Μετά από πάνω από 40 χρόνια υπηρεσίας, ο θρυλικός "Polarstern" αποκτά έναν νέο γερμανικό παγοθραυστικό υψηλής τεχνολογίας, ικανό να διασχίζει μέτρα πάγου και, με βαθυσκάφη, "moonpool" και στόλο drones, να θέτει νέα πρότυπα στην κλιματική και πολική έρευνα.
Μεγάλη υποδοχή στο Μπρεμερχάφεν: Το ερευνητικό πλοίο «Polarstern» έχει επιστρέψει από την αποστολή του στην Αρκτική και στο λιμάνι συγκεντρώθηκε πολύς κόσμος.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για περίπου 183 ημέρες το πλοίο βρισκόταν σε αποστολή. Οι επιστήμονες επέστρεψαν με νέα πορίσματα για τη μείωση του θαλάσσιου πάγου, όπως ανακοίνωσε το Ινστιτούτο. Η αποστολή ήταν σημαντική και για την προστασία των ειδών: μια ερευνητική ομάδα εξέτασε πώς μεταβάλλονται η βιοποικιλότητα και το οικοσύστημα στο ανατολικό τμήμα της Θάλασσας Γουέντελ, μια περιοχή με ιδιαίτερα υψηλή βιοποικιλότητα.
Πριν ακόμη από την άφιξη στο Μπρεμερχάφεν, η ομοσπονδιακή υπουργός Έρευνας Ντοροτέε Μπερ (CSU) είχε επιβιβαστεί στο Άμστερνταμ. Οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής έγιναν για άλλη μια φορά εμφανείς χάρη στην αποστολή της «Polarstern», δήλωσε η Μπερ σε ομιλία της. Το φαινόμενο αφορά όλους τους ανθρώπους.
Με το ερευνητικό της έργο, η «Polarstern» συμβάλλει ουσιαστικά στην κλιματική έρευνα και στην καλύτερη κατανόηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στο περιβάλλον και στα οικοσυστήματα.
Τι είναι όμως αυτό που κάνει την «Polarstern» τόσο ξεχωριστή; Το Euronews ρίχνει μια ματιά στην ιστορία δεκαετιών του ερευνητικού πλοίου και στο εξίσου ελπιδοφόρο μέλλον του.
Παγοθραυστικό από το 1982
Η «Polarstern» είναι πολύ περισσότερα από ένα απλό ερευνητικό πλοίο· αποτελεί την καρδιά της γερμανικής πολικής έρευνας. Ακόμη και παχιές στρώσεις πάγου δύσκολα φέρνουν στα όριά του το ισχυρό παγοθραυστικό: το πλοίο μπορεί να διασπά πάγο πάχους έως και 1,2 μέτρων σχεδόν χωρίς δυσκολία.
Ακριβώς αυτή η ικανότητα καθιστά την «Polarstern» εδώ και δεκαετίες αναντικατάστατη. Από τότε που τέθηκε σε υπηρεσία, το 1982, δραστηριοποιείται στις πολικές περιοχές και συγκαταλέγεται στις σημαντικότερες ερευνητικές πλατφόρμες της Γερμανίας.
Το πλοίο επιχειρεί για λογαριασμό του Ινστιτούτου Άλφρεντ Βέγκενερ (πηγή στα Γερμανικά). Το κέντρο αριστείας για την πολική και θαλάσσια έρευνα συγκαταλέγεται, σύμφωνα με τα ίδια τα στοιχεία του, στα ελάχιστα επιστημονικά ιδρύματα παγκοσμίως που δραστηριοποιούνται τόσο στην Αρκτική όσο και στην Ανταρκτική.
Παράλληλα, το ερευνητικό ινστιτούτο συντονίζει τη γερμανική πολική έρευνα, αλλά μελετά και τη Βόρεια Θάλασσα και τις γερμανικές παράκτιες περιοχές της.
