Συνάντηση της Ειδικής Επιτροπής διερεύνησης με στελέχη της ΥΠΑ - Η μέχρι στιγμής διερεύνηση φαίνεται να εντοπίζει το πρόβλημα σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές
Ανήμερα των Φώτων πραγματοποιήθηκε η συνάντηση της Ειδικής Επιτροπής που συγκροτήθηκε για τη διερεύνηση του black out στο FIR Αθηνών την Κυριακή, με στελέχη της Υπηρεσίας Πολιτικής Αεροπορίας.
Στη συνάντηση αναλύθηκαν σύμφωνα με την ενημέρωση από την ΥΠΑ, όλες οι τεχνικές παράμετροι του συμβάντος ώστε να καταγραφούν όλες οι πτυχές του θέματος, οι ενέργειες που έγιναν, και εν τέλει οι γενεσιουργές αιτίες.
Αναλυτικά τι συνέβη την Κυριακή στο FIR Αθηνών
Σύμφωνα λοιπόν με την επίσημη καταγραφή του περιστατικού που προκάλεσε πολύωρο χάος στις πτήσεις εσωτερικού, εξωτερικού και πάνω από τον ελληνικό εναέριο χώρο, αναγράφονται τα εξής:
«Στις 4-1-2026 και ώρα 08:59 τοπική, η ΥΠΑ αντιμετώπισε τεχνικό πρόβλημα με τη μορφή συνεχούς παρεμβολής «θορύβου» στην ακρόαση των συχνοτήτων, προερχόμενη από διεγέρσεις (ακούσιες εκπομπές σήματος) των πομπών της Υπηρεσίας, όπως προέκυψε κατά την αρχική διερεύνηση. Αυτό επηρέασε ταυτόχρονα πολλαπλές συχνότητες που εξυπηρετούν το F.I.R. Αθηνών, ενώ παράλληλα υπήρξε δυσλειτουργία στις γραμμές τηλεφωνικής διασύνδεσης και στα κυκλώματα δεδομένων HELLASCOM.
Διαθεσιμότητα Συστημάτων
Τόσο τα πρωτεύοντα όσο και τα δευτερεύοντα (backup) Συστήματα Επικοινωνίας Φωνής (VCS) και Πομποδεκτών βρίσκονταν σε λειτουργία καθ’ όλη τη διάρκεια του συμβάντος. Ωστόσο, η παρεμβολή «θορύβου» μπλόκαρε τις συχνότητες.
Επιχειρησιακή Διαχείριση και Διερεύνηση
Με εντολή του Διοικητή της ΥΠΑ συγκλήθηκε άμεσα η Ομάδα Αντιμετώπισης Κρίσεων στο Κέντρο Ελέγχου Περιοχής Αθηνών (ΚΕΠΑΘΜ), με τη συμμετοχή του Υποδιοικητή Αεροναυτιλίας, του Γενικού Διευθυντή Αεροναυτιλίας και των Προϊσταμένων όλων των αρμόδιων Διευθύνσεων. Η Ομάδα ήταν σε διαρκή συντονισμό και επικοινωνία με εξωτερικούς φορείς και την πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών.
Με γνώμονα την ασφάλεια των πτήσεων, και σε στενή συνεργασία με το EUROCONTROL για τη βέλτιστη διαχείριση της κυκλοφορίας στο F.I.R. Αθηνών, ο Έλεγχος Εναέριας Κυκλοφορίας προχώρησε αρχικά σε εκκένωση του F.I.R. Αθηνών. Μετά τις 12:00, η επιχειρησιακή λειτουργία του F.I.R. Αθηνών άρχισε να αποκαθίσταται σταδιακά ανάλογα με τις επιχειρησιακές συνθήκες και τη διαθεσιμότητα συχνοτήτων, προκειμένου να μειωθούν οι επιπτώσεις στα αεροδρόμια και το επιβατικό κοινό. Προς τούτο, εκδόθηκαν σχετικές αγγελίες ΝΟΤΑΜ για την επίσημη ενημέρωση της αεροπορικής κοινότητας.
