«Η σημερινή έκθεση προτείνει άμεσα και συγκεκριμένα μέτρα... για να προστατεύσει τους καταναλωτές από τις επιπτώσεις αυτής της κρίσης», δηλώνει ο εκτελεστικός διευθυντής του ΔΟΕ, Φατίχ Μπιρόλ.
«Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή στην προσφορά στην ιστορία της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου», σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι ολοένα αυξανόμενοι λογαριασμοί ενέργειας είναι μόνο μία όψη της εικόνας. Από την έναρξη του πολέμου εναντίον του Ιράν, το χάος που προκαλούν οι ευμετάβλητες τιμές φυσικού αερίου και πετρελαίου έχει οδηγήσει τις κυβερνήσεις να εφαρμόσουν μέτρα εξοικονόμησης καυσίμων, που κυμαίνονται από το κλείσιμο σχολείων στο Πακιστάν έως περιορισμούς στη χρήση κλιματιστικών στην Ταϊλάνδη.
Σε μεγάλο βαθμό, η απροβλεψιμότητα των τιμών οφείλεται στις επιθέσεις του Ιράν σε εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ, ένα πέρασμα 38 χιλιομέτρων από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου.
Οι συνέπειες αποκαλύπτουν τις ευπάθειες ενός κόσμου που εξαρτάται υπερβολικά από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, με τις πιο αυτάρκεις χώρες να μπορούν να αντέξουν καλύτερα την κρίση.
Σήμερα (20 Μαρτίου), ο IEA δημοσίευσε 10 συστάσεις για το πώς μπορεί να μειωθεί η ζήτηση για ορυκτά καύσιμα. Είτε πρόκειται για τηλεργασία είτε για πιο αργή οδήγηση, πολλές χώρες τις υιοθετούν ήδη.
Κλειστά σχολεία και μειωμένο ωράριο εργασίας
Στις αρχές του μήνα, σε αντίδραση στις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων, το Μπανγκλαντές έκλεισε νωρίτερα τα πανεπιστήμιά του, μεταφέροντας νωρίτερα τις διακοπές για το Έιντ αλ-Φιτρ, ώστε να εξοικονομήσει ενέργεια και να μειώσει τη χρήση καυσίμων από τις μετακινήσεις και την κυκλοφοριακή συμφόρηση.
Τα έκτακτα μέτρα στο Πακιστάν πήγαν ένα βήμα παραπέρα, με το κλείσιμο των σχολείων για δύο εβδομάδες και την εντολή προς τα πανεπιστήμια να μεταφέρουν τα μαθήματα διαδικτυακά.
Τα επιδόματα καυσίμων για τις κρατικές υπηρεσίες έχουν μειωθεί κατά 50% στη χώρα, τα δημόσια γραφεία έχουν υιοθετήσει μια τετραήμερη εργάσιμη εβδομάδα, ενώ οι μισοί δημόσιοι υπάλληλοι θα εργάζονται εξ αποστάσεως – ένα από τα μέτρα που προτείνει ο IEA.
Στις Φιλιππίνες, το δημόσιο ωράριο μειώθηκε επίσης κατά μία ημέρα, ως απάντηση στις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων που συνδέονται με τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Οι οδηγίες της Ταϊλάνδης προς τους δημοσίους υπαλλήλους ήταν πιο λεπτομερείς: να χρησιμοποιούν τις σκάλες αντί για το ασανσέρ, να ρυθμίζουν τα κλιματιστικά στους 27°C και να φορούν πουκάμισα με κοντό μανίκι αντί για κοστούμι.
Το Βιετνάμ, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές ενέργειας από τη Μέση Ανατολή, έχει ζητήσει από τις επιχειρήσεις να ενθαρρύνουν τους εργαζόμενους να δουλεύουν από το σπίτι.
