Δεκάδες ξένοι ηγέτες στο Ιράν για την κηδεία Χαμενεΐ, απόντες οι δυτικοί

Εκατομμύρια Ιρανοί και αντιπροσωπείες από περίπου 30 χώρες αναμένεται να παραστούν στις τελετές κηδείας του Αλί Χαμενεΐ που ξεκινούν αυτή την εβδομάδα στην Τεχεράνη, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους, με υψηλόβαθμα στελέχη από τη Ρωσία, το Πακιστάν και την κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν μεταξύ των παρευρισκόμενων.

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ

Ο Χαμενεΐ, 86 ετών, σκοτώθηκε στις 28 Φεβρουαρίου σε πλήγματα στην κατοικία του στο κέντρο της Τεχεράνης.

Η σορός του έχει τεθεί σε λαϊκό προσκύνημα εδώ και τρεις ημέρες στο Grand Mosalla της Τεχεράνης, το μεγαλύτερο συγκρότημα προσευχής της χώρας και συνήθης χώρος για σημαντικές κρατικές εκδηλώσεις.

Βίντεο που δημοσίευσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν έδειξαν μια προηγούμενη τελετή πένθους το βράδυ της Πέμπτης για τον Χαμενεΐ.

Οι πενθούντες, ντυμένοι στα μαύρα, τους οποίους τα κρατικά μέσα ταυτοποίησαν ως μέλη οικογενειών που έχασαν δικούς τους ανθρώπους στη 12ήμερη σύγκρουση του 2025 και στον πρόσφατο πόλεμο του Ιράν, πετούσαν μαντήλια και άλλα αντικείμενα για να τα αγγίξουν οι υπηρέτες πάνω στο φέρετρο, μια συνηθισμένη πρακτική στο Ιράν που θεωρείται ευλογία.

Αργότερα, τα κρατικά μέσα μετέδωσαν εικόνες της λάρνακας του Χαμενεΐ καλυμμένης με κόκκινη σημαία, πάνω στην οποία ήταν γραμμένη με λευκή καλλιγραφία η φράση «Ya Hussein», μια σιιτική επίκληση στη μνήμη του μαρτυρικού θανάτου τον 7ο αιώνα του εγγονού του Προφήτη Μωάμεθ.

Το λάβαρο κυμάτιζε μέχρι πρότινος πάνω από το χρυσότρουλο τέμενος του Ιμάμ Χουσεΐν στην Καρμπάλα, στο γειτονικό Ιράκ. Η σημαία συμβολίζει παραδοσιακά τόσο το χυμένο αίμα κάποιου που σκοτώθηκε άδικα όσο και την έκκληση για εκδίκηση.

Μεταξύ των νεκρών που τιμώνται είναι ο γαμπρός του Χαμενεΐ, η πρωτότοκη κόρη του, μια 14 μηνών εγγονή και η σύζυγος του νέου αγιατολάχ του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιου του προηγούμενου ηγέτη, ο οποίος παραμένει κρυμμένος μετά τις πληροφορίες ότι τραυματίστηκε στην επίθεση.

Ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου του Ιράν Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιαν, βασικά στελέχη της πολιτικής ηγεσίας της χώρας, έχουν ήδη αποτίσει φόρο τιμής.

Ποιοι θα παραστούν

Ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκαΐ δήλωσε ότι τουλάχιστον οκτώ αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων και πρόεδροι κοινοβουλίων από 12 χώρες θα παραστούν, ενώ αντιπροσωπείες από το Ιράκ, το Αφγανιστάν και το Πακιστάν βρίσκονται ήδη στην Τεχεράνη.

Σύμφωνα με τον κατάλογο που δημοσίευσαν τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν, η Ρωσία στέλνει τον πρώην πρόεδρο και αναπληρωτή πρόεδρο του Συμβουλίου Ασφαλείας Ντμίτρι Μεντβέντεφ ως ειδικό απεσταλμένο του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν. Η Κίνα θα εκπροσωπηθεί από τον αντιπρόεδρο της Μόνιμης Επιτροπής του Εθνικού Λαϊκού Κογκρέσου.

Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν θα εκπροσωπηθεί από τον υπηρεσιακό υπουργό Εξωτερικών Αμίρ Χαν Μουτακί, ενώ, σύμφωνα με ιρανικά μέσα, ενδέχεται να παραστούν και ο πρωθυπουργός Χασάν Αχουντ και ο Αχμάντ Μασούντ, ηγέτης του Εθνικού Μετώπου Αντίστασης.

Την ιρακινή αντιπροσωπεία ηγείται ο πρόεδρος Νιζάρ Αμίντι και ο πρόεδρος της Βουλής Χάιμπετ αλ-Χαλμπούσι, μαζί με τον Νετσιρβάν Μπαρζανί, πρωθυπουργό της Περιφέρειας Κουρδιστάν.

Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Σεχμπάζ Σαρίφ θα παραστεί μαζί με τον αρχηγό του στρατού Ασίμ Μουνίρ και άλλους αξιωματούχους, ενώ την Ινδία θα εκπροσωπήσουν ο αντιστράτηγος Σαγιέντ Άτα Χασναΐν, κυβερνήτης του Μπιχάρ, και ο υπουργός Εξωτερικών Παβίτρα Μαργκερίτα.

Η Τουρκία στέλνει τον αντιπρόεδρο Τζεβντέτ Γιλμάζ. Την αντιπροσωπεία του Αζερμπαϊτζάν ηγείται η πρόεδρος του κοινοβουλίου Σαχίμπα Γκαφαρόβα, με ορισμένες αναφορές να αφήνουν ανοικτό το ενδεχόμενο να παραστεί και ο πρόεδρος Ιλχάμ Αλίεφ.

Ο πρωθυπουργός της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν, ο πρόεδρος της Γεωργίας Μιχεΐλ Καβελασβίλι και ο πρόεδρος του Τατζικιστάν Εμομάλι Ραχμόν αναμένεται επίσης να παραστούν, όπως και ο αντιπρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών του Καζακστάν Γιερμέκ Κοσερμπάγεφ και ο Γκουρμπανγκουλί Μπερντιμουχαμέντοβ του Τουρκμενιστάν, πρόεδρος του Λαϊκού Συμβουλίου.

Περαιτέρω αντιπροσωπείες αναμένονται από το Μπανγκλαντές, όπου, σύμφωνα με πληροφορίες, ο πρωθυπουργός Ταρίκε Ραχμάν και ο πρόεδρος της Βουλής Χαφιζουντίν Άχμεντ θα παραστούν.

Τη Μαλαισία θα εκπροσωπήσει ο υπουργός Γεωργίας Μοχάμαντ Σάμπου, αφού ο πρωθυπουργός Ανουάρ Ιμπραχίμ δήλωσε ότι δεν μπορεί να παραστεί λόγω προγραμματισμένων υποχρεώσεων.

Αντιπροσωπείες αναμένονται επίσης από το Ομάν, το Κατάρ, τη Λευκορωσία, το Κιργιστάν, το Ουζμπεκιστάν, την Αίγυπτο, τη Γκάνα, τη Νικαράγουα, τη Λαοκρατική Δημοκρατία του Κονγκό, τη Σερβία και την Κούβα.

Τα ιρανικά μέσα αναφέρουν επίσης αντιπροσωπείες από την Τυνησία, τον Λίβανο, τη Ναμίμπια, τη Σρι Λάνκα, τη Μιανμάρ, τη Γκάμπια και την Ταϊλάνδη, καθώς και εκπροσώπους του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης και του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας.

Ο Μπαγκαΐ είπε ότι δεν έχει προσκληθεί επισήμως καμία ευρωπαϊκή χώρα.

Όσοι θα παραστούν, πρόσθεσε, «στέκονται στη σωστή πλευρά της ιστορίας», κατηγορώντας παράλληλα τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις για «ντροπιαστική» στάση απέναντι στη στρατιωτική δράση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Οι χώρες για τις οποίες η Τεχεράνη θεωρεί ότι κράτησαν «ακατάλληλη στάση» απέναντι στα πλήγματα δεν προσκλήθηκαν, σημείωσε.

Έξι ημέρες πένθους

Το Ιράν έχει ανακοινώσει εξαήμερο πρόγραμμα κηδειών.

Οι δημόσιες τελετές αποχαιρετισμού και πένθους ξεκινούν στο Grand Mosalla της Τεχεράνης το Σάββατο και την Κυριακή, ακολουθούμενες από πομπή κηδείας.

Οι τελετές συνεχίζονται στην Κομ τη Δευτέρα και έπειτα, την Τετάρτη, με θρησκευτικές τελετές στη Νατζάφ και την Καρμπάλα, δύο από τους ιερότερους σιιτικούς τόπους στο Ιράκ. Η τελική κηδεία και ταφή θα πραγματοποιηθούν στη Μασχάντ την Τετάρτη.

Ο Χαμενεΐ θα ταφεί στη γενέτειρά του, τη Μασχάντ, κοντά στο τέμενος του Ιμάμ Ρεζά, έναν από τους ιερότερους τόπους του σιιτικού Ισλάμ.

Η Τεχεράνη, η Κομ και η Μασχάντ θα παραμείνουν κλειστές κατά τη διάρκεια των αντίστοιχων τελετών, όπως ανακοίνωσαν οι αρχές, ενώ όλες οι δημόσιες και ιδιωτικές υπηρεσίες στην Τεχεράνη έχουν διαταχθεί να κλείσουν από το Σάββατο έως τη Δευτέρα, με μεγάλο μέρος του κέντρου της πόλης να κλείνει για τα ιδιωτικά οχήματα.

