Παρά τις επιθέσεις Τραμπ σε αιολικά και φωτοβολταϊκά, οι χώρες στρέφονται στις ΑΠΕ για την εθνική τους ασφάλεια.
Η παραγωγή καθαρής ενέργειας ξεπέρασε την παγκόσμια αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας το 2025, ωθώντας για πρώτη φορά την ηλεκτροπαραγωγή από ορυκτά καύσιμα σε πτωτική πορεία, σύμφωνα με νέα έκθεση.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η ιστορική αύξηση της ηλιακής ενέργειας, ιδιαίτερα στην Κίνα και την Ινδία, ήταν καθοριστικός παράγοντας.
Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από καθαρές πηγές αυξήθηκε κατά 887 τεραβατώρες (TWh) πέρυσι, ξεπερνώντας τη συνολική αύξηση της παγκόσμιας ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, που ήταν 849 τεραβατώρες, σύμφωνα με έκθεση της ενεργειακής δεξαμενής σκέψης Ember που δόθηκε σήμερα (Τρίτη 21 Απριλίου) στη δημοσιότητα.
Η Ember αναλύει δεδομένα ηλεκτροπαραγωγής από 215 χώρες και μελέτησε στοιχεία για το 2025 από 91 χώρες, τα οποία, όπως αναφέρει, αντιστοιχούν στο 93% της παγκόσμιας ζήτησης.
Συνολικά, το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας – συμπεριλαμβανομένων της ηλιακής, της αιολικής, της υδροηλεκτρικής και άλλων καθαρών μορφών – ξεπέρασε για πρώτη φορά στη σύγχρονη ιστορία το ένα τρίτο του παγκόσμιου μίγματος ηλεκτροπαραγωγής, καθώς αυξήθηκε κατά 33,8% και έφτασε τις 10.730 τεραβατώρες.
Πρόκειται για ενθαρρυντικά νέα για έναν κόσμο που δοκιμάζεται από την κλιματική αλλαγή, η οποία τροφοδοτείται από την καύση ορυκτών καυσίμων όπως ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο για την κάλυψη ολοένα αυξανόμενων αναγκών λόγω της οικονομικής ανάπτυξης, της αύξησης του πληθυσμού και της ηλεκτροποίησης. Η ανάλυση είναι επίσης ιδιαίτερα επίκαιρη, εν μέσω μιας παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης που έχει επιδεινωθεί από τον πόλεμο των ΗΠΑ στο Ιράν.
Σε ένα ακόμη ιστορικό πρώτο, η ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα είδε το μερίδιό της να υποχωρεί κάτω από το ένα τρίτο της παγκόσμιας παραγωγής, μειούμενη κατά 0,6% στις 63 τεραβατώρες.
«Τα τελευταία λίγα δεκαετίες βρισκόμασταν σε μια περίοδο όπου η αύξηση της ζήτησης για ηλεκτρισμό σήμαινε και αύξηση της παραγωγής από ορυκτά καύσιμα», λέει ο Νικολάς Φούλγκαμ, ανώτερος αναλυτής δεδομένων της Ember και κύριος συγγραφέας της έκθεσης. «Τώρα περνάμε σε έναν κόσμο όπου αυτό πλέον δεν ισχύει».
«Ορόσημα όπως το να ξεπερνούν οι ΑΠΕ τον άνθρακα είναι σημαντικά, αλλά δεν μας λένε όλη την ιστορία του κλάδου ηλεκτροπαραγωγής», προσθέτει ο Φούλγκαμ. «Η μεγάλη διαφορά σε σχέση με πριν από 10 με 15 χρόνια, όταν οι κυβερνήσεις δεσμεύονταν να αναπτύξουν τις ανανεώσιμες, είναι ότι τώρα αυτές οι δεσμεύσεις είναι πολύ πιο πιστευτές».
Ηλιακή και αιολική ενέργεια κερδίζουν έδαφος έναντι της πυρηνικής, τα ορυκτά καύσιμα υποχωρούν
Η ηλιακή ενέργεια, που αυξήθηκε κατά 30% το 2025, κάλυψε από μόνη της τα τρία τέταρτα της καθαρής αύξησης της ζήτησης ηλεκτρισμού πέρυσι – και σε συνδυασμό με την αιολική παραγωγή, κάλυψε το 99% αυτής της αύξησης.
Αν και η ηλιακή ενέργεια ξεπέρασε πέρυσι για πρώτη φορά παγκοσμίως την αιολική και πλησίασε την πυρηνική ενέργεια, η Ember αναμένει ότι οι δύο τεχνολογίες θα ξεπεράσουν την πυρηνική φέτος.
Την ίδια στιγμή, η παραγωγή από ορυκτά καύσιμα ουσιαστικά σταθεροποιήθηκε και μειώθηκε περίπου κατά 0,2% το 2025, ή κατά 38 τεραβατώρες – γεγονός που καθιστά το περασμένο έτος ένα από τα ελάχιστα αυτού του αιώνα χωρίς αύξηση.
Η ανάπτυξη της αποθήκευσης σε μπαταρίες συνόδευσε την επιτάχυνση της ηλιακής ενέργειας παγκοσμίως· καθώς το κόστος των μπαταριών μειώθηκε κατά 45% πέρυσι, η αποθηκευτική ικανότητα αυξήθηκε κατά 46% το 2025. Η Ember εκτιμά ότι η πρόσθετη αποθηκευτική ικανότητα που εγκαταστάθηκε πέρυσι επαρκεί για να μεταφέρει το 14% της νέας ηλιακής παραγωγής από τις μεσημεριανές ώρες σε άλλες ώρες της ημέρας.
