Οι οργανώσεις για την πράσινη ενέργεια χαιρέτισαν τις προτάσεις, αλλά τονίζουν ότι πρέπει να υποστηριχθούν με συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις ώστε να είναι αποτελεσματικές.
Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις που συνδέονται με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν προκαλούν έντονη μεταβλητότητα στις αγορές ορυκτών καυσίμων, οι Ευρωπαίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ανησυχητικά άλματα στο κόστος της ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Οι αυξανόμενες τιμές μπορεί να πλήξουν το βιοτικό επίπεδο, να επιβαρύνουν τις επιχειρήσεις και να απαιτήσουν σημαντικές δημόσιες δαπάνες για την απορρόφηση του πλήγματος.
«Η τελευταία έξαρση των τιμών των ορυκτών καυσίμων, η δεύτερη που πλήττει την Ευρώπη μέσα σε τέσσερα χρόνια, είναι μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα αποτελεί στρατηγική ευαλωτότητα για την Ευρώπη και τον βασικό λόγο για τις υψηλές τιμές ενέργειας», δηλώνει ο αναλυτής του ενεργειακού think tank Ember, Chris Rosslowe.
«Η καθαρή ενέργεια σε συνδυασμό με τον εξηλεκτρισμό είναι ο μοναδικός τρόπος να προστατευθούμε μόνιμα από τις αιφνίδιες αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας.»
Σε μια προσπάθεια να μειωθεί η εξάρτηση από ασταθείς πηγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 22 Απριλίου ένα σχέδιο δράσης.
Το AccelerateEU στοχεύει να εξασφαλίσει ενεργειακή ασφάλεια και καθαρή, άφθονη και εγχώρια παραγόμενη ενέργεια, προσιτή για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις της ΕΕ.
Τα μέτρα κυμαίνονται από τη χορήγηση ενεργειακών κουπονιών και τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια μέχρι την άρση των εμποδίων στον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων.
Οι οργανώσεις για την πράσινη ενέργεια χαιρετίζουν τις προτάσεις, υπογραμμίζουν όμως ότι για να είναι αποτελεσματικές πρέπει να συνοδευτούν από συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις.
Τι προβλέπει το σχέδιο καθαρής ενέργειας της ΕΕ;
Το AccelerateEU βασίζεται σε πέντε πυλώνες με στόχο «να προσφέρει άμεση ανακούφιση στους καταναλωτές που αντιμετωπίζουν εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και να επιταχύνει τη μετάβαση σε ασφαλή και προσιτή καθαρή ενέργεια».
Η Επιτροπή προτείνει αυξημένο συντονισμό μεταξύ των χωρών της ΕΕ, τόσο εντός της ενιαίας αγοράς όσο και με τους προμηθευτές ορυκτών καυσίμων, για δράσεις όπως η πλήρωση των αποθηκών φυσικού αερίου, η κατ’ εξαίρεση αποδέσμευση πετρελαϊκών αποθεμάτων ή η υιοθέτηση εθνικών μέτρων.
Ένα ακόμη πακέτο μέτρων θα στηρίξει τα κράτη μέλη στην προστασία των καταναλωτών, αλλά και της βιομηχανίας, από αιχμές τιμών, μέσω στοχευμένων σχημάτων ενίσχυσης εισοδήματος, ενεργειακών κουπονιών και μείωσης των ειδικών φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια, που συνήθως είναι πολύ υψηλότεροι από τους φόρους στο φυσικό αέριο, για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Η στροφή προς καθαρή, εγχώρια παραγόμενη ενέργεια θα επιταχυνθεί, ώστε να μειωθούν οι εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για να ενθαρρυνθούν οι βιομηχανίες να αυξήσουν τη δυναμικότητά τους και να επενδύσουν σε περισσότερες ανανεώσιμες πηγές και δεξιότητες, τα μέτρα περιλαμβάνουν τη θέσπιση στόχου για τον εξηλεκτρισμό, καθώς και την άρση των εμποδίων στον εξηλεκτρισμό των βιομηχανικών, μεταφορικών και κτιριακών τομέων.
Μια αναβάθμιση και ο μετασχηματισμός του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ θα διασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων και θα επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για το πακέτο δικτύων της ΕΕ. Τα απαρχαιωμένα δίκτυα μεταφοράς ενέργειας, που μεταφέρουν ενέργεια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αποτελούν μείζον εμπόδιο για την επέκταση της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας.
Τέλος, το AccelerateEU προτείνει την ενίσχυση της συμμετοχής ιδιωτικών κεφαλαίων στη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια, κινητοποιώντας δημόσια χρηματοδότηση τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο.
Από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα κρίσης σε μόνιμες μεταρρυθμίσεις
Οι φορείς της καθαρής ενέργειας στηρίζουν τις προτάσεις, ζητούν όμως μέτρα που όχι μόνο θα προστατεύουν άμεσα τους καταναλωτές, αλλά και θα επιταχύνουν τη μετάβαση σε ένα πιο σταθερό και προσιτό ενεργειακό σύστημα.