Κατά μέσο όρο η «Polarstern» βρίσκεται σε αποστολή 305 ημέρες τον χρόνο. Μεταφέρει επιστήμονες, εξετάζει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής και ανεφοδιάζει απομονωμένους ερευνητικούς σταθμούς, όπως τον σταθμό Neumayer III στην Ανταρκτική, με τρόφιμα, τεχνικό εξοπλισμό και άκρως απαραίτητα ανταλλακτικά.
Η πιο πρόσφατη επιτυχία: η ανακάλυψη ενός νέου νησιού
Οι μακρές και συχνά ακραίες αποστολές (πηγή στα Γερμανικά) δεν μένουν χωρίς αποτελέσματα. Κατά τη διάρκεια της πιο πρόσφατης αποστολής, οι ερευνητές εντόπισαν ακόμη και ένα μέχρι σήμερα άγνωστο νησί.
Στους ναυτικούς χάρτες, ο βράχος ήταν έως τώρα σημειωμένος απλώς ως ανεξερεύνητη περιοχή κινδύνου. Χάρη στους επιστήμονες του Ινστιτούτου Άλφρεντ Βέγκενερ υπάρχουν πλέον πολύ ακριβέστερα δεδομένα: το νησί χαρτογραφήθηκε επίσημα και έχει μήκος περίπου 130 μέτρα και πλάτος 50 μέτρα.
Πέρα από τέτοιου είδους εντυπωσιακές ανακαλύψεις, η «Polarstern» επιτελεί κυρίως μια σοβαρή και κρίσιμη αποστολή: να συμβάλει στην καλύτερη κατανόηση των συνεπειών της κλιματικής αλλαγής, για παράδειγμα της ραγδαίας τήξης των πάγων στην Αρκτική.
Κατά την αποστολή που ολοκληρώθηκε τώρα, οι ερευνητές εξέτασαν, μεταξύ άλλων, γιατί ο θαλάσσιος πάγος στην Αρκτική μειώνεται τόσο έντονα και ποιες επιπτώσεις έχει αυτό στο ευαίσθητο οικοσύστημα.
Για τον σκοπό αυτό πραγματοποιήθηκαν μετρήσεις από τον βυθό μέχρι την ατμόσφαιρα. Χρησιμοποιήθηκαν σύγχρονα και κλασικά ερευνητικά συστήματα, ανάμεσά τους ελικόπτερα για τη μέτρηση του πάχους του θαλάσσιου πάγου, ανιχνευτές, συρόμενα δίχτυα και όργανα λήψης δειγμάτων από τον βυθό.
Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν θα βοηθήσουν στη βελτίωση των κλιματικών μοντέλων και στην πιο ακριβή παρακολούθηση των μακροπρόθεσμων εξελίξεων στο σύστημα της Ανταρκτικής.
Παρά τα περίπου δύο εκατομμύρια ναυτικά μίλια που έχει διανύσει – αριθμός που αντιστοιχεί σε σχεδόν 90 περιφορές γύρω από τη Γη στον ισημερινό – το πλοίο παραμένει σε εντυπωσιακά καλή κατάσταση.
Ωστόσο, μετά από πάνω από 40 χρόνια υπηρεσίας, συχνά σε ακραίες συνθήκες και πολικό ψύχος, το Ινστιτούτο Άλφρεντ Βέγκενερ εκτιμά ότι «ακόμη και ένα τόσο ξεχωριστό πλοίο όπως η Polarstern δικαιούται κάποια στιγμή να αποσυρθεί».
Γι’ αυτό το ερευνητικό ινστιτούτο εργάζεται ήδη στον διάδοχό του. Και οι δυνατότητές του αναμένεται να είναι εντυπωσιακές.
Διάδοχος με «moonpool» και υποβρύχια ρομπότ
Το διάδοχο πλοίο θα κληθεί να σταθεί αντάξιο ενός μεγάλου ονόματος. Ήδη οι διαστάσεις της νέας «Polarstern II (πηγή στα Γερμανικά)» δείχνουν τις υψηλές φιλοδοξίες του εγχειρήματος.
