Το πορτογαλικό κράτος παραχώρησε το Quartel da Graça στον όμιλο SANA, αλλά το σχέδιο ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ για ένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων που είχε υποσχεθεί για το 2022 δεν προχώρησε ποτέ
Η μετατροπή των στρατώνων Graça στη Λισαβόνα σε πολυτελές ξενοδοχείο: Αυτή ήταν η ιδέα πίσω από τη σύμβαση παραχώρησης που υπέγραψε το πορτογαλικό κράτος με τον ξενοδοχειακό όμιλο SANA το 2019, με ένα ξενοδοχείο πέντε αστέρων να ανοίγει το 2022. Όμως το μνημείο συνεχίζει να είναι εγκαταλελειμμένο, σε μια ολοένα και πιο εμφανή κατάσταση αποσύνθεσης.
Το μοναστήρι της Graça, που χαρακτηρίστικε εθνικό μνημείο το 1910, ιδρύθηκε τον 13ο αιώνα και καταλήφθηκε από τον στρατό το 1834, όταν έγινε γνωστό ως στρατώνας της Graça. Στη δεκαετία του 2000, εξακολουθούσε να στεγάζει υπηρεσίες της GNR και του στρατού, αλλά το ακίνητο κατέληξε να είναι εγκαταλελειμμένο για χρόνια.
Τον Δεκέμβριο του 2016, η πρώτη κυβέρνηση του Αντόνιο Κόστα δημοσίευσε έναν κατάλογο 30 μνημείων που θα καλυπτόταν από τοRevive (πηγή στα Πορτογαλικά), ένα πρόγραμμα που ξεκίνησε λίγους μήνες νωρίτερα για την ανάκτηση και την ενίσχυση της ιστορικής κληρονομιάς μέσω επενδύσεων στον τουρισμό, με την παραχώρηση των ακινήτων αυτών σε ιδιώτες, οι οποίοι θα ήταν υπεύθυνοι για τη λειτουργία τους ως ξενοδοχεία, εστιατόρια, μουσεία ή χώροι εκδηλώσεων.
Τρία χρόνια αργότερα, στις 17 Δεκεμβρίου 2019, το κράτος, μέσω της Γενικής Διεύθυνσης Θησαυροφυλακίου και Οικονομικών (DGTF), επισημοποίησε τη σύμβαση παραχώρησης για τη λειτουργία των στρατώνων Graça με τον όμιλο SANA Hotels. Τότε, η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι το ξενοδοχείο πέντε αστέρων που θα εγκατασταθεί στο κτίριο θα λειτουργήσει στα τέλη του 2022, αντιπροσωπεύοντας μια επένδυση ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ. Το σχέδιο προέβλεπε 120 δωμάτια και μεικτή επιφάνεια κατασκευής άνω των 15.000 τετραγωνικών μέτρων.
Γεγονός είναι ότι σχεδόν επτά χρόνια μετά την υπογραφή της σύμβασης**,** οι απαραίτητες εργασίες δεν έχουν ακόμη ξεκινήσει και ο χώρος παραμένει κενός και κλειστός για το κοινό. Όποιος περνάει από εκεί, κοντά στο Largo da Graça, μπορεί να διαπιστώσει την ετοιμόρροπη κατάσταση του κτιρίου, με κατεστραμμένες τοιχογραφίες, σπασμένα πλακάκια και παράθυρα και γκράφιτι στους τοίχους.
Την περασμένη εβδομάδα, ωστόσο, η πρόσοψη του κτιρίου καλύφθηκε από μεγάλες λαμαρίνες.
«Το έχουν τοποθετήσει για να φαίνεται πως είναι εργοτάξιο. Όμως υπάρχει μια πινακίδα που δεν έχει τον αριθμό της άδειας, δεν έχει τις πληροφορίες που απαιτεί ο νόμος. Μου φαίνεται ότι όλα αυτά είναι μια βιτρίνα, μια δικαιολογία», δήλωσε στο Euronews η Καρολίνα Καμάργκο Αμπρέου, η οποία ζει σε αυτή τη γειτονιά στην ενορία Σάο Βίσεντε της Λισαβόνας εδώ και πέντε χρόνια.
Σύμφωνα με την εφημερίδα Público (πηγή στα Πορτογαλικά), ο ξενοδοχειακός όμιλος παραβιάζει τη σύμβαση: οι εργασίες έπρεπε να ολοκληρωθούν σε τέσσερα χρόνια, οπότε και το ξενοδοχείο έπρεπε να αρχίσει να λειτουργεί, ενώ έπρεπε να παρουσιαστεί ένα σχέδιο συντήρησης του κτιρίου εντός 30 ημερών.