Τα ταξίδια γίνονται πιο περιορισμένα και ακριβότερα
Τα παγκόσμια ταξίδια έχουν βρεθεί σε αναταραχή μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν. Οι τιμές των αεροπορικών εισιτηρίων αυξάνονται ραγδαία λόγω του ακριβού αεροπορικού καυσίμου, ενώ τα δρομολόγια έχουν μειωθεί σημαντικά λόγω κλεισιμάτων εναέριου χώρου.
Οι πτήσεις που συνεχίζουν να πραγματοποιούνται αναγκάζονται να ακολουθούν μακρύτερες διαδρομές για να μείνουν εκτός της ζώνης πυρών, κάτι που οδηγεί σε μεγαλύτερη διάρκεια ταξιδιού, αυξημένη κατανάλωση καυσίμου και υψηλότερες εκπομπές.
Η αυστραλιανή εταιρεία Qantas αναγκάστηκε να αλλάξει τη διαδρομή της πτήσης Περθ–Λονδίνο, η οποία πλέον χρειάζεται στάση ανεφοδιασμού στη Σιγκαπούρη, προσθέτοντας τρεις ώρες στη διάρκεια του ταξιδιού.
Οι αυξήσεις στις τιμές των εισιτηρίων αναμένεται να συνεχιστούν και το καλοκαίρι, ακόμη και αν η σύγκρουση αποκλιμακωθεί. Ο IEA συνιστά την αποφυγή των αεροπορικών ταξιδιών όπου υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές.
Σε ολόκληρο τον κόσμο, η άνοδος των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ έχει προκαλέσει πανικό στα πρατήρια, με τις κυβερνήσεις να καλούν σε ψυχραιμία. Στην Αυστραλία, δεκάδες πρατήρια και ακόμη και ορισμένες ολόκληρες πόλεις φέρονται να έχουν ξεμείνει από καύσιμα, με αποτέλεσμα ορισμένοι εμπορικοί προμηθευτές καυσίμων να επιβάλλουν ανώτατα όρια ανά πελάτη.
Καθώς εντείνονται οι φόβοι για ελλείψεις, η Αυστραλία χαλάρωσε τα πρότυπα ποιότητας καυσίμων, επιτρέποντας την επαναφορά των λεγόμενων «βρόμικων» καυσίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε θείο, που συνδέονται με έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση.
Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οδηγοί έχουν κληθεί να αποφεύγουν τις περιττές μετακινήσεις. Οι οδηγοί «μπορούν να σκεφτούν να περιορίσουν ορισμένα μη αναγκαία ταξίδια και να αλλάξουν τον τρόπο οδήγησής τους ώστε να εξοικονομήσουν καύσιμα», πρότεινε ο Έντμουντ Κινγκ, πρόεδρος της AA, της μεγαλύτερης αυτοκινητιστικής οργάνωσης της χώρας.
Ο IEA έχει καλέσει τις χώρες να ενθαρρύνουν τη χρήση των δημόσιων συγκοινωνιών, τη συνεπιβίβαση και τις αποδοτικές μεθόδους οδήγησης, καθώς και να μειώσουν τα όρια ταχύτητας στους αυτοκινητόδρομους τουλάχιστον κατά 10 χλμ./ώρα για εξοικονόμηση καυσίμων.
Έχει επίσης προτείνει τη χρήση συστημάτων εκ περιτροπής κυκλοφορίας με βάση τον αριθμό κυκλοφορίας, ώστε η πρόσβαση των ιδιωτικών αυτοκινήτων στους δρόμους μεγάλων πόλεων να εναλλάσσεται ανά ημέρα, ως μέτρο για τη μείωση της συμφόρησης και της κατανάλωσης καυσίμων. Παρόμοια συστήματα έχουν χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν σε δημοφιλείς ευρωπαϊκούς τουριστικούς προορισμούς για τον έλεγχο του υπερτουρισμού.
Η επισιτιστική ασφάλεια σε κίνδυνο
Σε μια έντονη υπενθύμιση των δεσμών μεταξύ ορυκτών καυσίμων και συστημάτων τροφίμων, η Αίγυπτος έθεσε ανώτατη τιμή στο ψωμί, καθώς εντείνονται οι φόβοι για πληθωρισμό. Οι υψηλές τιμές των καυσίμων αναμένεται να μετακυλιστούν στο κόστος παραγωγής και μεταφοράς, επηρεάζοντας τόσο τους αγρότες όσο και τους καταναλωτές.
