Σε εκδήλωση που έγινε για τα τέσσερα χρόνια από την έναρξη του πολέμου, το παρών έδωσε και ο καγκελάριος Μερτς
Μία ημέρα πριν από την επέτειο της ρωσικής πλήρους κλίμακας εισβολής στις 24 Φεβρουαρίου 2022, το Βερολίνο μετατράπηκε σε τόπο συνάντησης υποστηρικτών της Ουκρανίας. Πολιτικοί, ακτιβιστές, επιχειρηματίες και εκπρόσωποι του πολιτισμού συμμετείχαν στο Café Kyiv, που διοργανώθηκε από το Ίδρυμα Konrad Adenauer.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Πέρα από την ομιλία του Γερμανού καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς, στο φόρουμ εκπροσωπήθηκαν πολλές ευρωπαϊκές και ουκρανικές πρωτοβουλίες – μεταξύ αυτών η βραβευμένη με Νόμπελ Ειρήνης Ολεξάντρα Ματβιϊτσούκ και η γερμανική εταιρεία drones Quantum Systems.
Κοινός στόχος: να διατηρηθεί η προσοχή της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης στραμμένη στην εμπόλεμη Ουκρανία και να σταλεί το μήνυμα ότι η στήριξη στην Ευρώπη δεν ατονεί.
«Ήθελα να κάνω κάτι για τους ανθρώπους εκεί»
Ανάμεσα στους συμμετέχοντες ήταν και ο 22χρονος Ρούμπεν Μάβικ. Από το δεύτερο έτος του πολέμου ταξιδεύει για εβδομάδες κάθε φορά στην Ουκρανία, προσφέροντας εθελοντικά τις υπηρεσίες του ως διασώστης.
«Ήταν σημαντικό για μένα να κάνω κάτι για τους ανθρώπους εκεί», δηλώνει στο Euronews. «Δεν θεώρησα τη δική μου ζωή πιο πολύτιμη από εκείνη ενός ουκρανού παιδιού και ήθελα απλώς να συμβάλω ώστε η Ευρώπη να είναι πιο ασφαλής».
Στις 9 Σεπτεμβρίου 2023, κοντά στο Μπαχμούτ, ο ίδιος και τρεις ακόμη εθελοντές επλήγησαν από ρωσικό αντιαρματικό πύραυλο. Το όχημά τους χτυπήθηκε· δύο εθελοντές, η Έμμα και ο Τόνκο, σκοτώθηκαν. Ο Μάβικ και ο Γιόχαν επέζησαν.
Παρά την εμπειρία αυτή, ο Μάβικ συνεχίζει να επιστρέφει τακτικά στην Ουκρανία. Ο φόβος υπάρχει, αναγνωρίζει. «Ξέρεις τι μπορεί να συμβεί – άλλωστε εγώ ο ίδιος επέζησα από μια τέτοια επίθεση». Ωστόσο, όπως λέει, ο τραυματισμός του δεν μείωσε το κίνητρό του· αντίθετα, «το ενίσχυσε».
Από τον πόλεμο πυροβολικού στον πόλεμο των drones
Ο πόλεμος έχει αλλάξει μορφή αρκετές φορές από τον Φεβρουάριο του 2022. Αρχικά κυριαρχούσαν τα πυρά πυροβολικού και οι πύραυλοι. Με την πάροδο των ετών, όμως, εξελίχθηκε όλο και περισσότερο σε πόλεμο drones.
Αυτό σημαίνει ότι επικίνδυνη δεν είναι πλέον μόνο η γραμμή του μετώπου, αλλά και περιοχές δεκάδες χιλιόμετρα πίσω από αυτήν – σε ορισμένες περιπτώσεις έως και 50 χιλιόμετρα.
Οι «διπλές επιθέσεις» και το διεθνές δίκαιο
Εκτός από τα drones, η Ρωσία χρησιμοποιεί ολοένα και συχνότερα τις λεγόμενες «double-tap» επιθέσεις: μια δεύτερη, εσκεμμένα καθυστερημένη επίθεση στο ίδιο σημείο, με στόχο διασώστες, εθελοντές ή παρευρισκόμενους, ώστε να αυξηθεί ο αριθμός των θυμάτων.
Τέτοιες επιθέσεις παραβιάζουν κατά κανόνα το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο – μεταξύ άλλων το Άρθρο 3 των Συμβάσεων της Γενεύης – και μπορούν να χαρακτηριστούν έγκλημα πολέμου βάσει του Καταστατικού της Ρώμης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Ο Γερμανός πυροσβέστης Νιλς Ταλ από τη Νυρεμβέργη ταξιδεύει επίσης τακτικά στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής. Έχει βιώσει επανειλημμένα τέτοιες «double-tap» επιθέσεις.
«Οι επιχειρήσεις κατάσβεσης ήταν από την αρχή λεγόμενα double taps», δηλώνει στο Euronews. Στην αρχή επρόκειτο συχνά για βαλλιστικούς πυραύλους, αργότερα όλο και περισσότερο για drones.
Το 2024 χρησιμοποιήθηκαν επίσης πολλές κατευθυνόμενες βόμβες ολίσθησης. Σύμφωνα με τον Ταλ, οι επιθέσεις πλέον είναι συχνά συνδυαστικές – συχνά με drones τύπου Geran-2 ή Shahed για το δεύτερο χτύπημα. Η ουκρανική αντιαεροπορική άμυνα είναι «ιδιαίτερα ενεργή» σε τέτοιες περιπτώσεις.