Αυτό είναι κρίσιμο για την αξιοποίηση της ηλιακής παραγωγής και πέρα από τις ώρες της ημέρας, κατά τις οποίες μπορεί να συλλεχθεί.
«Παρά την επιταχυνόμενη ανάπτυξη και την πρόσθετη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας που συνεπάγεται η αύξηση των ηλεκτρικών οχημάτων, των αντλιών θερμότητας και η ηλεκτροποίηση του βιομηχανικού τομέα, η καθαρή ενέργεια θα μπορέσει δομικά να καλύψει αυτή την αύξηση της ζήτησης τα επόμενα χρόνια και στη συνέχεια να αναστρέψει την τάση, μειώνοντας την ποσότητα παραγωγής από ορυκτά καύσιμα», λέει ο Φούλγκαμ. «Και αυτό αποτελεί σαφή απομάκρυνση από ό,τι συνέβαινε τις τελευταίες δεκαετίες».
Κίνα και Ινδία «επιταχύνουν» τη διαφοροποίηση της ενέργειας
Το περασμένο έτος σηματοδότησε επίσης την πρώτη φορά σε αυτόν τον αιώνα που τόσο η Κίνα όσο και η Ινδία – παραδοσιακά μεγάλοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας από ορυκτά καύσιμα – κατέγραψαν πτώση στην παραγωγή από ορυκτά καύσιμα. Στην Κίνα, η μείωση ήταν 0,9%, ή 56 τεραβατώρες, και στην Ινδία 3,3%, επίσης 56 τεραβατώρες.
Αντί γι’ αυτό, «εφαρμόζουν πλέον με μεγάλη ένταση μια στρατηγική διαφοροποίησης, εντάσσοντας τις ανανεώσιμες στο ενεργειακό τους μίγμα. Και αυτές είναι οι πηγές που αποτελούν σήμερα τον μεγαλύτερο μοχλό αλλαγής στο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής τους», λέει ο Φούλγκαμ.
Η Κίνα ηγήθηκε παγκοσμίως στην ηλιακή ενέργεια και ευθύνεται για πάνω από το ήμισυ της παγκόσμιας αύξησης τόσο της εγκατεστημένης ισχύος όσο και της παραγωγής από ηλιακά την περασμένη χρονιά. Η Κίνα αντιπροσώπευσε επίσης το μεγαλύτερο μέρος της παγκόσμιας αύξησης στην αιολική ενέργεια, με προσθήκη 138 τεραβατωρών.
Η Ινδία, από την πλευρά της, κατέγραψε ιστορικά υψηλές αυξήσεις τόσο στην ηλιακή όσο και στην αιολική παραγωγή, μαζί με ισχυρή υδροηλεκτρική παραγωγή. Σε αντιστροφή της προηγούμενης τάσης αύξησης της παραγωγής από ορυκτά καύσιμα – η οποία για χρόνια τροφοδοτούνταν από την οικονομική ανάκαμψη μετά την πανδημία – η Ινδία κατέγραψε επίσης χαμηλότερη της μέσης αύξηση της ζήτησης.
Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη πρόσθεσαν πέρυσι 85 και 60 τεραβατώρες ηλιακής παραγωγής, αντίστοιχα, ενώ η χρήση ορυκτών καυσίμων σημείωσε μικρές αυξήσεις.
Οι επιθέσεις του Τραμπ στην καθαρή ενέργεια δεν αποδίδουν
Η κυβέρνηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ έχει ασκήσει πιέσεις στους επικεφαλής της βιομηχανίας για να ενισχύσουν την παραγωγή άνθρακα, πετρελαίου και φυσικού αερίου και έχει περιορίσει τη στήριξη στις ΑΠΕ. Στην Ευρώπη, όμως, η παραγωγή από ορυκτά καύσιμα γενικά κινείται πτωτικά. Η ανάλυση υποδηλώνει ότι, παρά τις προσπάθειες επίθεσης στην καθαρή ενέργεια στις ΗΠΑ και τις προκλήσεις που σχετίζονται με τον πόλεμο, η μετάβαση συνεχίζει να κερδίζει έδαφος σε όλο τον κόσμο.
«Καθώς βλέπουμε το κόστος του πετρελαίου να είναι εξαιρετικά ασταθές αυτή τη στιγμή λόγω του πολέμου, πιστεύω ότι όλο και περισσότεροι στρέφονται στο επιχείρημα της εθνικής ασφάλειας ως λόγο για να σκεφτούν πώς θα ηλεκτροποιήσουμε περισσότερους τομείς και πώς θα μπορέσουμε να αξιοποιήσουμε επιπλέον ηλιακή και αιολική ενέργεια, που δεν εξαρτάται από άλλες χώρες», λέει η Αλέξις Άμπραμσον, κοσμήτορας της Climate School του Πανεπιστημίου Κολούμπια, η οποία δεν συμμετείχε στη μελέτη.
«Έχουμε πράγματι περάσει αυτό το σημαντικό κατώφλι, κατά το οποίο η καθαρή ενέργεια μπορεί πλέον να καλύπτει την αυξανόμενη ζήτηση με οικονομικό τρόπο και ταυτόχρονα να συμβάλλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των ανησυχιών για την εθνική ασφάλεια», προσθέτει. «Η επόμενη πρόκληση είναι να μετατρέψουμε αυτό σε μια σταθερή μείωση και της χρήσης ορυκτών καυσίμων. Πρόκειται για ένα σημαντικό βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση».