Η ζοφερή κατάσταση οφείλεται στην παρατεταμένη ξηρασία, την έλλειψη βροχοπτώσεων και δεκαετίες κακής διαχείρισης των υδάτων.
Στη λίμνη Βελέντσε, περίπου 40 χιλιόμετρα δυτικά της Βουδαπέστης, τα μεταλλικά σκαλοπάτια που κάποτε κατέβαιναν μέχρι την όχθη τώρα σταματούν στην άμμο. Η άκρη του νερού βρίσκεται αρκετά μέτρα πιο πέρα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Σύμφωνα με τον Παλ Άρπαντ Έτβεσ, δήμαρχο της πόλης Γκάρντονι στις όχθες της λίμνης, η στάθμη του νερού βρέθηκε στα τέλη Μαΐου μόλις 10 εκατοστά πάνω από το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ.
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτό το όριο θα μπορούσε να φτάσει ήδη στα μέσα Ιουνίου, σύμφωνα με το τοπικό ειδησεογραφικό site Daily News Hungary.
Η δυσμενής κατάσταση οφείλεται σε παρατεταμένες ξηρασίες, έλλειψη βροχοπτώσεων και δεκαετίες κακής διαχείρισης υδάτων – και θέτει σε κίνδυνο το οικοσύστημα της περιοχής και τη τουριστική της βιομηχανία.
Η τρίτη μεγαλύτερη λίμνη της Ουγγαρίας συρρικνώνεται
Η λίμνη Βελέντσε υποδέχεται συνήθως κάθε καλοκαίρι πλήθος τουριστών που φτάνουν για διακοπές με ιστιοπλοΐα και κολύμπι.
Όμως στις 9 Ιουνίου η στάθμη του νερού μετρήθηκε στα 56 εκ. στην πόλη Αγκάρντ, σύμφωνα με τα στοιχεία της Εθνικής Γενικής Διεύθυνσης Διαχείρισης Υδάτων.
Πρόκειται για μόλις 3 εκ. πάνω από το ιστορικά χαμηλό επίπεδο των 53 εκ. που καταγράφηκε το 2022, όταν η Ουγγαρία επλήγη από μια ακραία ξηρασία.
Οι πιο ζεστοί μήνες δεν έχουν έρθει ακόμη και, σύμφωνα με το Daily News Hungary, σε αυτή την περίοδο η στάθμη του νερού μπορεί να πέσει έως και 20 με 25 εκ. μέσα σε έναν μόνο μήνα.
Χωρίς ουσιαστικές βροχοπτώσεις, η στάθμη θα μπορούσε να μειώνεται κατά μισό εκατοστό την ημέρα, φτάνοντας ακόμη και τα 30 εκ. μέχρι το τέλος του καλοκαιριού, όπως ανέφεραν ειδικοί στο Reuters.
Η κλιματική αλλαγή οδηγεί στην εξαφάνιση της λίμνης, αλλά για την κατάσταση ευθύνονται επίσης δεκαετίες κακής διαχείρισης υδάτων, όπως η αποξήρανση υγροτόπων για γεωργική χρήση, δήλωσε ο Τίμπορ Χοράνι από την Ένωση Μεγάλων Λιμνών.
Παρότι ιστορικά αρχεία δείχνουν ότι η λίμνη Βελέντσε έχει στο παρελθόν στερέψει πλήρως, η ανησυχία σήμερα αφορά το πόσο συχνές έχουν γίνει οι ελλείψεις νερού.
Σήμερα, οι ετήσιες απώλειες νερού της λίμνης – κυρίως λόγω εξάτμισης – είναι μεγαλύτερες από την ποσότητα που εισρέει μέσω των βροχοπτώσεων.
Τουρισμός και άγρια ζωή σε κίνδυνο
Οι τουριστικές επιχειρήσεις που προσφέρουν υπηρεσίες όπως βόλτες με σκάφη αναψυχής ή ιστιοπλοϊκές εκδρομές αισθάνονται ήδη τις επιπτώσεις. Σύμφωνα με το Daily News Hungary, πολλές δεν άνοιξαν καθόλου τη φετινή σεζόν και ορισμένοι ιδιοκτήτες σκαφών έχουν ήδη μεταφερθεί στη γειτονική λίμνη Μπάλατον.
Η πανίδα της λίμνης επίσης υποφέρει, εξήγησε ο Τότ Σάντορ, πολιτικός μηχανικός και πρόεδρος του Επιμελητηρίου Μηχανικών του νομού Φεγιέρ, σε άρθρο στην ιστοσελίδα G7 του ειδησεογραφικού site Telex.
Η παρατεταμένη έλλειψη νερού υποβαθμίζει τους καλαμιώνες, ενώ τα υδρόβια πουλιά και τα ψάρια βλέπουν τον βιότοπό τους να συρρικνώνεται.
Σε κίνδυνο βρίσκονται και τα πουλιά που φωλιάζουν και τα μικρά τους, καθώς τα νησάκια όπου παλιότερα αναπαράγονταν μετατρέπονται σε ξηρά.
Τα ρηχότερα νερά θερμαίνονται επίσης πιο γρήγορα, επιταχύνοντας την ανάπτυξη ανθίσεων φυκών, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε χειρότερη ποιότητα νερού.
Μπορούν να αναπληρωθούν τα νερά της λίμνης;
Σε προηγούμενες περιόδους ακραίας λειψυδρίας, η λίμνη Βελέντσε είχε ενισχυθεί με νερά από άλλες πηγές. Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, για παράδειγμα, διοχετεύτηκε νερό από τον καρστικό υδροφορέα Ράκχεγκι για να ξαναγεμίσει η λίμνη.
Όμως αυτή η λύση δεν είναι πλέον δυνατή λόγω της αυξημένης ζήτησης πόσιμου νερού από το κοινό και των μειωμένων αποθεμάτων.
Οι ειδικοί ζητούν πλέον την ανακαίνιση των γειτονικών ταμιευτήρων Ζάμολι και Πάτκαϊ, ώστε να αυξηθεί ο όγκος του νερού που συγκεντρώνεται στις βροχερές περιόδους και μπορεί να διοχετεύεται στη λίμνη Βελέντσε.
Τα έργα περιλαμβάνουν την απομάκρυνση ιζημάτων και τον περιορισμό δραστηριοτήτων όπως η αλιεία, που υποβαθμίζουν την ποιότητα του νερού.
Μια ακόμη πρόταση είναι, σύμφωνα με τον Σάντορ, να αρχίσει η ανακύκλωση της εκροής από τις μονάδες επεξεργασίας λυμάτων της περιοχής,
Οι εγκαταστάσεις στο Αγάρντ και το Τσάκβαρ παράγουν αντίστοιχα 4,3 εκατομμύρια και 0,3 εκατομμύρια κυβικά μέτρα επεξεργασμένου νερού τον χρόνο, το οποίο σήμερα απομακρύνεται από τη λεκάνη απορροής.
Μια άλλη, πιο φιλόδοξη πρόταση είναι να μεταφερθεί νερό από τον ποταμό Δούναβη, είτε μέσω παράκτιων φρεάτων διήθησης είτε με άμεση επιφανειακή άντληση. Ωστόσο και στις δύο περιπτώσεις θα πρέπει να κατασκευαστούν σημαντικά νέα έργα υποδομής, όπως αντλιοστάσια και δεκάδες χιλιόμετρα αγωγών.
Σε περίπτωση άντλησης ακατέργαστου νερού, θα πρέπει να προηγείται προεπεξεργασία, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα μεταφερθούν στη λίμνη Βελέντσε επικίνδυνες ουσίες ή οργανισμοί όπως φύκη και χωροκατακτητικά είδη.
«Μόνο η αναπλήρωση των νερών μπορεί να δώσει λύση για τη βελτίωση της σημερινής κατάστασης της λίμνης», γράφει ο Σάντορ, αλλά «η υλοποίηση των τελικών λύσεων απαιτεί μεγάλη προσοχή».
Σύμφωνα με το Reuters, ο υπουργός Περιβάλλοντος Λάσλο Γκάιντος συναντήθηκε την περασμένη εβδομάδα με τοπικές ΜΚΟ, δημάρχους και ειδικούς στη διαχείριση υδάτων για να συζητήσουν το μέλλον της λίμνης.