Διερεύνηση σχεδόν 2.500 εξαφανισμένων εξαρτημάτων στρατιωτικών αεροσκαφών, συμπεριλαμβανομένων Tornados, Amx και C-130. Αξία 17 εκατομμύρια. Πού κατέληξαν; Ποια είναι η αγορά των στρατιωτικών εξαρτημάτων και πώς μπορούν να εξαφανιστούν τέτοια ιχνηλατούμενα υλικά;
Μια τρύπα χιλιάδων εξαρτημάτων αεροναυπηγικής που λείπουν από στρατιωτικές αποθήκες δεν μπορεί να αναχθεί σε απλή "αποδιοργάνωση". Οι ερευνητές της Εισαγγελίας της Ρώμης και της Στρατιωτικής Εισαγγελίας προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί σχεδόν 2.500 στρατηγικά εξαρτήματα για στρατιωτικά αεροσκάφη - ηλεκτρονικές μονάδες και συστήματα που προορίζονται για τα μαχητικά βομβαρδιστικά Panavia Tornado και International AMX και τα μεταφορικά αεροσκάφη Lockheed C-130 Hercules - έχουν εξαφανιστεί από τα αρχεία και λείπουν φυσικά από τις αποθήκες τηςΠολεμικής Αεροπορίας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η συνολική εκτιμώμενη αξία ξεπερνά τα 17 εκατομμύρια ευρώ και η φύση των υλικών - "όχι οποιεσδήποτε βίδες" αλλά κρίσιμα εξαρτήματα αεροηλεκτρονικής - καθιστά την υπόθεση εξαιρετικά σοβαρή.
Τα εξαρτήματα που λείπουν
Τα εξαρτήματα αυτά δεν είναι απλά ανταλλακτικά: πρόκειται για τεχνολογικά συστήματα που επιτρέπουν την ασφαλή και πιστοποιημένη λειτουργία πολύπλοκων πλατφορμών. Η ιχνηλασιμότητά τους, η οποία είναι υποχρεωτική για λόγους ασφαλείας και για τις διαδικασίες συντήρησης, θα πρέπει να διασφαλίζεται από μητρώα, κωδικούς απογραφής και πρωτόκολλα του ΝΑΤΟ.
Η εξαφάνισή τους από την αποθήκη του Μπρίντιζι, όπου η εξωτερική εταιρεία Ge Avio είχε τη σύμβαση για τη συντήρηση αυτών των υλικών, οδήγησε στην ένταξη στο μητρώο υπόπτων δώδεκα ατόμων -μεταξύ των οποίων κορυφαία στελέχη της διοικητικής μέριμνας της Πολεμικής Αεροπορίας, στρατηγοί και στελέχη της εταιρείας- με την υπόθεση της υπεξαίρεσης για υπεξαίρεση δημόσιας περιουσίας.
Η μαύρη αγορά στρατιωτικών ανταλλακτικών: υπάρχει πραγματικά;
Μία από τις πιο ανησυχητικές πτυχές της έρευνας αφορά τον πιθανό προορισμό των υλικών αυτών εκτός των εθνικών συνόρων. Ερευνητικές πηγές αναφέρουν την υπόνοια που δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί για μια πιθανή δίοδο προς τη Νότια Αμερική, με ιδιαίτερη αναφορά στη Βραζιλία, όπου ορισμένα από αυτά τα αεροσκάφη είναι ή ήταν επιχειρησιακά. Αυτό δεν είναι μια τυχαία λεπτομέρεια: το AMX, για παράδειγμα, αναπτύχθηκε σε ιταλοβραζιλιάνικη συνεργασία και χρησιμοποιείται επίσης από την Πολεμική Αεροπορία της Βραζιλίας.
Εάν επιβεβαιωθεί, αυτό θα μπορούσε να υποδηλώνει όχι απλώς μια εκτροπή αλλά την επαναφορά πιστοποιημένων ανταλλακτικών στα διεθνή κυκλώματα ζήτησης, όπου τα αυθεντικά ανταλλακτικά γίνονται όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν λόγω της παλαιότητας των μοντέλων και του τέλους των γραμμών παραγωγής.
Υπάρχει μια νόμιμη_δευτερογενής αγορά_ στρατιωτικών αεροσκαφών: πλεονάσματα, ανταλλαγές μεταξύ συμμαχικών χωρών και μεσίτες που ειδικεύονται σε απαρχαιωμένα αποθέματα ή παρωχημένα ανταλλακτικά. Σε πολλές αεροπορικές δυνάμεις, τα κανάλια αυτά χρησιμεύουν για τη διατήρηση επιχειρησιακών πλατφορμών που δεν παράγονται πλέον, ιδίως για παλαιότερα μοντέλα. Ωστόσο, ρυθμίζονται από αυστηρούς κανόνες ακριβώς για να αποτραπεί το ενδεχόμενο να καταλήξουν κρίσιμα εξαρτήματα σε μη εξουσιοδοτημένα παράλληλα κυκλώματα.