Ο εναέριος χώρος της Τεχεράνης θα είναι εν μέρει κλειστός από την Παρασκευή και πλήρως κλειστός τη Δευτέρα.

Αν επιβεβαιωθούν, οι υπολογισμοί των Ιρανών αξιωματούχων για 15 έως 20 εκατομμύρια συμμετέχοντες θα καταστήσουν την κηδεία τη μεγαλύτερη κρατική τελετή στην ιστορία της χώρας.

Στην Τεχεράνη, εικόνες της υψωμένης γροθιάς του αείμνηστου Χαμενεΐ δεσπόζουν σε πανό και σε ένα γιγαντιαίο άγαλμα στην πλατεία Ενγκελάμπ, πλαισιωμένες από αυτό που μοιάζει με βαλλιστικούς πυραύλους να διασχίζουν τον ουρανό. Στο πρώτο του μήνυμα προς το έθνος, που διαβάστηκε από παρουσιαστή της κρατικής τηλεόρασης, ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ είπε ότι είδε το σώμα του πατέρα του μετά τον θάνατό του με τη γροθιά υψωμένη και σφιγμένη.

Στα πανό αναγράφεται το σύνθημα «Πρέπει να σηκωθούμε» στα αραβικά, αγγλικά και φαρσί.

Ο Μοτζταμπά παραμένει άφαντος ενώ επανεμφανίζονται οι διοικητές

Παραμένει ασαφές αν ο Μοτζταμπά Χαμενεΐ, γιος και διάδοχος του Αλί Χαμενεΐ, θα παραστεί στην κεντρική τελετή της Τεχεράνης.

Δεν έχει εμφανιστεί δημόσια μετά το πλήγμα που σκότωσε τον πατέρα του και, σύμφωνα με τα ιρανικά μέσα, είναι απίθανο να παραστεί για λόγους ασφαλείας, με επίκληση κυβερνητικών πηγών.

Έλειπε επίσης από την επιμνημόσυνη δέηση την Πέμπτη για τη σύζυγό του, η οποία σκοτώθηκε στην ίδια επίθεση.

Από τότε που διορίστηκε αγιατολάχ της χώρας, ο νεότερος Χαμενεΐ έχει απευθυνθεί στο έθνος μόνο μέσω γραπτών μηνυμάτων, τα οποία διαβάζονται στα κρατικά τηλεοπτικά δίκτυα.

Οι επανειλημμένες απειλές του Ισραήλ ότι θα σκοτώσει τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ προκάλεσαν προειδοποίηση από την Κεντρική Διοίκηση των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν την Πέμπτη.

«Προειδοποιούμε τους εχθρούς ενός ισχυρού Ιράν, ιδίως τις Ηνωμένες Πολιτείες, το ισραηλινό καθεστώς και τους περιφερειακούς και εξωπεριφερειακούς συνεργούς τους, να αποφύγουν οποιονδήποτε λανθασμένο υπολογισμό και να λάβουν υπόψη τις σκληρές και μεταμελητικές απαντήσεις που θα δώσουν οι γιοι του ιρανικού έθνους στις ένοπλες δυνάμεις σε κάθε απειλή ή επίθεση κατά της αγαπημένης μας χώρας», ανέφερε η στρατιωτική διοίκηση.

Ο ανώτατος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης Αχμάντ Βαχιντί εμφανίστηκε δημόσια την Πέμπτη για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο, αποτίνοντας φόρο τιμής δίπλα στο φέρετρο του Χαμενεΐ.

Δεν είχε εμφανιστεί δημόσια από τις 8 Φεβρουαρίου, εβδομάδες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.

«Πρέπει να γνωρίζουν ότι το αγνό αίμα του μαρτυρικού ιμάμη μας θα αποτελεί ένα ακόμη σημείο καμπής στις νίκες του αγαπημένου Ισλάμ στη διεθνή σκηνή», δήλωσε ο Βαχιντί στην κρατική τηλεόραση σε δηλώσεις που μεταδόθηκαν την Παρασκευή.

«Θα πάρουν μαζί τους στον τάφο την επιθυμία να δουν αυτό το έθνος να παραδίδεται. Αυτό το έθνος θα υψώνεται ολοένα και ψηλότερα μέρα με τη μέρα χάρη σε αυτό το καθαρό αίμα.»

Εκτιμάται ότι ο Βαχιντί διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στον καθορισμό της ιρανικής στάσης στις συνομιλίες με τις ΗΠΑ και φέρεται να ανήκει στον στενό κύκλο γύρω από τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ.

