Η Τεχεράνη απειλεί με σκληρή αντίδραση σε πλοία εκτός εγκεκριμένων διαδρομών στα στενά του Ορμούζ, ενώ οι έμμεσες συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν στην Ντόχα ολοκληρώνονται με θετική πρόοδο· ο επόμενος γύρος μετά την κηδεία του Χαμενεΐ
Το ενιαίο στρατιωτικό επιτελείο του Ιράν προειδοποίησε την Πέμπτη ότι τα πλοία που διαπλέουν τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να ακολουθούν τις εγκεκριμένες από αυτό πορείες ή θα αντιμετωπίζουν «σθεναρή απάντηση», κλιμακώνοντας περαιτέρω την ένταση γύρω από έναν θαλάσσιο διάδρομο κρίσιμο για το διεθνές εμπόριο.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Τα στενά του Ορμούζ, δηλαδή αυτό το στενό στόμιο του Περσικού Κόλπου, έχουν αναδειχθεί σε ένα από τα κεντρικά ζητήματα στις διαπραγματεύσεις για την επίτευξη οριστικού τερματισμού του πολέμου με το Ιράν.
Η ανακοίνωση του στρατιωτικού διοικητηρίου Χάταμ αλ-Ανμπίγια, που μετέδωσε η ιρανική κρατική τηλεόραση, εκδόθηκε μετά τις συναντήσεις που είχαν την Τετάρτη Αμερικανοί και Ιρανοί διπλωμάτες με μεσολαβητές στο Κατάρ.
Δεν ήταν αμέσως σαφές τι προκάλεσε την απειλή από την Τεχεράνη. Ωστόσο, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) είχε ανακοινώσει συνάντηση με αξιωματούχους της περιοχής στο Μπαχρέιν, σημειώνοντας ότι «οι ηγέτες υπογράμμισαν τη κοινή τους δέσμευση για την ελεύθερη ροή του εμπορίου μέσω των Στενών του Ορμούζ».
Αυτή η διατύπωση φαίνεται πως εξόργισε την Τεχεράνη, η οποία προετοιμάζεται για την κηδεία του εκλιπόντος αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ που ξεκινά το Σαββατοκύριακο, έπειτα από τον θάνατό του στις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις εναντίον της Τεχεράνης στο εναρκτήριο πλήγμα του πολέμου τον Φεβρουάριο.
«Κάθε μη συμμόρφωση, απόκλιση από την καθορισμένη πορεία ή αγνόηση των πρωτοκόλλων ναυσιπλοΐας της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ θα αντιμετωπίζεται με άμεση και σθεναρή απάντηση από τις ένοπλες δυνάμεις, θέτοντας σε κίνδυνο την ασφάλεια των παραβατικών πλοίων», αναφέρει το ενιαίο ιρανικό στρατιωτικό επιτελείο.
Προσθέτει ακόμη ότι η συνεχιζόμενη παρουσία αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών πάνω από τα στενά «δημιουργεί ανασφάλεια σε αυτόν τον θαλάσσιο διάδρομο και απειλεί την περιφερειακή ασφάλεια».
«Κάθε απόπειρα των Ηνωμένων Πολιτειών να παρέμβουν σε ζητήματα ασφαλείας ή κάθε αποσταθεροποιητική ενέργεια στα Στενά του Ορμούζ θα θεωρηθεί απειλή για την εθνική κυριαρχία του Ιράν και θα αντιμετωπιστεί με άμεση και αποφασιστική αντίδραση», προσθέτει η ιρανική προειδοποίηση.
Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφώνησαν, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας-πλαισίου, να επιτρέψουν τη διέλευση των πλοίων χωρίς επιβάρυνση για 60 ημέρες. Η Τεχεράνη όμως επέμεινε ότι πρέπει να ελέγχει τις πορείες των πλοίων και να επιβάλει στη συνέχεια τέλη διέλευσης, ανατρέποντας πρακτικές δεκαετιών σε αυτόν τον θαλάσσιο δρόμο.
Οι ΗΠΑ και πολλές χώρες του Κόλπου δηλώνουν ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν τα τέλη. Μια προσπάθεια του Ομάν και του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού, που υπόκειται στον ΟΗΕ, να ανοίξουν νέα θαλάσσια οδό κοντά στις ακτές του Ομάν πυροδότησε επιθέσεις σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή το περασμένο Σαββατοκύριακο, ανεβάζοντας το διακύβευμα εν μέσω των τελευταίων προσπαθειών για εξεύρεση κοινού τόπου με στόχο τον οριστικό τερματισμό του πολέμου.
