Διαφορετικοί εθνικοί κανόνες και συστήματα στις μεταφορές, την ενέργεια, την τεχνολογία και τις δεξιότητες φρενάρουν τις επενδύσεις σε όλη την Ευρώπη, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η αδυναμία της Ευρώπης να αξιοποιήσει πέρα από τα σύνορα τα επιτυχημένα εθνικά μοντέλα της ενδέχεται να της κοστίζει τουλάχιστον 120 δισ. ευρώ τον χρόνο σε ανεπένδυτα κεφάλαια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Αυτή είναι η εκτίμηση του ιταλικού think tank The European House–Ambrosetti (TEHA), σε μελέτη που εκπονήθηκε σε συνεργασία με την Amazon.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, εξετάζει επιτυχημένα εθνικά παραδείγματα σε ένα ευρύ φάσμα κλάδων – από τα σιδηροδρομικά δίκτυα έως την τεχνητή νοημοσύνη και από την ενέργεια έως την «έξυπνη» ρύθμιση – και υποστηρίζει ότι η Ευρώπη δεν χρειάζεται να αντιγράψει ξένα μοντέλα, αλλά να ενσωματώσει τα πιο προηγμένα παραδείγματα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να ψάχνει αλλού για απαντήσεις. Ορισμένα από τα πιο πειστικά επενδυτικά μοντέλα λειτουργούν ήδη εντός της ΕΕ. Απλώς δεν έχουν διασυνδεθεί ούτε επεκταθεί», δήλωσε σε δελτίο Τύπου ο ανώτερος σύμβουλος της TEHA και συγγραφέας της μελέτης, Diego Begnozzi.
Ωστόσο, η εκτίμηση των 120 δισ. ευρώ μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς αφορά μόνο τις πρόσθετες άμεσες επενδύσεις. Δεν περιλαμβάνει τα ευρύτερα οικονομικά οφέλη, επισημαίνει η έκθεση.
Σύμφωνα με έκθεση του 2024 για την ανταγωνιστικότητα, την οποία συντόνισε ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι, η Ευρώπη χρειάζεται μεταξύ 750 και 800 δισ. ευρώ σε πρόσθετες ετήσιες επενδύσεις για να παραμείνει ανταγωνιστική στην παγκόσμια οικονομία.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται τις συστάσεις της έκθεσης Ντράγκι και μιας ξεχωριστής έκθεσης του πρώην Ιταλού πρωθυπουργού Ενρίκο Λέτα για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς της ΕΕ. Και οι δύο ζητούν αλλαγές που θα διευκολύνουν τις επιχειρήσεις να δραστηριοποιούνται πέρα από τα εθνικά σύνορα.
Πού εντοπίζονται τα κόστη
Η μελέτη υπολογίζει πόσες επιπλέον επενδύσεις θα μπορούσε να προσελκύσει η Ευρώπη αν οι εθνικές αγορές ήταν καλύτερα διασυνδεδεμένες.
Καθώς το υψηλό ενεργειακό κόστος απειλεί ολοένα και περισσότερο την παραγωγή της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, η έκθεση αναφέρει: «Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις πλήρωσαν περίπου 2,8 φορές περισσότερο για ηλεκτρική ενέργεια από τις αμερικανικές επιχειρήσεις το α΄ τρίμηνο του 2025, ενώ η βαθύτερη ενσωμάτωση των εθνικών ενεργειακών συστημάτων στην Ενιαία Αγορά θα μπορούσε να αποφέρει έως και 43 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030».
Για τις μεταφορές σημειώνει ότι «οι διασυνοριακές σιδηροδρομικές υπηρεσίες είναι κατά 23,4% πιο αργές από αντίστοιχες εσωτερικές διαδρομές, παρά τα σχεδόν 40 χρόνια από την έναρξη της απελευθέρωσης των σιδηροδρόμων, γεγονός που περιορίζει την αξία των φυσικών υποδομών της Ενιαίας Αγοράς».
Διαπιστώνει παρόμοια εμπόδια στην τεχνητή νοημοσύνη, στις ψηφιακές υποδομές, στη φορολογία, στην εκπαίδευση, στην αγορά εργασίας και στο δικαστικό σύστημα.
Ένας λόγος, υποστηρίζει η έκθεση, είναι ότι οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν ελάχιστα κίνητρα να χρηματοδοτήσουν έργα που ωφελούν και άλλες χώρες. Ο προϋπολογισμός της ΕΕ είναι πολύ μικρότερος από το άθροισμα των εθνικών προϋπολογισμών, γεγονός που περιορίζει όσα μπορεί να χρηματοδοτήσει διασυνοριακά.
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 1% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της Ένωσης, ποσοστό που οι συντάκτες της μελέτης θεωρούν ανεπαρκές για τη χρηματοδότηση μεγάλων διασυνοριακών επενδύσεων.
Η μελέτη συγκρίνει δαπάνες 170,5 δισ. ευρώ από τον προϋπολογισμό της ΕΕ με 8.856,8 δισ. ευρώ που δαπάνησαν τα κράτη μέλη το 2024. Υποστηρίζει ότι αυτό αφήνει στην ΕΕ περιορισμένα περιθώρια να αντισταθμίσει την έλλειψη εθνικών επενδύσεων σε έργα που θα ωφελούσαν περισσότερες από μία χώρες.
Τι κάνουν οι Βρυξέλλες
Η ΕΕ επεξεργάζεται αλλαγές στους κανόνες των κεφαλαιαγορών και μέτρα στήριξης της βιομηχανίας. Έχει επίσης προτείνει την πρωτοβουλία EU Inc., ένα σύνολο κοινών κανόνων που αποσκοπούν στο να καταστεί ευκολότερη η ίδρυση και ανάπτυξη επιχειρήσεων σε ολόκληρη την Ένωση. Η Κομισιόν έχει ζητήσει να υπάρξει συμφωνία για το EU Inc. έως τα τέλη του 2026.
Δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση της έκθεσης Ντράγκι, η Joint European Disruptive Initiative (JEDI Draghi Tracker) ανέφερε ότι η Ευρώπη υστερεί στην υλοποίηση της ατζέντας του, καθώς οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής κινούνται πολύ αργά στην έγκριση και εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας.