Ο Αλεξάντρ Μιλινκέβιτς, κοινωνικός και πολιτικός παράγοντας, βραβευμένος με το βραβείο Σαχάροφ, πρώην υποψήφιος πρόεδρος της Λευκορωσίας και μία από τις εμβληματικές μορφές της αντιπολίτευσης, πέθανε σε ηλικία 79 ετών.
Στα 80 του χρόνια έφυγε από τη ζωή ο Αλεξάντρ Μιλίнκεβιτς, ο οποίος διένυσε μια πορεία από επιτυχημένος φυσικός επιστήμονας σε εξέχοντα πολιτικό, καταφέρνοντας να ενώσει τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης απέναντι στον Αλεξάντρ Λουκασένκο στις εκλογές του 2006.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Για τον θάνατό του την Τετάρτη, 11 Αυγούστου, ενημέρωσε ο γιος του Μιλίнκεβιτς, ο δημοσιογράφος Ιγκόρ Κουλέι. Πέρυσι ο πολιτικός υπεβλήθη σε δύσκολη επέμβαση για την αφαίρεση θρόμβου από την καρωτιδική αρτηρία και για μεγάλο διάστημα βρισκόταν σε βαριά κατάσταση, περνώντας μια μακρά περίοδο αποκατάστασης.
Από τη μεγάλη επιστήμη στη μεγάλη πολιτική
Ο Αλεξάντρ Μιλίнκεβιτς γεννήθηκε στις 25 Ιουλίου 1947 στο Γκροντνό της Λευκορωσίας. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στη Φυσικομαθηματική Σχολή του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου του Γκροντνό, εργάστηκε ως καθηγητής σε τοπικό σχολείο. Υπερασπίστηκε τη διδακτορική του διατριβή και έγινε επίκουρος καθηγητής στο ίδιο πανεπιστήμιο. Πραγματοποίησε ειδικεύσεις σε διάφορα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Στο ενεργητικό του έχει δεκάδες επιστημονικές εργασίες στην κβαντική ηλεκτρονική και την τεχνολογία λέιζερ, καθώς και για τη λευκορωσική κουλτούρα, τέχνη, εκπαίδευση κ.ά.
Κατά την περίοδο της διάλυσης της ΕΣΣΔ πέρασε στη δημόσια διοίκηση. Από το 1990 έως το 1996 διετέλεσε αναπληρωτής πρόεδρος της εκτελεστικής επιτροπής του Δήμου Γκροντνό.
Το 2001 ανέλαβε επικεφαλής του προεκλογικού επιτελείου του υποψήφιου για την προεδρία της Λευκορωσίας Σεμιόν Ντομάς.
Πέντε χρόνια αργότερα ήταν ο ίδιος υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα.
Ο αντίπαλος του Λουκασένκο από τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις
Το 2005 ο Μιλίнκεβιτς επελέγη ως υποψήφιος των δημοκρατικών δυνάμεων της αντιπολίτευσης, που εμφανίζονταν ενωμένες απέναντι στο καθεστώς του Αλεξάντρ Λουκασένκο. Το σύνθημα για την ευρωπαϊκή πορεία της Λευκορωσίας ως της μοναδικής σωστής επιλογής είχε ήδη τότε γίνει κεντρικό στοιχείο του λόγου του.
Η προεκλογική περίοδος χαρακτηρίστηκε από έντονη πίεση στους αντιπάλους του νυν προέδρου: απειλές ποινικής δίωξης, διασπορά παραπληροφόρησης από τα προπαγανδιστικά μέσα ενημέρωσης, συλλήψεις σε συγκεντρώσεις της αντιπολίτευσης. Τελικά ο Λουκασένκο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, συγκέντρωσε το 83% των ψήφων και ο Μιλίнκεβιτς το 6%. Τότε τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη εξέφραζαν αμφιβολίες για την αξιοπιστία των αποτελεσμάτων των εκλογών και τη νομιμότητα του προέδρου, που εξελέγη για τρίτη φορά.
Την ίδια χρονιά ο Μιλίнκεβιτς έλαβε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το βραβείο Αντρέι Σαχάροφ «Για την ελευθερία της σκέψης».
Μετά την άνευ προηγουμένου σκληρή καταστολή των διαδηλώσεων στη Λευκορωσία το 2020 έφυγε από τη χώρα και έζησε μαζί με την οικογένειά του στην εξορία. Υπήρξε σύμβουλος της Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια και ιδρυτής του «Ελεύθερου Λευκορωσικού Πανεπιστημίου» με έδρα τη Βαρσοβία.