«Η Επιτροπή αναγνωρίζει σωστά ότι η έκθεση της Ευρώπης σε ενεργειακά σοκ τιμών δεν είναι αποτέλεσμα μιας προσωρινής αστοχίας, αλλά μιας διαρθρωτικής», λέει η Caterina Molinari, ανώτερη σύμβουλος πολιτικής για τα οικονομικά στην ECCO.
«Η μετατροπή των βραχυπρόθεσμων μέτρων κρίσης σε μόνιμες μεταρρυθμίσεις απαιτεί ένα νέο ισοζύγιο στη φορολογία και στις επιβαρύνσεις, ώστε να μειωθεί το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και να επιταχυνθεί ο εξηλεκτρισμός.»
Η Louise Sunderland, διευθύντρια Ευρώπης στο Regulatory Assistance Project, χαρακτήρισε την πρόταση για μείωση των χρεώσεων δικτύου και των φορολογικών στοιχείων στον λογαριασμό ρεύματος, που αντιστοιχούν κατά μέσο όρο σε πάνω από το 50% του λογαριασμού των νοικοκυριών στην ΕΕ, «γρήγορο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
«Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα αυτών των μεταρρυθμίσεων θα εξαρτηθεί από τον τρόπο εφαρμογής τους, και πολλές κυβερνήσεις δεν έχουν ακόμη αξιοποιήσει τη δυνατότητα που ήδη έχουν να μειώσουν τη φορολογία στην ηλεκτρική ενέργεια», προσθέτει.
Ο Dries Acke, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της SolarPower Europe, χαιρέτισε την απόφαση της Επιτροπής να θέσει έναν ενιαίο στόχο εξηλεκτρισμού για όλη την ΕΕ και να αναγνωρίσει την ανάγκη αύξησης της αποθηκευτικής ικανότητας της ΕΕ στα 200 GW έως το 2030.
Η ανεπαρκής ικανότητα αποθήκευσης ενέργειας αποτελεί βασικό «στενωπό» για τις ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη, με ορισμένες χώρες να αναγκάζονται τακτικά να διακόπτουν την παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας λόγω συμφόρησης στα δίκτυα.
«Η αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες θα αποτελέσει τον βασικό μοχλό αυτής της κλιμάκωσης, επιτρέποντας ένα ηλεκτρικό σύστημα που είναι ταυτόχρονα ασφαλές και ανταγωνιστικό», σημειώνει ο Acke.
«Ωστόσο, η Επιτροπή δεν προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για να φτάσουμε σε αυτά τα επίπεδα αποθήκευσης με μπαταρίες και άλλες μορφές ευελιξίας χωρίς χρήση ορυκτών καυσίμων.»
Όπως καταλήγει η Juliet Phillips, εκστρατεύτρια στην Beyond Fossil Fuels, «το AccelerateEU έχει επισημάνει σωστά το πρόβλημα, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στη μακροπρόθεσμη θεραπεία».
Ειδικοί επικρίνουν την παράλειψη του φόρου στα υπερκέρδη
Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, πέντε χώρες της ΕΕ κάλεσαν την Επιτροπή να επιβάλει έναν έκτακτο φόρο στα υπερκέρδη των εταιρειών πετρελαίου και φυσικού αερίου, τα κέρδη των οποίων εκτοξεύθηκαν ως αποτέλεσμα του πολέμου στο Ιράν.
Ωστόσο, το μέτρο δεν συμπεριλήφθηκε στο AccelerateEU, γεγονός που οδήγησε τους ακτιβιστές της 350.org να προειδοποιήσουν ότι το πακέτο δεν επαρκεί.
«Παρακάμπτοντας έναν φόρο στα υπερκέρδη, χάνεται μια κρίσιμη ευκαιρία να πληρώσουν οι ρυπαντές και να χρηματοδοτηθεί η μετάβαση στην κλίμακα που απαιτείται», λέει η Fanny Petitbon, υπεύθυνη Γαλλίας της οργάνωσης.
Η ίδια υποστηρίζει ότι ένας μόνιμος φόρος στα κέρδη από τα ορυκτά καύσιμα θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει άμεσα προσιτές λύσεις ηλεκτρικών μεταφορών, θέρμανσης και καθαρής βιομηχανίας, ενώ θα στήριζε τις χώρες που είναι πιο ευάλωτες στην κλιματική αλλαγή ώστε να απεξαρτηθούν από τα ορυκτά καύσιμα.
«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε να κοινωνικοποιούμε τις ζημιές και να ιδιωτικοποιούμε τα κέρδη», προσθέτει. «Χωρίς έναν συντονισμένο, ενιαίο για όλη την ΕΕ φόρο, το βάρος θα συνεχίσει να πέφτει στα νοικοκυριά, ενώ οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων θα καρπώνονται τη διαφορά.»