Η τελευταία έξαρση σημειώθηκε όταν η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε το Σαββατοκύριακο ότι έπληξε δέκα ιρανικούς στρατιωτικούς στόχους λόγω «συνεχιζόμενης ιρανικής επιθετικότητας κατά της εμπορικής ναυτιλίας».
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι απάντησε με πλήγματα κατά αμερικανικών βάσεων στο Κουβέιτ και το Μπαχρέιν, αραβικά κράτη που αμφότερα καταδίκασαν την ενέργεια της Τεχεράνης.
Ωστόσο, οι ανταλλαγές πυρών φαίνεται να έχουν κοπάσει τις τελευταίες ημέρες πριν από τις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας στο Κατάρ.
Οι συνομιλίες στη Ντόχα ολοκληρώθηκαν
Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες ολοκλήρωσαν έναν γύρο έμμεσων συνομιλιών στη Ντόχα, όπως δήλωσαν την Πέμπτη οι μεσολαβητές, την ώρα που συνεχίζονται οι προσπάθειες για προώθηση των διαπραγματεύσεων και αποκλιμάκωση της έντασης μεταξύ των δύο πλευρών.
Έκτοτε, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και οι μεσολαβητές Κατάρ και Πακιστάν, έχουν δώσει ενδείξεις ότι η διπλωματική οδός παραμένει ανοικτή.
«Οι Καταριανοί και Πακιστανοί μεσολαβητές ολοκλήρωσαν ξεχωριστές συναντήσεις με τους Αμερικανούς και Ιρανούς διαπραγματευτές στη Ντόχα (την Τετάρτη), με θετική πρόοδο να έχει σημειωθεί», ανέφεραν σε κοινή ανακοίνωσή τους την Πέμπτη οι δύο χώρες-μεσολαβητές.
Με την ολοκλήρωση των συνομιλιών, ο υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γαρίμπαμπαντί, που ηγήθηκε της ιρανικής αντιπροσωπείας, δήλωσε ότι επήλθε συμφωνία για τη δημιουργία, έως την Πέμπτη, διαύλου επικοινωνίας για την αναφορά και καταγραφή των καταγγελλόμενων παραβιάσεων του μνημονίου.
Ο Γαρίμπαμπαντί είπε ότι οι συζητήσεις κάλυψαν επίσης τα δεσμευμένα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία, την αποδέσμευση των οποίων η Τεχεράνη απαιτεί ως μέρος κάθε διευθέτησης. Πρόσθεσε ότι οι αξιωματούχοι εξέτασαν τη χρήση μέρους ενός αρχικού ποσού 6 δισ. δολαρίων και συμφώνησαν ότι θα αγοραστούν και θα διατεθούν αγαθά που χρειάζεται το Ιράν.
«Όσο προχωρούν τα πράγματα, η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν εξελίσσεται ικανοποιητικά», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους την Τετάρτη, προτού επιβιβαστεί στο Air Force One.
Τον Ιούνιο, η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν σε ένα μνημόνιο κατανόησης, με τη μεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, το οποίο προέβλεπε εκεχειρία 60 ημερών που «πάγωσε» τον πόλεμο που ξέσπασε με τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στα τέλη Φεβρουαρίου, καθώς και την επαναλειτουργία των αποκλεισμένων Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, η συμφωνία των 14 σημείων όρισε επίσης χρονοδιάγραμμα συνομιλιών για τον οριστικό τερματισμό του πολέμου και τη διευθέτηση θεμάτων όπως οι ρυθμίσεις για τα Στενά του Ορμούζ, η χρηματοδότηση της ανοικοδόμησης στο Ιράν και το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Πηγή με γνώση του θέματος δήλωσε στο AFP υπό καθεστώς ανωνυμίας ότι οι έμμεσες διαπραγματεύσεις στη Ντόχα επικεντρώθηκαν πιο συγκεκριμένα στις ρυθμίσεις για τα Στενά του Ορμούζ, με το πυρηνικό ζήτημα να έχει προγραμματιστεί για πιο σε βάθος συζήτηση σε μεταγενέστερους γύρους συνομιλιών.
Προτεραιότητα η κηδεία του αγιατολάχ
Ο επόμενος γύρος έμμεσων συνομιλιών ΗΠΑ–Ιράν θα διεξαχθεί μετά την κηδεία του εκλιπόντος Ιρανού αγιατολάχ.
Ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκε σε ηλικία 86 ετών στο συγκρότημά του στο κέντρο της ιρανικής πρωτεύουσας στις 28 Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα του πολέμου. Η εξουσία πέρασε γρήγορα στον γιο του, Μοτζταμπα Χαμενεΐ.
Η δημόσια τελετή για την κηδεία του Αλί Χαμενεΐ θα ξεκινήσει το Σάββατο, με τη σορό του να εκτίθεται σε λαϊκό προσκύνημα στο τεράστιο συγκρότημα στο κέντρο της Τεχεράνης όπου τελούνται οι μεγάλες προσευχές της Παρασκευής, επίσημες τελετές και θρησκευτικές συγκεντρώσεις.
Το Κατάρ και το Πακιστάν ανέφεραν σε ανακοινώσεις τους ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να συνεχίσουν τις συνομιλίες, «με την επόμενη συνάντηση να ορίζεται το συντομότερο δυνατό μετά τις κηδευτικές πομπές».
Η ταφή του θα πραγματοποιηθεί στις 9 Ιουλίου, στο ιερό του ιμάμη Ρεζά στην πόλη Μασχάντ, στα βορειοανατολικά της χώρας, όπου γεννήθηκε και που θεωρείται η ιερότερη πόλη του Ιράν.
Παραμένει ασαφές αν ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος δεν έχει εμφανιστεί δημοσίως μετά τον θάνατο του πατέρα του, θα παραστεί σε κάποια φάση της κηδείας.
Από τον διορισμό του και μετά, ο νεότερος Χαμενεΐ απευθύνεται στο έθνος με γραπτά μηνύματα που διαβάζονται από την κρατική τηλεόραση.
Νωρίτερα, αμερικανικά μέσα ενημέρωσης είχαν μεταδώσει ότι τραυματίστηκε σοβαρά, με τον Αμερικανό υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ να τον περιγράφει ως «παραμορφωμένο».
Η Τεχεράνη δεν έχει σχολιάσει επισήμως αυτούς τους ισχυρισμούς.
Ο Λίβανος αναμένει την ισραηλινή αποχώρηση
Στο μέτωπο του Λιβάνου, οι συγκρούσεις μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ είναι σχετικά περιορισμένες, αν και το Εθνικό Πρακτορείο Ειδήσεων μετέδωσε ότι την Τετάρτη το βράδυ σημειώθηκε πλήγμα στη νότια πόλη Ναμπατίγια, χωρίς να κάνει λόγο για θύματα.
Ο Λίβανος εξακολουθεί να περιμένει το Ισραήλ να ξεκινήσει την αποχώρηση από τις «πιλοτικές ζώνες» όπου πρόκειται να αναπτυχθεί ο λιβανικός στρατός, σύμφωνα με τη συμφωνία-πλαίσιο μεταξύ των δύο χωρών.
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραέλ Κατζ, δήλωσε την Τετάρτη ότι ο ισραηλινός στρατός θα παραμείνει «μέχρι νεωτέρας» στις λεγόμενες από το Ισραήλ «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, τη Συρία και τη Λωρίδα της Γάζας.
Ο Λιβανέζος πρόεδρος, Τζόζεφ Αούν, υπερασπίστηκε την Πέμπτη τις διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, δηλώνοντας ότι δεν συνιστούν προδοσία και ότι δεν πρόκειται να παραχωρήσει «ούτε μια σπιθαμή λιβανικού εδάφους», σύμφωνα με την προεδρία.
Ο τελευταίος αυτός πόλεμος ξέσπασε στις 2 Μαρτίου, όταν η Χεζμπολάχ, η ισχυρότερη ένοπλη οργάνωση στο δίκτυο Άξονας Αντίστασης του Ιράν, στο οποίο συμμετέχουν επίσης οι Χούθι της Υεμένης, η Χαμάς στη Γάζα και πολιτοφυλακές στο Ιράκ, εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του Ισραήλ σε αντίποινα για τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις που σκότωσαν τον Χαμενεΐ πατέρα.
Το Ισραήλ απάντησε με αεροπορικές επιδρομές και χερσαία εισβολή, που έχουν προκαλέσει τον θάνατο πάνω από 4.200 ανθρώπων στον Λίβανο, σύμφωνα με τις αρχές.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι κάθε μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία με τις ΗΠΑ πρέπει να προβλέπει τον τερματισμό του παράλληλου αυτού πολέμου και την αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τον νότιο Λίβανο, μέρος του οποίου τελεί υπό ισραηλινή κατοχή.