Με μήκος 159 μέτρων και πλάτος 27,3 μέτρων, το νέο παγοθραυστικό θα ξεπερνά κατά πολύ τη σημερινή «Polarstern». Το τρέχον ερευνητικό πλοίο έχει, συγκριτικά, μήκος 118 μέτρα και πλάτος 25 μέτρα.
Με αυτά τα αυξημένα μεγέθη, το πλοίο αναμένεται να οδηγήσει τεχνικά τη γερμανική πολική έρευνα (πηγή στα Γερμανικά) σε μια νέα εποχή. Η «Polarstern II» δεν θα είναι μόνο σημαντικά πιο ισχυρή, αλλά και ένα πλωτό εργαστήριο υψηλής τεχνολογίας για αποστολές σε συνθήκες ακραίου ψύχους.
Θα μπορεί να διαπλέει μόνιμα πάγο πάχους έως και 1,8 μέτρων με επιπλέον στρώση χιονιού, και αυτό σε συνεχή κίνηση. Ταυτόχρονα, θα είναι τόσο ακριβής στους ελιγμούς της ώστε οι ερευνητές να μπορούν να εργάζονται ακόμη και σε πυκνό παγωμένο πεδίο ακριβώς στα σημεία όπου χρειάζονται δείγματα.
Καρδιά του νέου πλοίου θα είναι ένας τεράστιος λεγόμενος moonpool, ένα φρεατοειδές άνοιγμα προς την ανοιχτή θάλασσα που διαπερνά ολόκληρο το τμήμα της γάστρας κάτω από την ίσαλο γραμμή. Ακόμη κι αν το πλοίο εγκλωβιστεί πλήρως στον πάγο, οι επιστήμονες θα μπορούν από εκεί να κατεβάζουν απευθείας όργανα στη θάλασσα.
Για τον σκοπό αυτό θα χρησιμοποιηθούν τα πιο σύγχρονα υποβρύχια τεχνολογικά μέσα: εκτός από καταδυτικά ρομπότ και ειδικούς ανιχνευτές, το πλοίο θα διαθέτει τρία υπερσύγχρονα ρομποτικά συστήματα, ανάμεσά τους αυτόνομα υποβρύχια οχήματα που μπορούν να επιχειρούν σε βάθη έως και 6.000 μέτρων. Θα συλλέγουν δεδομένα ακόμη και κάτω από πάγο πάχους πολλών μέτρων και θα ερευνούν μέχρι σήμερα απρόσιτες περιοχές.
Και πάνω από τον πάγο, το νέο πλοίο θα βασίζεται στην πιο σύγχρονη τεχνολογία. Προβλέπεται δικός του στόλος drones, από μικρά drones με κάμερες μέχρι βαριά ειδικά συστήματα πολλών τόνων με σαρωτές λέιζερ και υψηλής ανάλυσης αισθητήρες. Θα δημιουργούν τρισδιάστατους χάρτες της επιφάνειας του πάγου, θα αναλύουν τη δομή του και θα βοηθούν το πλήρωμα να βρίσκει ασφαλείς διαδρομές μέσα από το παγωμένο πεδίο.
Ιδιαίτερα φιλόδοξος στόχος είναι, στο μέλλον, τα μεγάλα drones μεταφοράς φορτίου να μπορούν ακόμη και να λαμβάνουν αυτόνομα δείγματα από τον αέρα, το νερό και τον πάγο. Έτσι, οι ερευνητές δεν θα χρειάζεται πλέον να βγαίνουν με κίνδυνο πάνω στον πάγο.
Προσπάθειες για βιωσιμότητα
Για ένα ερευνητικό πλοίο που κινείται μέσα στα ευαίσθητα οικοσυστήματα των πολικών περιοχών, η βιωσιμότητα έχει καίρια σημασία. Ο διάδοχος της «Polarstern» προορίζεται να συγκαταλέγεται στα πιο φιλικά προς το περιβάλλον παγοθραυστικά στον κόσμο.
