περσικού Κόλπου.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε αρχικά ανακοινώσει την Κυριακή ότι τα Στενά του Ορμούζ είχαν ανοίξει εκ νέου και ότι ο αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός είχε αρθεί. Αργότερα, ωστόσο, διευκρίνισε ότι αυτό θα συμβεί μόνο μετά την υπογραφή της συμφωνίας στην Ελβετία την προσεχή Παρασκευή.
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν πλάτος περίπου 38 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο τους και αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους παγκοσμίως, μέσω του οποίου διακινείται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Η Τεχεράνη έχει κατά το παρελθόν δηλώσει ότι εξετάζει την επιβολή διοδίων στα διερχόμενα πλοία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα εισπράττει τέλη διέλευσης από κοινού με το Ομάν. Η Μουσκάτ απέρριψε άμεσα το ενδεχόμενο, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορούν να επιβληθούν τέλη σε ένα φυσικό θαλάσσιο πέρασμα.
Το Ιράν δημοσίευσε επίσης στα τέλη Μαΐου χάρτη στον οποίο εμφανίζεται να ασκεί ρυθμιστικό έλεγχο σε τμήμα των Στενών που εκτείνεται βαθιά εντός των χωρικών υδάτων των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Ομάν. Η κίνηση προκάλεσε την αντίδραση πέντε κρατών του Κόλπου, τα οποία προειδοποίησαν επίσημα τις ναυτιλιακές εταιρείες, μέσω του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, να μην συμμορφωθούν με τις ιρανικές αξιώσεις.
Η Τεχεράνη παρουσιάζει τη συμφωνία ως νίκη
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης προβάλλουν τη συμφωνία ως στρατηγική επιτυχία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η κρατική τηλεόραση μετέδωσε μήνυμα σύμφωνα με το οποίο «οι ΗΠΑ αναγκάστηκαν να υπογράψουν συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου».
Σε ξεχωριστή ανακοίνωση, το στρατιωτικό αρχηγείο Χατάμ αλ-Ανμπίγια υποστήριξε ότι οι αντίπαλοι του Ιράν «δεν είχαν άλλη επιλογή από το να αποδεχθούν την ήττα και να παραδοθούν».
Ο Γκαριμπαμπαντί δήλωσε ακόμη ότι το Ιράν «νίκησε τις Ηνωμένες Πολιτείες στο πεδίο της μάχης», προσθέτοντας ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις παραμένουν σε πλήρη ετοιμότητα απέναντι σε οποιαδήποτε νέα απειλή.
Το Ισραήλ επιμένει στη συνέχιση των επιχειρήσεων
Το Ισραήλ, το οποίο συμμετείχε στις πρώτες επιχειρήσεις του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου, ξεκαθάρισε ότι οι στρατιωτικές του δράσεις θα συνεχιστούν, παρά την ανακοίνωση ότι η συμφωνία θα καλύπτει όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.
«Οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις θα παραμείνουν στις ζώνες ασφαλείας στον Λίβανο, τη Συρία και τη Γάζα για απεριόριστο χρονικό διάστημα, προκειμένου να προστατεύουν τα σύνορα και τις ισραηλινές κοινότητες από τζιχαντιστικά στοιχεία», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ.
Ο υπουργός Οικονομικών Μπεζαλέλ Σμότριτς χαρακτήρισε τη συμφωνία «κακή για το Ισραήλ και για ολόκληρο τον ελεύθερο κόσμο», υποστηρίζοντας ότι η χώρα του θα χρειαστεί να συνεχίσει την προσπάθεια ανατροπής του ιρανικού καθεστώτος και να αποτρέψει οριστικά την απόκτηση πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.
Το Ιράν έχει επανειλημμένα κατηγορήσει τις ΗΠΑ ότι αδυνατούν να συγκρατήσουν το Ισραήλ και τις επιχειρήσεις του κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Παράλληλα, έχει καταστήσει σαφές ότι η παύση των εχθροπραξιών στον Λίβανο αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια μόνιμη συμφωνία με την Ουάσιγκτον.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, ανακοίνωσε ότι είχε συνομιλίες με τους ομολόγους του από την Τουρκία, το Ιράκ και την Αίγυπτο, ζητώντας να ασκηθούν πιέσεις στο Ισραήλ ώστε να τερματίσει τις επιχειρήσεις στον Λίβανο.
Αβεβαιότητα για τους όρους της συμφωνίας
Παρά τις εβδομάδες εντατικών διαπραγματεύσεων που προηγήθηκαν, πολλές λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν ασαφείς.
Το πρακτορείο Mehr μετέδωσε ότι οι ΗΠΑ θα αποδεσμεύσουν 12 δισεκατομμύρια δολάρια παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων, ενώ επικαλείται προσχέδιο μνημονίου κατανόησης 14 σημείων που προβλέπει συνολική αποδέσμευση 24 δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά τη διάρκεια της εξηκονθήμερης διαπραγματευτικής περιόδου.
Η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει σχολιάσει επισήμως τις πληροφορίες αυτές.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον συνεχίζει να πιέζει για τον περιορισμό του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και τη διαχείριση των αποθεμάτων υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου, τα οποία, σύμφωνα με αμερικανικούς ισχυρισμούς, έχουν θαφτεί μετά τις αμερικανικές επιδρομές του περασμένου έτους.
Σε συνέντευξή του στους New York Times, ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι δύο πλευρές εξακολουθούν να διαπραγματεύονται το ενδεχόμενο αναστολής του ιρανικού προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου για 20 χρόνια. Άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποδεχθεί μια περίοδο 15 ετών, τονίζοντας ωστόσο ότι δεν επιθυμεί να διεξάγει διαπραγματεύσεις μέσω του Τύπου.
Ο Λευκός Οίκος έχει στο παρελθόν απορρίψει ως ανακριβή προσχέδια συμφωνιών που διέρρευσαν στα μέσα ενημέρωσης.