«Επιστροφή στην ευρωπαϊκή οικογένεια»
Αμέσως μετά τις εκλογές ο Μιλίнκεβιτς ίδρυσε το κοινωνικό κίνημα «Για την Ελευθερία», το οποίο ηγήθηκε για περίπου δέκα χρόνια. Ως προσανατολισμό του το κίνημα αυτό όρισε τις ευρωπαϊκές αξίες και ως στόχους του τον αγώνα για την οικοδόμηση της κοινωνίας των πολιτών στη Λευκορωσία, για ελεύθερες και δίκαιες εκλογές, δημοκρατικά δικαιώματα και επίπεδο ζωής σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
«Με βάση τη νοοτροπία μας, τις παραδόσεις μας, την ιστορία, τον πολιτισμό, τη γλώσσα μας, είμαστε Ευρωπαίοι. Για μένα δεν υπήρξε ποτέ ζήτημα επιλογής προς ποια κατεύθυνση πρέπει να πάμε, προς ανατολή ή προς δύση. Για μένα επρόκειτο για επιστροφή στην ευρωπαϊκή οικογένεια, από την οποία μας άρπαξαν με τη βία και μας έβαλαν στην αυτοκρατορία», έλεγε σε μία από τις συνεντεύξεις του .
Για τον Μιλίнκεβιτς αυτό εξελίχθηκε κυριολεκτικά σε υπαρξιακό ερώτημα «για το αν θα συνεχίσουν να υπάρχουν οι Λευκορώσοι στη χώρα μας. Ο ένοικος του Κρεμλίνου δεν θεωρεί έθνος όχι μόνο τους Ουκρανούς, αλλά ούτε κι εμάς», εξηγούσε.
«Άνθρωπος εξαιρετικής αξιοπρέπειας»
Τα συλλυπητήριά της στους οικείους του πολιτικού εξέφρασε η ηγέτιδα της λευκορωσικής αντιπολίτευσης στην εξορία Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια. «Μας άφησε έναν άνθρωπο εξαιρετικής αξιοπρέπειας, καθαρής ψυχής και διαύγειας πνεύματος, που έγινε για πολλούς από εμάς πραγματικό σημείο αναφοράς», έγραψε στις σελίδες της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτηρίζοντας τον Μιλίнκεβιτς «έναν από τους πιο φωτεινούς και αξιοπρεπείς πολιτικούς της εποχής του».
Η πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μετσόλα επίσης αντέδρασε στη θλιβερή είδηση, λέγοντας ότι οι νομοθέτες «εκφράζουν τη θλίψη τους σε σχέση με τον θάνατο του Μιλίнκεβιτς».
«Ο Αλεξάντρ Μιλίнκεβιτς αφιέρωσε τη ζωή του στον αγώνα για τη δημοκρατία στη Λευκορωσία. Αναγκάστηκε να πάει στην εξορία, αλλά ποτέ δεν αποποιήθηκε τη χώρα του και το όραμά του για μια ελεύθερη λευκορωσική κοινωνία».
«Η ταπείνωση που βιώνουν οι άνθρωποι, ζώντας μέσα στον φόβο, η ταπείνωση της αξιοπρέπειάς τους — αυτό, κατά τη γνώμη μου, είναι η βασική αιτία όλων των προβλημάτων της Λευκορωσίας», είχε πει ο πρώην υποψήφιος πρόεδρος σε συνέντευξή του στο τηλεοπτικό κανάλι Euronews το μακρινό 2006.
Βλέποντας επί χρόνια πώς το καθεστώς Λουκασένκο καταπνίγει και την παραμικρή εκδήλωση βούλησης, κόβοντας από τη ρίζα ακόμη και τα πρώτα βλαστάρια αντίστασης στη λευκορωσική κοινωνία, ο Μιλίнκεβιτς όχι μόνο δεν έχασε την αισιοδοξία του, αλλά έλεγε ότι η πίστη του στις αλλαγές ενισχύθηκε μετά τα γεγονότα του 2020.
«Έχουμε εμπειρία, είχαμε τον φανταστικό χρόνο του 2020, όταν ο καθένας συνέβαλε στο λευκορωσικό πνεύμα και στην επιθυμία να προστατεύσει το "εγώ" του, την αλήθεια, την ελευθερία. Μετά το 2020 είμαι απόλυτα αισιόδοξος, γιατί γεννήθηκε ένας εντελώς διαφορετικός λαός. Οι άνθρωποι ξεπέρασαν τον φόβο», διαβεβαίωνε.