Η SANA ήταν επίσης υποχρεωμένη να καταβάλλει περίπου 1,79 εκατομμύρια ευρώ ετησίως στο κράτος ως αντάλλαγμα για τη χρήση του ακινήτου. Το ποσό αυτό δεν ήταν απαιτητό για τα πρώτα τέσσερα χρόνια της σύμβασης, οπότε ο ξενοδοχειακός όμιλος θα ήταν υποχρεωμένος να το καταβάλει μόνο από το 2024, το οποίο μέχρι τότε θα ανερχόταν σε περισσότερα από 3,5 εκατομμύρια ευρώ.
Το Euronews ρώτησε αν τα εν λόγω ποσά έχουν καταβληθεί, αλλά δεν έλαβε καμία απάντηση, οπότε δεν είναι βέβαιο αν ο ξενοδοχειακός όμιλος οφείλει αυτά τα ποσά.
Η Καρολίνα Καμάργκο Αμπρέου, η οποία συμμετέχει στην Assembleia da Graça - Parar o Hotel no Quartel (Συνέλευση για να σταματήσει το ξενοδοχείο στους στρατώνες) (πηγή στα Πορτογαλικά), η οποία συνεδριάζει τακτικά με σκοπό να σταματήσει την κατασκευή του ξενοδοχείου, επιβεβαιώνει επίσης αυτή την εκδοχή.
«Είναι ξεκάθαρο ότι παραβιάζουν τη σύμβαση. Είναι υπεύθυνοι για την ασφάλεια και τη φροντίδα του ακινήτου. Οι εργασίες αποκατάστασης θα έπρεπε να έχουν ξεκινήσει εδώ και πολύ καιρό. Επιπλέον - θα έπρεπε να έχουν πληρώσει για την παραχώρηση. Δεν ξέρουμε αν έχει πληρωθεί. Τους επιβάλλονται καθημερινά πρόστιμα για τη μη πληρωμή», λέει ο κάτοικος της γειτονιάς Graça.
Το Euronews απέστειλε αρκετές άλλες ερωτήσεις στον όμιλο SANA, συγκεκριμένα σχετικά με τους λόγους της καθυστέρησης των οικοδομικών εργασιών και της έναρξης της τουριστικής λειτουργίας του ακινήτου, καθώς και για το αν επιβάλλονται κυρώσεις για τη μη τήρηση της σύμβασης. Ο ξενοδοχειακός όμιλος αρνήθηκε να σχολιάσει, δηλώνοντας ότι πρόκειται για «συμβατικά και θεσμικά θέματα που παρακολουθούνται». Ωστόσο, εγγυήθηκε ότι «δεν έχει, ούτε παραβιάζει τη σύμβαση».
Μπροστά σε αυτή την κατάσταση δημιουργήθηκε το 2024 η συνέλευση των κατοίκων της γειτονιάς Graça.
Η ομάδα δίνει φωνή στη δυσαρέσκεια για την παραχώρηση των στρατώνων, αλλά και προωθεί τις θέσεις πολιτών που έχουν «κουραστεί από την υπερβολική τουριστικοποίηση» σε ολόκληρη την πορτογαλική πρωτεύουσα, είτε στην Graça είτε σε άλλες γειτονιές.
Οι κάτοικοι της γειτονιάς επιθυμούν να μετατραπεί ο χώρος σε κέντρο της κοινότητας, για πολιτιστικούς συλλόγους, πανεπιστημιακή στέγη, μεταξύ άλλων.
«Σκεφτήκαμε αμέσως τι θα μπορούσε να γίνει με αυτόν τον χώρο: κινηματογράφος, βιβλιοθήκη, θέατρο, χώρος συνάντησης για τους νέους, φοιτητική στέγη και αυτός ο χώρος θα μπορούσε εύκολα να φιλοξενήσει όλα αυτά. Αν οι πολίτες καταλάβουν έναν τέτοιο χώρο, να είστε σίγουροι πως θα το φροντίσουν», λέει η Καρολίνα Καμάργκο Αμπρέου μιλώντας στο Euronews.
Προς το παρόν, η συνέλευση της Graça έχει φτιάξει πλακάτ με το μήνυμα «Λιγότερος τουρισμός, περισσότερη γειτονιά», οι οποίοι έχουν τοποθετηθεί σε αρκετά παράθυρα της γειτονιάς, ενώ βρίσκεται σε εξέλιξη δημόσιο ψήφισμα για την ανάκληση της παραχώρησης των στρατώνων στον όμιλο SANA. Τουλάχιστον 3.462 άτομα έχουν υπογράψει την αίτηση, αλλά απαιτούνται 5.000 υπογραφές για να οδηγηθεί στη Συνέλευση της Δημοκρατίας.