Ισχυρές πιέσεις και αντιδράσεις από εταιρείες-κολοσσούς που εμπορεύονται φοινικέλαιο
Κίνδυνο παραβίασης του νόμου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) κατά της αποψίλωσης αντιμετωπίζουν ορισμένες από τις μεγαλύτερες εταιρείες καταναλωτικών αγαθών στον κόσμο, λόγω φοινικέλαιου που προμηθεύονται από ινδονησιακές φυτείες οι οποίες κατηγορούνται για παράνομες δραστηριότητες, σύμφωνα με έρευνες περιβαλλοντικών οργανώσεων της Ινδονησίας και των κρατικών αρχών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα ευρήματα αυτά έρχονται καθώς οι κανόνες της ΕΕ για την αντιμετώπιση της αποψίλωσης αναμένεται να τεθούν σε ισχύ στις 30 Δεκεμβρίου 2026, έπειτα από αλλεπάλληλες καθυστερήσεις και πολιτικές πιέσεις από κυβερνήσεις της ΕΕ και τη βιομηχανία, που επιδιώκουν να μετριάσουν ή να αναβάλουν τον νόμο.
Ο αντι-αποψιλωτικός νόμος της Ένωσης απαιτεί από τους προμηθευτές κακάο, καφέ, σόγιας, φοινικέλαιου, ξυλείας, καουτσούκ και βοδινού κρέατος να αποδεικνύουν ότι τα προϊόντα τους δεν συνδέονται με αποψίλωση, προκειμένου να έχουν πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ.
Ο νόμος έχει βρεθεί αντιμέτωπος με επανειλημμένες πολιτικές εμπλοκές, με την εφαρμογή του να καθυστερεί λόγω ανησυχιών για το διοικητικό κόστος, τις απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και το βάρος για τις επιχειρήσεις και τους εμπορικούς εταίρους.
Πολλές χώρες παραγωγοί τέτοιων αγαθών, όπως η Βραζιλία, η Ινδονησία, η Μαλαισία, η Κολομβία, η Γκάνα και οι Ηνωμένες Πολιτείες, έχουν επίσης ασκήσει πιέσεις στις Βρυξέλλες ώστε να επανεξεταστεί ο νόμος.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην ΕΕ Άντριου Πάζντερ έχει ασκήσει δριμεία κριτική στον νόμο της Ένωσης, χαρακτηρίζοντάς τον υπερρύθμιση, επιλεκτικό προστατευτισμό και περιττό μη δασμολογικό εμπόδιο στο εμπόριο.
Τώρα η ινδονησιακή έρευνα εγείρει ερωτήματα για το αν η ΕΕ θα εφαρμόσει τους περιβαλλοντικούς της κανόνες όπως έχει προγραμματιστεί, παρά τις ολοένα αυξανόμενες πιέσεις για ελάφρυνση των ρυθμιστικών βαρών στις επιχειρήσεις.
Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις WALHI Kalteng, TuK Indonesia και Sawit Watch εντόπισαν συνδέσεις μεταξύ φυτειών στην επαρχία Κεντρικό Καλιμαντάν της Ινδονησίας και μεγάλων διεθνών εμπορικών σημάτων καταναλωτικών προϊόντων.
Στις εταιρείες που εντοπίστηκαν ως πρόσφατοι αγοραστές φοινικέλαιου από τη συγκεκριμένη φυτεία περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι PepsiCo, Unilever, Ferrero, Mondelez και Procter & Gamble.
Η έρευνά τους εντόπισε ενδείξεις αποψίλωσης το 2024 στη φοινικοφυτεία PT Karya Makmur Abadi, θυγατρική του ομίλου KLK, εταιρείας καουτσούκ, παρά την καταληκτική ημερομηνία του νόμου, 31 Δεκεμβρίου 2020.
Βάσει των κανόνων της ΕΕ, αν ένα δάσος έχει κοπεί μετά από αυτήν την ημερομηνία, προϊόντα όπως ο καφές, το βοδινό κρέας, η ξυλεία ή το φοινικέλαιο απαγορεύονται πλήρως από την αγορά της ΕΕ.
Ωστόσο, τα ινδονησιακά ευρήματα δείχνουν ότι υπάρχει κίνδυνος φοινικέλαιο από εκτάσεις που εκκαθαρίστηκαν μετά την καταληκτική ημερομηνία να φτάσει στην αγορά της ΕΕ. Δεν τεκμηριώνουν όμως ότι κάθε μία από τις εταιρείες που κατονομάζονται έχει παραβιάσει τον νόμο.
Η Ινδονησία χάνει τα δάση της με έναν από τους ταχύτερους ρυθμούς στον κόσμο, λόγω παράνομης υλοτόμησης, εξορύξεων, νέων φοινικοφυτειών και εκχέρσωσης εκτάσεων με τη μέθοδο της καύσης.
Καταστροφικές πυρκαγιές που σαρώνουν την Ινδονησία έχουν επίσης συνδεθεί με δεκαετίες αποψίλωσης και υποβάθμισης των δασών. Περιβαλλοντικοί ακτιβιστές προειδοποίησαν ότι η κοπή δασών για την ανάπτυξη αγροτικής παραγωγής, συμπεριλαμβανομένων των φοινικοφυτειών, καθιστά τα τοπία πιο ευάλωτα στις πυρκαγιές.
Ο Αχμάντ Σουράμπο, εκτελεστικός διευθυντής της ΜΚΟ Sawit Watch, είπε ότι οι μεγαλύτεροι αγοραστές φοινικέλαιου στην Ευρώπη έχουν αποτύχει να αυτοελέγξουν τη συμμετοχή τους στην αποψίλωση και την περιβαλλοντική καταστροφή.
«Οι ινδονησιακές κοινότητες θέλουν άμεση και αυστηρή εφαρμογή των ευρωπαϊκών κανονισμών για τη βιωσιμότητα των αλυσίδων εφοδιασμού», είπε ο Σουράμπο.
Η Περιν Φουρνιέ, υπεύθυνη εκστρατείας για το εμπόριο και τα δάση στη διεθνή ΜΚΟ Fern, είπε ότι τα ευρήματα της ινδονησιακής έρευνας αποκαλύπτουν πως η βιομηχανία φοινικέλαιου της χώρας «παραμένει στιγματισμένη από παρανομία», ενθαρρυμένη από το γεγονός ότι μεγάλες διεθνείς εταιρείες και Ευρωπαίοι καταναλωτές είναι μπλεγμένοι σε αυτήν.
«Η έρευνα υπογραμμίζει γιατί ο νόμος EUDR, ο ευρωπαϊκός νόμος κατά της αποψίλωσης, μπορεί να αποτελέσει κρίσιμο εργαλείο για την αναχαίτιση της μεγαλύτερης αιτίας αποψίλωσης στη γη, δηλαδή της εκχέρσωσης εκτάσεων για γεωργικά εμπορεύματα όπως το φοινικέλαιο, καθώς και τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να παίξουν οι ΜΚΟ για να διασφαλίσουν την επιτυχία του», είπε η Φουρνιέ.
«Τώρα εναπόκειται στις αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή του EUDR, του ευρωπαϊκού νόμου κατά της αποψίλωσης, να δράσουν βάσει αυτών των ευρημάτων», πρόσθεσε η Φουρνιέ.
Η επικείμενη προθεσμία του Δεκεμβρίου θα αποτελέσει δοκιμασία για τις Βρυξέλλες, προκειμένου να αποδείξουν ότι μπορούν να περάσουν από τη διαπραγμάτευση περιβαλλοντικών φιλοδοξιών στην ουσιαστική εφαρμογή τους.