Το ψωμί αποτελεί βασικό είδος διατροφής στην Αίγυπτο, τον μεγαλύτερο εισαγωγέα σιταριού στον κόσμο. Η τιμή του σιτηρού έχει αυξηθεί πρόσφατα περίπου οκταπλάσια, από περίπου 2.000 αιγυπτιακές λίρες (33 ευρώ) ανά τόνο σε 16.000 λίρες (266 ευρώ), ανέφερε ανώνυμη πηγή της βιομηχανίας σιτηρών στο πρακτορείο Reuters (πηγή στα Αγγλικά). Προειδοποίησε ακόμη ότι τα ανώτατα όρια τιμών μπορεί να οδηγήσουν σε υποβάθμιση της ποιότητας.
Τα λιπάσματα με βάση το άζωτο, που χρησιμοποιούνται ευρέως σε όλο τον κόσμο, βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στο φυσικό αέριο τόσο ως πρώτη ύλη όσο και ως πηγή ενέργειας, εκθέτοντας ακόμη περισσότερο την παραγωγή τροφίμων σε σοκ που σχετίζονται με τα ορυκτά καύσιμα.
Η ΕΕ έχει επιχειρήσει να μειώσει την εξάρτησή της από εισαγωγές λιπασμάτων με βάση το άζωτο από τη Ρωσία, επιβάλλοντας περιοριστικούς δασμούς, όμως αυτό δεν θα την προστατεύσει από τις εκτοξευόμενες τιμές του φυσικού αερίου.
Σε ορισμένες χώρες, ο αντίκτυπος στα συστήματα τροφίμων είναι πιο άμεσος: εστιατόρια στην Ινδία αναγκάστηκαν να προσαρμόσουν τα μενού τους ή να κλείσουν προσωρινά λόγω έλλειψης αερίου για μαγείρεμα.
Ο IEA έχει προτείνει να περιοριστεί η χρήση υγραερίου (LPG) στις μεταφορές, ώστε να διατεθεί κατά προτεραιότητα για μαγείρεμα και άλλες βασικές ανάγκες. Συνιστά επίσης την προώθηση του ηλεκτρικού μαγειρέματος και άλλων σύγχρονων επιλογών για τη μείωση της εξάρτησης από το LPG.
«Η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα σημαίνει ότι οι οικονομίες, οι οικογενειακοί προϋπολογισμοί και τα οικονομικά αποτελέσματα των επιχειρήσεων βρίσκονται στο έλεος γεωπολιτικών σοκ και διακυμάνσεων των τιμών σε έναν χαοτικό κόσμο», δήλωσε ο εκτελεστικός γραμματέας της UNFCCC, Σάιμον Στιλ, στη Σύνοδο Πράσινης Ανάπτυξης της ΕΕ στις 16 Μαρτίου.
«Η παθητική εξάρτηση από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων θα αφήσει την Ευρώπη να παραπαίει διαρκώς από κρίση σε κρίση, με τα νοικοκυριά και τη βιομηχανία να πληρώνουν κυριολεκτικά το τίμημα», συνέχισε. «Κι όλα αυτά ενώ οι κλιματικές καταστροφές προκαλούν ολοένα μεγαλύτερο χάος σε όλο τον κόσμο, αυξάνοντας τα κόστη και επιβραδύνοντας την οικονομική ανάπτυξη, με τεράστιο ανθρώπινο κόστος».
Οι επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων που χρηματοδοτούνται από τους φορολογούμενους δεν κάνουν παρά να εντείνουν αυτή την έκθεση.
«Η κλιματική συνεργασία είναι φάρμακο για το χάος της σημερινής συγκυρίας», σημείωσε ο Στιλ. «Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αλλάζουν τους όρους του παιχνιδιού».