Από την εκδήλωση του περιστατικού, πραγματοποιήθηκαν συντονισμένες ενέργειες διερεύνησης και αποκατάστασης, τόσο εντός του δικτύου της ΥΠΑ και των συστημάτων του ΚΕΠΑΘΜ, και ειδικότερα του VCS και Remote Control System (RCS), όσο και στις τηλεπικοινωνιακές υποδομές του παρόχου (ΟΤΕ). Οι ηλεκτρονικοί της ΥΠΑ κινητοποιήθηκαν σε όλους τους αναμεταβιβαστικούς σταθμούς, μεταξύ άλλων στον Υμηττό, Πήλιο, Θάσο, Ακαρνανικά, Μοναστήρι, Κέρκυρα, Ρόδο και Γεράνεια, προκειμένου να πραγματοποιηθεί επιτόπιος έλεγχος των συστημάτων. Οι έλεγχοι ολοκληρώθηκαν αργά το βράδυ της Κυριακής, δίχως να προκύψει κάποιο σχετικό στοιχείο που να συνδέεται άμεσα με το συμβάν.
Επιπρόσθετα, δόθηκε εντολή από τον Διοικητή να απογειωθεί το ειδικά εξοπλισμένο αεροσκάφος της ΥΠΑ, με τη συμμετοχή ηλεκτρονικών της Υπηρεσίας και ειδικού τεχνικού της ΕΕΤΤ, για τη στοχευμένη διερεύνηση του φάσματος συχνοτήτων από αέρος. Δεν καταγράφηκαν ενεργές εκπομπές που να συνδέονται με το τεχνικό πρόβλημα.
Για τη σε βάθος ανάλυση της αιτίας του προβλήματος (root cause), η ΥΠΑ παραμένει σε στενή συνεργασία με τον ΟΤΕ, σε όλα τα επίπεδα, στο πλαίσιο διασταύρωσης της αιτίας του συμβάντος και της συντονισμένης τεχνικής επεξεργασίας. Η μέχρι στιγμής διερεύνηση, φαίνεται να εντοπίζει το πρόβλημα σε τηλεπικοινωνιακές υποδομές και δεν ανέδειξε στοιχεία κυβερνοεπίθεσης στα συστήματα της ΥΠΑ.
Οι συχνότητες του F.I.R. Αθηνών και τα συστήματα τηλεφωνικών γραμμών επιχειρησιακής επικοινωνίας επανήλθαν σε πλήρη λειτουργία από τις 17:00. Η χωρητικότητα του εναερίου χώρου και η ροή της εναέριας κυκλοφορίας επανήλθε στα κανονικά επίπεδα από 17:45.
Η ταυτόχρονη εμφάνιση και αποκατάσταση των βλαβών σε διαφορετικά τεχνικά πεδία και διακριτά συστήματα, που δεν συνδέονται μεταξύ τους (π.χ. VCS, τηλεφωνικές και αναλογικές γραμμές, γραμμές HellasCom), χαρακτηρίζει την πρωτοφανή διάσταση του φαινομένου».
Σε εξέλιξη εκσυγχρονισμός συστημάτων
Σύμφωνα με την ΥΠΑ, «αυτή τη στιγμή βρίσκονται σε εξέλιξη η προμήθεια νέων συστημάτων πομποδεκτών και συστημάτων VCS. Πιο συγκεκριμένα:
- Προμήθεια 495 νέων Πομποδεκτών VHF VoIP από την «ROHDE & SCHWARZ HELLAS A.E.», με κόστος Σύμβασης 4.2εκ. ευρώ. Το έργο συμβασιοποιήθηκε ήδη στις 20-10-2025, και εντός των δύο πρώτων μηνών του 2026 αναμένεται η παράδοση των πρώτων συστημάτων, τα οποία εν συνεχεία θα εγκατασταθούν από ηλεκτρονικούς μηχανικούς της ΥΠΑ.
- Νέο VCS/RCS για το ΚΕΠΑΘΜ, με ανάδοχο την εταιρεία SPACE HELLAS και κόστος σύμβασης 4.7εκ. ευρώ. Αναμένεται έκδοση απόφασης από το Ελεγκτικό Συνέδριο στις 13.01.2026 για την τροποποίηση της Σύμβασης.
Επισημαίνεται, αναφορικά με το περιστατικό της 4ης Ιανουαρίου 2026, ότι η άμεση τεχνική και επιχειρησιακή ανταπόκριση και ο επαγγελματισμός του προσωπικού της ΥΠΑ, και ιδιαίτερα των Ελεγκτών Εναέριας Κυκλοφορίας και των Ηλεκτρονικών, επέτρεψαν τη διατήρηση της ασφάλειας των πτήσεων και την άρτια επιχειρησιακή και τεχνική διαχείριση».
Η παραπομπή της Ελλάδας για τη διαδικασία πλοήγησης στα αεροδρόμια
Υπενθυμίζουμε ότι στις 11 Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αποφάσισε να παραπέμψει την Ελλάδα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επειδή δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα για να καταρτίσει και να δημοσιεύσει διαδικασίες πλοήγησης βάσει επιδόσεων (PBN) στους ελληνικούς αερολιμένες, όπως απαιτείται από τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 2018/1048 της Επιτροπής («κανονισμός PBN»).
Η εφαρμογή του κανονισμού PBN αποφέρει οφέλη όσον αφορά την ασφάλεια, τη χωρητικότητα, το περιβάλλον και την οικονομική αποδοτικότητα. Η χρήση σύγχρονης τεχνολογίας και διαδικασιών κατά τη διαχείριση της εναέριας κυκλοφορίας («ATM») βελτιώνει την ασφάλεια και παρέχει καλύτερα εργαλεία για τους ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας και τους χειριστές. Αυτό θα αυξήσει τη χωρητικότητα στον ελληνικό εναέριο χώρο και στα ελληνικά αεροδρόμια, πράγμα που σημαίνει λιγότερες καθυστερήσεις. Η εφαρμογή των διαδικασιών προσέγγισης PBN που λείπουν θα παράσχει κατακόρυφη καθοδήγηση στους χειριστές, η οποία θα αυξήσει την επίγνωση της κατάστασής εκ μέρους τους. Οι ικανότητες αυτές θα αυξήσουν την ασφάλεια και την προσβασιμότητα των αερολιμένων, ιδίως σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας.
Η Ελλάδα δεν έχει δημοσιεύσει τις απαιτούμενες διαδικασίες προσέγγισης PBN σε 44 άκρα διαδρόμων, οι οποίες θα έπρεπε να είχαν δημοσιευθεί έως τον Δεκέμβριο του 2020. Κάθε διάδρομος έχει δύο άκρα ανάλογα με την κατεύθυνση προς την οποία πορεύεται ο χειριστής όταν χρησιμοποιεί διάδρομο. Οι απαντήσεις των ελληνικών αρχών στην προειδοποιητική επιστολή της Επιτροπής του Απριλίου 2024 και στην αιτιολογημένη γνώμη του Δεκεμβρίου 2024 δεν παρείχαν ικανοποιητικά αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή των διαδικασιών προσέγγισης PBN στους ελληνικούς αερολιμένες ούτε σχετικά με την εφαρμογή των διορθωτικών μέτρων τα οποία θα έπρεπε να είχαν εφαρμόσει οι ελληνικές αρχές.
Ενώ η Επιτροπή αναγνωρίζει τις προσπάθειες των ελληνικών αρχών να λάβουν τα αναγκαία μέτρα, στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρόοδος ήταν ανεπαρκής και, ως εκ τούτου, παραπέμπει την Ελλάδα στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ιστορικό
Ο κανονισμός PBN αποσκοπεί στη βελτιστοποίηση των διαδρομών υπηρεσίας εναέριας κυκλοφορίας και των διαδικασιών προσέγγισης. Η παροχή υπηρεσιών διαχείρισης της εναέριας κυκλοφορίας / αεροναυτιλίας με τη χρήση πλοήγησης βάσει επιδόσεων (PBN) μπορεί να αποφέρει οφέλη όσον αφορά την ασφάλεια, τη χωρητικότητα, καθώς και το περιβάλλον και την οικονομική αποδοτικότητα. Η εφαρμογή διαδικασιών προσέγγισης PBN επιτρέπει στους χειριστές να προσγειώνονται με κατακόρυφη καθοδήγηση, κάτι που βελτιώνει περαιτέρω την ασφάλεια και την προσβασιμότητα των αερολιμένων, ιδίως σε συνθήκες χαμηλής ορατότητας.