Το σχεδιαστικό concept κινείται σε πολλά επίπεδα. Οι λεγόμενες γεννήτριες διπλού καυσίμου θα αναλάβουν το μεγαλύτερο μέρος της πρόωσης και της ενεργειακής τροφοδοσίας. Οι κινητήρες αυτοί μπορούν να λειτουργούν τόσο με συμβατικό ντίζελ όσο και με εναλλακτικά καύσιμα όπως HVO ή μεθανόλη.
Και κατά την κατασκευή του πλοίου, η βιωσιμότητα βρίσκεται στο επίκεντρο. Στόχος είναι να χρησιμοποιηθούν όσο το δυνατόν πιο φιλικά προς το περιβάλλον υλικά, για παράδειγμα για τα ξύλινα καταστρώματα, τον εσωτερικό εξοπλισμό ή για τις βαφές, τα έλαια και τις άλλες επιστρώσεις που απαιτούνται σε μεγάλες ποσότητες σε ένα πλοίο.
Επιπλέον, το νέο ερευνητικό πλοίο θα είναι ιδιαίτερα αθόρυβο, ώστε να ενοχλεί όσο το δυνατόν λιγότερο τα θαλάσσια θηλαστικά και άλλα ζώα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Πρώτη αποστολή προγραμματίζεται για το 2030
Όλα αυτά παραπέμπουν σε έργο-ορόσημο για τη γερμανική έρευνα, και έτσι ακριβώς αντιμετωπίζεται. Η κατασκευή υποστηρίζεται από το Ομοσπονδιακό Υπουργείο Έρευνας, Τεχνολογίας και Διαστήματος.
Τον Απρίλιο του 2027 αναμένεται να ξεκινήσει επιτέλους η ναυπήγηση της νέας «Polarstern». Υπεύθυνο είναι το ναυπηγείο TKMS στο Βίσμαρ. Η εταιρεία, με περίπου 8.000 εργαζόμενους και εγκαταστάσεις στη Γερμανία και στη Βραζιλία, συγκαταλέγεται στους κορυφαίους παγκοσμίως της ναυπηγικής βιομηχανίας.
Κατά την υπογραφή της σύμβασης, τον Φεβρουάριο, το συνολικό κόστος του έργου υπολογίστηκε σε περίπου 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ. Ήδη το 2030 το νέο παγοθραυστικό ερευνητικό πλοίο αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί και να ξεκινήσει αποστολές στις πολικές περιοχές για λογαριασμό του Ινστιτούτου Άλφρεντ Βέγκενερ.
Ερευνητικό πλοίο ως εγγύηση γεωπολιτικής επιρροής
Η «Polarstern» είναι όμως πολύ περισσότερα από ένα εργαλείο της επιστήμης. Τόσο το σημερινό πλοίο όσο και ο διάδοχός του διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο και σε γεωπολιτικό επίπεδο.
Διότι μόνο χάρη στη λειτουργία της «Polarstern» και του γερμανικού ερευνητικού σταθμού Neumayer III η Γερμανία διατηρεί το καθεστώς συμβουλευτικού μέλους στη Συνθήκη για την Ανταρκτική και, συνεπώς, δικαίωμα ψήφου στις διεθνείς αποφάσεις για το μέλλον της Ανταρκτικής.
Η συνθήκη ρυθμίζει από το 1959, μεταξύ άλλων, την αποκλειστικά ειρηνική χρήση της Ανταρκτικής, προστατεύει τη διεθνή επιστημονική συνεργασία και απαγορεύει στρατιωτικές δραστηριότητες και νέες εδαφικές διεκδικήσεις. Ιδίως στο φόντο της αυξανόμενης γεωπολιτικής έντασης και των στρατηγικών συμφερόντων στις πολικές περιοχές, αυτός ο ρόλος αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία.