Οι οργανισμοί πράσινης ενέργειας χαιρετίζουν τις προτάσεις, αλλά τονίζουν ότι απαιτούνται συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις για να αποδώσουν.
Καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις που συνδέονται με τον πόλεμο ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν προκαλούν έντονη μεταβλητότητα στις αγορές ορυκτών καυσίμων, οι Ευρωπαίοι βρίσκονται αντιμέτωποι με ανησυχητικά άλματα στο κόστος της ενέργειας.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η εκτίναξη των τιμών μπορεί να πλήξει το βιοτικό επίπεδο, να πιέσει τις επιχειρήσεις και να απαιτήσει σημαντικές δημόσιες δαπάνες για την απορρόφηση των κραδασμών.
«Η τελευταία εκτίναξη των τιμών των ορυκτών καυσίμων - η δεύτερη που πλήττει την Ευρώπη μέσα σε τέσσερα χρόνια - αποτελεί μια οδυνηρή υπενθύμιση ότι η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα είναι στρατηγική αδυναμία για την Ευρώπη και ο θεμελιώδης λόγος για τις υψηλές τιμές ενέργειας», δηλώνει ο Chris Rosslowe, αναλυτής στο ενεργειακό think tank Ember.
«Η καθαρή ηλεκτρική ενέργεια σε συνδυασμό με τον εξηλεκτρισμό είναι ο μόνος τρόπος να προστατευθούμε μόνιμα από ξαφνικές αυξήσεις στις τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού».
Σε μια προσπάθεια να μειώσει την εξάρτηση από ασταθείς πηγές πετρελαίου και φυσικού αερίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις 22 Απριλίου ένα σχέδιο δράσης.
Το AccelerateEU έχει στόχο να εξασφαλίσει «ασφάλεια εφοδιασμού, καθαρή, άφθονη και εγχώρια παραγόμενη ενέργεια, σε προσιτές τιμές για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις της ΕΕ».
Τα μέτρα εκτείνονται από τη χορήγηση ενεργειακών κουπονιών και τη μείωση των φόρων στην ηλεκτρική ενέργεια έως την άρση εμποδίων στον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων.
Οι οργανώσεις για την πράσινη ενέργεια χαιρέτισαν τις προτάσεις, υπογραμμίζουν όμως ότι για να είναι αποτελεσματικές πρέπει να συνοδευτούν από συγκεκριμένες, εφαρμόσιμες μεταρρυθμίσεις.
Τι προβλέπει το σχέδιο καθαρής ενέργειας της ΕΕ;
Το AccelerateEU στηρίζεται σε πέντε πυλώνες που αποσκοπούν στο «να προσφέρουν άμεση ανακούφιση στους καταναλωτές που αντιμετωπίζουν εκτίναξη των τιμών ενέργειας και να επιταχύνουν τη μετάβαση σε ασφαλή και προσιτή καθαρή ενέργεια».
Η Επιτροπή προτείνει ενισχυμένο συντονισμό μεταξύ των χωρών της ΕΕ, τόσο εντός της ενιαίας αγοράς όσο και με τους προμηθευτές ορυκτών καυσίμων, για δράσεις όπως η πλήρωση των εγκαταστάσεων αποθήκευσης φυσικού αερίου, οι κατ’ εξαίρεση αποδεσμεύσεις αποθεμάτων πετρελαίου ή η υιοθέτηση εθνικών μέτρων.
Ένα άλλο σύνολο μέτρων θα στηρίξει τα κράτη μέλη της ΕΕ στο να προστατεύσουν τους καταναλωτές, αλλά και τη βιομηχανία, από αιχμές των τιμών, με στοχευμένα προγράμματα ενίσχυσης εισοδήματος, ενεργειακά κουπόνια και μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια - οι οποίοι είναι συνήθως πολύ υψηλότεροι από τους φόρους στο φυσικό αέριο - για τα ευάλωτα νοικοκυριά.
Η μετάβαση σε εγχώρια παραγόμενη καθαρή ενέργεια θα επιταχυνθεί, ώστε να μειωθούν οι εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για να ενθαρρυνθούν οι βιομηχανίες να αυξήσουν την παραγωγική τους ικανότητα και να επενδύσουν σε περισσότερες ανανεώσιμες πηγές και δεξιότητες, τα μέτρα περιλαμβάνουν θέσπιση στόχου για τον εξηλεκτρισμό, καθώς και άρση εμποδίων στον εξηλεκτρισμό της βιομηχανίας, των μεταφορών και των κτιρίων.
Η αναβάθμιση και ο μετασχηματισμός του ενεργειακού συστήματος της ΕΕ θα διασφαλίσουν την πλήρη εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων και θα επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για το πακέτο της ΕΕ για τα δίκτυα. Τα παρωχημένα ηλεκτρικά δίκτυα, που μεταφέρουν την ενέργεια σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, αποτελούν μείζον εμπόδιο στην ανάπτυξη της αιολικής και της ηλιακής ενέργειας.
Τέλος, το AccelerateEU προτείνει την αύξηση της συνεισφοράς ιδιωτικών κεφαλαίων για την καθαρή ενεργειακή μετάβαση, κινητοποιώντας δημόσια χρηματοδότηση τόσο σε επίπεδο ΕΕ όσο και σε εθνικό επίπεδο.
«Από τα βραχυπρόθεσμα μέτρα κρίσης σε μόνιμες μεταρρυθμίσεις»
Οι φορείς της καθαρής ενέργειας τάσσονται υπέρ των προτάσεων, ζητώντας όμως μέτρα που δεν θα προστατεύουν μόνο τους καταναλωτές σήμερα, αλλά θα επιταχύνουν και τη μετάβαση σε ένα πιο σταθερό και προσιτό ενεργειακό σύστημα.
«Η Επιτροπή αναγνωρίζει σωστά ότι η έκθεση της Ευρώπης σε ενεργειακά σοκ τιμών δεν οφείλεται σε μια προσωρινή αστοχία, αλλά σε μια διαρθρωτική», δηλώνει η Caterina Molinari, ανώτερη σύμβουλος πολιτικής για θέματα χρηματοδότησης στην ECCO.
«Το να μετατραπούν τα βραχυπρόθεσμα μέτρα κρίσης σε διαρκείς μεταρρυθμίσεις προϋποθέτει αναδιάρθρωση της φορολογίας και των επιβαρύνσεων, ώστε να μειωθεί το κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας και να επιταχυνθεί ο εξηλεκτρισμός».
Η Louise Sunderland, διευθύντρια Ευρώπης στο Regulatory Assistance Project, χαρακτήρισε την πρόταση για μείωση των στοιχείων δικτύου και των φορολογικών επιβαρύνσεων στον λογαριασμό ηλεκτρικού ρεύματος - που αντιστοιχούν κατά μέσο όρο στην ΕΕ σε πάνω από 50% του λογαριασμού των νοικοκυριών - ως «άμεσο βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».
«Όμως αυτές οι μεταρρυθμίσεις θα είναι τόσο αποτελεσματικές όσο και η εφαρμογή τους, και πολλές κυβερνήσεις δεν έχουν ακόμη αξιοποιήσει τη δυνατότητα που ήδη διαθέτουν να μειώσουν τη φορολογία στην ηλεκτρική ενέργεια», προσθέτει.
Ο Dries Acke, αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της SolarPower Europe, χαιρέτισε την απόφαση της Επιτροπής να ορίσει ενιαίο στόχο εξηλεκτρισμού για ολόκληρη την ΕΕ και την αναγνώριση της ανάγκης να αυξηθεί η ευρωπαϊκή ικανότητα αποθήκευσης στα 200 GW έως το 2030.
Η ανεπαρκής ικανότητα αποθήκευσης ενέργειας αποτελεί βασικό σημείο συμφόρησης για τις ανανεώσιμες πηγές στην Ευρώπη, με ορισμένες χώρες να αναγκάζονται συστηματικά να διακόπτουν την παραγωγή αιολικής και ηλιακής ενέργειας λόγω συμφόρησης στα δίκτυα.
«Η αποθήκευση ενέργειας σε μπαταρίες θα αποτελέσει τον κύριο μοχλό για αυτή την κλιμάκωση, επιτρέποντας ένα ηλεκτρικό σύστημα ταυτόχρονα ασφαλές και ανταγωνιστικό», σημειώνει ο Acke.
«Ωστόσο, η Επιτροπή δεν προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για να φτάσουμε σε αυτά τα επίπεδα αποθήκευσης σε μπαταρίες και άλλων μορφών ευελιξίας χωρίς ορυκτά καύσιμα».
Όπως καταλήγει η Juliet Phillips, υπεύθυνη εκστρατειών στο Beyond Fossil Fuels, «το AccelerateEU έχει διαγνώσει το πρόβλημα, αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν κενά στη μακροπρόθεσμη θεραπεία».