«Μας προειδοποιούν τακτικά όταν πλησιάζουν νέες επιθέσεις». Οι επιχειρήσεις διακόπτονται και οι διασώστες αναζητούν κάλυψη – συχνά πολλές φορές κατά τη διάρκεια μιας αποστολής. «Σπάνια έχουμε μόνο μία επίθεση», λέει. Συχνά ακολουθούν κι άλλες, αν και πολλές αναχαιτίζονται.
Μερτς: «Το χαμηλότερο σημείο της πιο βαθιάς βαρβαρότητας»
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς άνοιξε το Café Kyiv, χαρακτηρίζοντας τις ενέργειες της Ρωσίας έκφραση ωμής βαρβαρότητας. Αναφέρθηκε μάλιστα σε ρήση του Γάλλου συγγραφέα ταξιδιωτικών χρονικών Αστόλφ ντε Κιστίν: «Η Ρωσία είναι η πιο παράξενη χώρα της εποχής μας για τον παρατηρητή, γιατί σε αυτήν συναντά κανείς τη βαθύτερη βαρβαρότητα δίπλα στον υψηλότερο πολιτισμό».
Αυτές οι αντιθέσεις, είπε ο καγκελάριος, παραμένουν ορατές και σήμερα – «η βαθύτερη βαρβαρότητα δίπλα στον υψηλότερο πολιτισμό – καλλιτεχνικά, μουσικά, στη λογοτεχνία». Την ίδια στιγμή, υπογράμμισε, «η χώρα αυτή βρίσκεται στο χαμηλότερο σημείο της πιο βαθιάς βαρβαρότητας υπό τη σημερινή της ηγεσία».
Ο Μερτς τόνισε ότι η Ουκρανία δεν υπερασπίζεται μόνο το έδαφός της. «Υπερασπίζεται την ελευθερία της και υπερασπίζεται τη δική μας ελευθερία», ανέφερε, προσθέτοντας ότι διακυβεύονται οι θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής ειρηνικής τάξης – μεταξύ άλλων ότι κανένα κράτος δεν έχει το δικαίωμα να επεκτείνεται στρατιωτικά εις βάρος άλλου.
Η Γερμανία και η Ευρωπαϊκή Ένωση, είπε, θα συνεχίσουν να στηρίζουν την Ουκρανία. Από την έναρξη του πολέμου, το Βερολίνο έχει διαθέσει δισεκατομμύρια ευρώ σε πολιτική και στρατιωτική βοήθεια, με στόχο να ενισχύσει την άμυνα του Κιέβου και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη.
Μια τέτοια ειρήνη, υπογράμμισε, πρέπει να διασφαλίζει την κυριαρχία της Ουκρανίας. «Μόνο η ίδια η Ουκρανία μπορεί να αποφασίσει για εδαφικά ζητήματα – κανείς άλλος».
Αυξάνονται τα θύματα παρά τις διαπραγματεύσεις
Σε συνέντευξή της στο Euronews, η Ολεξάντρα Ματβιϊτσούκ εξέφρασε την ανησυχία ότι στις τρέχουσες διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου η μοίρα των ανθρώπων στην Ουκρανία περνά ολοένα και περισσότερο σε δεύτερο πλάνο.
Ιδιαίτερα κατά το έτος των «εντατικών διπλωματικών συνομιλιών», ο αριθμός των νεκρών και τραυματιών αμάχων αυξήθηκε σημαντικά, σημείωσε.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη στην Ουκρανία, τουλάχιστον 2.514 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 12.142 τραυματίστηκαν το 2025 – αύξηση 31% σε σύγκριση με το 2024 και 70% σε σχέση με το 2023. Το 2024 καταγράφηκαν 2.088 νεκροί και 9.138 τραυματίες, ενώ το 2023 οι νεκροί ήταν 1.974 και οι τραυματίες 6.651.
«Πρέπει να αναρωτηθούμε ειλικρινά πώς γίνεται το έτος των διαπραγματεύσεων να έχει εξελιχθεί στη φονικότερη περίοδο για τους ουκρανούς αμάχους από την αρχή της μεγάλης κλίμακας επίθεσης», δήλωσε.
Κατά την άποψή της, οι συζητήσεις επικεντρώνονται συχνά σε πρώτες ύλες, εδαφικές διεκδικήσεις ή γεωπολιτικά συμφέροντα. «Οι πολιτικοί μιλούν για ορυκτά ή εδάφη, αλλά όχι για ανθρώπους».
Η «ανθρώπινη διάσταση», υπογράμμισε, πρέπει να επανέλθει στο επίκεντρο των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων. Αναφέρθηκε σε αιχμαλώτους πολέμου σε ρωσικές φυλακές που υφίστανται «καθημερινά βασανιστήρια και σεξουαλική βία», καθώς και σε επιθέσεις κατά μη στρατιωτικών υποδομών.
Η Ρωσία, είπε, καταστρέφει σκόπιμα το ηλεκτρικό δίκτυο, με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να «παγώνουν κυριολεκτικά στα σπίτια τους χωρίς θέρμανση, νερό και ηλεκτρικό ρεύμα». Αν η Ρωσία διαπιστώσει ότι ο ανθρώπινος πόνος δεν μετρά, το Κρεμλίνο θα θεωρήσει «ότι δεν υπάρχουν κόκκινες γραμμές».