Τα Λουτρά του Τραϊανού στο Κόλλε Όππιο θα στεγάσουν νέο μουσείο, με το Μεγάλο Ψηφιδωτό και την Πόλη Ζωγραφισμένη· οι περιορισμένες επισκέψεις θα προστατεύουν τα έργα.
Από το Σαββατοκύριακο 12 και 13 Σεπτεμβρίου, στη Ρώμη το κοινό θα μπορεί να θαυμάσει τη μεγαλύτερη τοιχογραφία και το μεγαλύτερο μωσαϊκό της ρωμαϊκής εποχής που έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα σε μερικώς ακέραια μορφή, στην καρδιά των Θερμών του Τραϊανού, όπου θα εγκαινιαστεί το νέο μουσείο.
Την ανακοίνωση έκανε ο δήμαρχος της Ρώμης, Ρομπέρτο Γκουαλτιέρι, στο Κόλε Όπιο, με την ολοκλήρωση των εργασιών αποκατάστασης της μεγάλης εσδέρας και της υπόγειας στοάς που στεγάζει τα δύο έως τώρα αδημοσίευτα έργα.
Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος PNRR – Caput Mundi.
Πρόκειται για το μεγάλο μωσαϊκό «της μούσας και του φιλοσόφου» και την τοιχογραφία «Η ζωγραφισμένη πόλη», τις οποίες ο Γκουαλτιέρι παρουσίασε ως ένα ενιαίο σύνολο, μια στρωματογραφία που αφηγείται πάνω από έναν αιώνα αρχαιολογικής ιστορίας, από την εποχή του Νέρωνα και των Φλαβίων έως εκείνη του Τραϊανού.
Η τοιχογραφία «Η ζωγραφισμένη πόλη»Η τοιχογραφία «Η ζωγραφισμένη πόλη»
Η ζωγραφισμένη πόλη και το μεγάλο μωσαϊκό
Τα Θερμά Λουτρά του Τραϊανού σχεδιάστηκαν από τον Απολλόδωρο τον Δαμασκηνό, κατόπιν εντολής του αυτοκράτορα Τραϊανού. Εγκαινιάστηκαν στις 22 Ιουνίου του 109 μ.Χ. και καταλάμβαναν περίπου 60 χιλιάδες τετραγωνικά μέτρα, ενώ το συγκρότημα περιλάμβανε χώρους λουτροθεραπείας, στοές και χώρους για σωματικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, αλλά και για την αναψυχή. Η κατασκευή ενσωμάτωσε και προγενέστερες δομές, μεταξύ των οποίων τμήματα της Domus Aurea, που επιτρέπουν την ανάγνωση της σύνθετης αρχαιολογικής στρωματογραφίας.
Η «Ζωγραφισμένη πόλη» είναι μια τοιχογραφία δέκα τετραγωνικών μέτρων, που ανήκει σε κτίριο προγενέστερο των Θερμών του Τραϊανού, του 1ου αιώνα μ.Χ., και απεικονίζει μια πόλη από ψηλά. Εντοπίστηκε το 1998 και είναι «ίσως η μεγαλύτερη σωζόμενη τοιχογραφημένη απεικόνιση πόλης, με τα οικοδομικά τετράγωνα και μια σειρά στοιχείων εξαιρετικής ομορφιάς, αλλά και μεγάλης ιστορικής και τεκμηριωτικής σημασίας», όπως εξήγησε ο δήμαρχος.
Τμήμα του μωσαϊκού «της μούσας και του φιλοσόφου»Τμήμα του μωσαϊκού «της μούσας και του φιλοσόφου»
Στο επιβλητικό επιτοίχιο μωσαϊκό «της μούσας και του φιλοσόφου», που βρίσκεται σε μια ευρύχωρη αίθουσα με θέα σε νυμφαίο, απεικονίζεται με λεπτομέρεια ένα ρωμαϊκό λιμάνι, άγνωστο αν είναι υπαρκτό ή φανταστικό, με ορισμένους μελετητές να υποθέτουν ότι μπορεί να πρόκειται για το λιμάνι του Κλαύδιου.
Το έργο ήταν ήδη εν μέρει ορατό, αλλά μετά την αποκατάσταση το τμήμα που έχει φανεί, και επιτρέπει να θαυμάσει κανείς «τον φιλόσοφο και άλλες μορφές εξαιρετικής καλλιτεχνικής ποιότητας», όπως σημείωσε ο Γκουαλτιέρι, φτάνει τα πέντε μέτρα σε ύψος. Ωστόσο, τα ευρήματα κάτω από τη διακόσμηση επέτρεψαν την ανασύσταση ενός χώρου αρχικά πολύ ψηλότερου, με τοίχους που πρέπει να έφταναν περίπου τα δώδεκα μέτρα.
Τμήμα του μεγάλου μωσαϊκούΤμήμα του μεγάλου μωσαϊκού
Ο δήμαρχος πρόσθεσε ότι «αυτά είναι τα δύο κεντρικά, πραγματικά μοναδικά έργα που θα μπορεί να δει το κοινό, ενώ παράλληλα θα συνεχιστούν οι ανασκαφές γύρω τους, καθώς η Εφορεία θα συνεχίσει το ερευνητικό έργο».
Ελεγχόμενες επισκέψεις για την προστασία της καλλιτεχνικής κληρονομιάς
Για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος της παρουσίας επισκεπτών στη διατήρηση των έργων, οι πρώτες επισκέψεις θα οργανωθούν πιλοτικά για μικρές ομάδες μόνο τα Σαββατοκύριακα, με δωρεάν ξεναγήσεις κατόπιν κράτησης, από το Σαββατοκύριακο 12 και 13 Σεπτεμβρίου. Από τις 2 Οκτωβρίου ο χώρος θα είναι επισκέψιμος από Παρασκευή έως Κυριακή. Προβλέπονται έξι επισκέψεις την ημέρα, με έως 15 άτομα κάθε φορά.
Στο πλαίσιο της αποκατάστασης, στο συγκρότημα δημιουργήθηκαν επίσης σημεία στάσης με θέα και νέες διαδρομές για πεζούς, πέραν ενόςνέου συστήματος καθισμάτων σε μορφή κερκίδων, σχεδιασμένου για τη φιλοξενία συναυλιών, συνεδρίων και εκδηλώσεων.