Πώς όμως είναι δυνατόν να εξαφανίζονται τέτοια παρακολουθούμενα εξαρτήματα;
Η πιστοποίηση "εκτός χρήσης" ορισμένων υλικών -που εκδίδεται αφού έχουν εξαφανιστεί από τις αποθήκες- αποτελεί βασικό στοιχείο της έρευνας: αν εξαρτήματα που εξακολουθούν να είναι χρήσιμα δηλώνονταν φθαρμένα μόνο εκ των υστέρων, αυτό θα άνοιγε την υποψία ενός οργανωμένου ελιγμού για την εξάλειψη της επίσημης ιχνηλασιμότητάς τους.
Μια άλλη δυναμική που παρατηρείται στον τομέα είναι ο κανιβαλισμός αεροσκαφών που δεν είναι πλέον επιχειρησιακά, προκειμένου να διατηρηθούν άλλα αεροσκάφη σε λειτουργία. Η πρακτική αυτή, εάν τηρείται εντός των ορίων των πρωτοκόλλων, είναι επίσης θεμιτή. Απαιτεί όμως έγκαιρη τεκμηρίωση, τεχνική εποπτεία και σαφείς αρμοδιότητες. Στο πλαίσιο του Μπρίντιζι, η εξαφάνιση από τα μητρώα και τις αποθήκες υλικών πριν καν αυτά τεθούν "εκτός λειτουργίας" υποδηλώνει ότι δεν πρόκειται απλώς για ανεπαρκείς διοικητικές διαδικασίες, αλλά -ενδεχομένως- για στοχευμένη υπεξαίρεση.
Ο κίνδυνος μιας παράλληλης αγοράς στρατιωτικών ανταλλακτικών δεν είναι θεωρία. Ελλείψει αυστηρών ελέγχων, τα πιστοποιημένα εξαρτήματα -ιδίως τα ηλεκτρονικά συστήματα αεροναυπηγικής με νατοϊκούς κωδικούς και ιστορικό συντήρησης- μπορούν να αποκτήσουν πολύ υψηλότερη αξία από τα αντίστοιχα πολιτικά εξαρτήματα, ακριβώς επειδή είναι κατάλληλα για χρήση σε πολύπλοκες μηχανές και υπόκεινται σε αυστηρούς κανονισμούς.
Η διεθνής ζήτηση, ιδίως σε περιοχές όπου οι στόλοι δεν εκσυγχρονίζονται γρήγορα, μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις στην αγορά που ωθούν προς ανεπίσημα κανάλια. Αυτό καθιστά τη διαφάνεια και την ιχνηλασιμότητα των στρατηγικών υλικών ζήτημα όχι μόνο γραφειοκρατίας αλλά και εθνικής ασφάλειας.
Η δικαιοσύνη ερευνά
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν ανακοινωθεί επίσημες λεπτομέρειες σχετικά με τις συγκεκριμένες κατηγορίες των εξαρτημάτων που λείπουν , εκτός από τον αεροπορικό τους χαρακτήρα, ούτε και συγκεκριμένα μέτρα προφύλαξης. Ωστόσο, η τεχνική υπερ-σύμβουλος που διέταξε η δικαιοσύνη θα χρησιμεύσει για να διευκρινιστεί η πραγματική κατάσταση φθοράς των εξαρτημάτων και να διαπιστωθεί αν αυτά επρόκειτο πράγματι να διαλυθούν ή αν εξακολουθούν να είναι πλήρως χρησιμοποιήσιμα, στοιχείο που θα μπορούσε να αλλάξει ριζικά την προοπτική της υπόθεσης.
Σε μια βιομηχανία όπου κάθε εξάρτημα συνδέεται με πολύ αυστηρά κριτήρια ιχνηλασιμότητας και ασφάλειας, η εξαφάνιση χιλιάδων εξαρτημάτων δεν μπορεί να απορριφθεί ως ένα απλό λογιστικό λάθος. Η υπόθεση του Μπρίντιζι εγείρει πολύ ευρύτερα ερωτήματα σχετικά με τη διαχείριση του στρατιωτικού εξοπλισμού, τη διαφάνεια των διεθνών κυκλωμάτων ανταλλακτικών και την ευπάθεια του συστήματος.