Ο στρατηγός Χαταμί, αρχηγός του γενικού επιτελείου στρατού, δήλωσε σε ξεχωριστή τελετή αποχαιρετισμού για ανώτατους διοικητές ότι το Ιράν θα «εκδικηθεί το αίμα του μαρτυρικού Ιμάμη (Αλί Χαμενεΐ) και των μαρτύρων».

Ο στρατηγός Αμπντολάχι, επικεφαλής του Κεντρικού Αρχηγείου Χατάμ αλ-Ανμπιά, της κοινής στρατιωτικής διοίκησης του Ιράν, διακήρυξε «νίκη στο πεδίο της μάχης», αποδίδοντάς την στις προτεραιότητες άμυνας που είχε θέσει ο Χαμενεΐ.

Η διαρκής επιρροή της Τεχεράνης στο Ιράκ

Παρόμοιες τελετές σχεδιάζονται στη Νατζάφ και την Καρμπάλα, ένδειξη της συνεχιζόμενης επιρροής του Ιράν στη σιιτική κοινότητα του Ιράκ.

Ο Γαλιμπάφ, πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Τεχεράνης με τις ΗΠΑ, είπε στον Ιρακινό ομόλογό του Χάιμπατ αλ-Χαλμπούσι ότι το Ιράν και το Ιράκ «στάθηκαν πλευρό με πλευρό τόσο στις δύσκολες μέρες όσο και στις μέρες χαράς».

Ο Γαλιμπάφ χαρακτήρισε την κηδεία «μία από τις σημαντικότερες καμπές στην ιστορία του Ιράν» και κάλεσε σε μαζική συμμετοχή, λέγοντας την Πέμπτη ότι «το κάλεσμα του έθνους για εκδίκηση πρέπει να αντηχήσει στα αυτιά όλου του κόσμου».

Για τα ζητήματα του Στενού του Χορμούζ, ο Γαλιμπάφ είπε ότι «σημαντικά θέματα έχουν συμφωνηθεί στο πρόσφατο (μνημόνιο) με τις Ηνωμένες Πολιτείες», προσθέτοντας ότι βάσει του διεθνούς δικαίου η διαχείριση του στενού «πρέπει να είναι κοινή μεταξύ των δύο παρακτίων κρατών, του Ιράν και του Ομάν», ενώ το Ιράν «λαμβάνει υπόψη τις απόψεις των παράκτιων κρατών του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένου του Ιράκ».

Ο αλ-Χαλμπούσι χαρακτήρισε τη θέση του Ιράν «ιστορική σταθερότητα» και συνεχάρη την Τεχεράνη για την προσωρινή συμφωνία, σημειώνοντας ότι ο ρόλος του Γαλιμπάφ στην επίτευξή της υπήρξε σημαντικός.

Εξέφρασε την ελπίδα να ανοίξει εκ νέου το στενό «ώστε, με την επανέναρξη των εξαγωγών πετρελαίου, να μπορέσουμε να αντισταθμίσουμε τις ζημιές που υπέστη το Ιράκ κατά τη διάρκεια του πολέμου», και μίλησε για «πολύ υψηλό επίπεδο αλληλεγγύης» μεταξύ των πληθυσμών των δύο χωρών αναφορικά με τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Τι θα ακολουθήσει μετά την κηδεία

Η προσοχή αναμένεται να στραφεί στη μεταβίβαση της εξουσίας υπό τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ, στην περιφερειακή διπλωματία και στην απόφαση για το Στενό του Χορμούζ όταν θα επαναληφθούν οι ανασταλείσες συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ.

Την Πέμπτη, το Κεντρικό Αρχηγείο Χατάμ αλ-Ανμπιά προειδοποίησε ότι «κάθε αμερικανική παρέμβαση στο Στενό του Χορμούζ θα αντιμετωπιστεί με άμεση και αποφασιστική αντίδραση».

Χαρακτήρισε τη θαλάσσια οδό ως «περιοχή υπό την αδιαμφισβήτητη κυριαρχία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν» και όχι, όπως ανέφερε, «παιδική χαρά για την επιθετική Αμερική».

Τόνισε ότι όλα τα πλοία οφείλουν να χρησιμοποιούν τις διαδρομές που έχει ορίσει το Ιράν ή να αντιμετωπίσουν «άμεση και αποφασιστική αντίδραση».

Οι έμμεσες συνομιλίες μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, που διεξάγονται μέσω μεσολαβητών, έχουν διακοπεί κατά την περίοδο πένθους.

Αναμένεται να επαναληφθούν μετά την ταφή, με το μεγάλο πλήθος ξένων αντιπροσωπειών στην Τεχεράνη να θεωρείται πιθανός χώρος για ανεπίσημες επαφές υψηλού επιπέδου στο περιθώριο.