Δύο ανεξάρτητα exit polls σε 27 χώρες δίνουν στους Νέους Ανθρώπους 45% και στην Ενωμένη Ρωσία μόλις 2,8%, αντίθετα με τα επίσημα ρωσικά στοιχεία, όπου το κόμμα του Πούτιν παίρνει σχεδόν 58%
Οι Ρώσοι που ψήφισαν σε πρεσβείες και προξενεία στο εξωτερικό στήριξαν το φιλελεύθερο κόμμα Νέοι Άνθρωποι, προτιμώντας το έναντι της Ενωμένης Ρωσίας του Βλαντίμιρ Πούτιν με αναλογία οκτώ προς ένα, σύμφωνα με δύο ανεξάρτητες δημοσκοπήσεις εξόδου που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια των εκλογών για την Κρατική Δούμα το περασμένο σαββατοκύριακο. Πρόκειται για το ακριβώς αντίθετο από τα επίσημα αποτελέσματα στο εσωτερικό της Ρωσίας, όπου το κόμμα του Πούτιν έλαβε σχεδόν το 58% των ψήφων.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η πρωτοβουλία Vote Abroad, που συνέλεξε στοιχεία από σχεδόν 15.700 ψηφοφόρους σε 27 εκλογικά τμήματα σε 22 χώρες, έδωσε στο New People ποσοστό 43%, στο Κομμουνιστικό Κόμμα 18,3% και στην Ενωμένη Ρωσία 5,5%.
Σε 10 χώρες, ανάμεσά τους η Αρμενία, η Γερμανία και η Φινλανδία, η Ενωμένη Ρωσία δεν κατάφερε να ξεπεράσει το όριο του 5% που απαιτείται για την απόκτηση εδρών στη Δούμα.
Ξεχωριστή δημοσκόπηση εξόδου του αντιπολιτευόμενου κινήματος Vesna και του εγχειρήματος Progress, που κάλυψε 18 τμήματα σε 17 χώρες, έφερε το κόμμα Νέοι Άνθρωποι πρώτο σε κάθε σημείο με 47,3%, το Κομμουνιστικό Κόμμα δεύτερο με 19,2% και την Ενωμένη Ρωσία στο 2,8%.
Στο εσωτερικό της Ρωσίας, η Κεντρική Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε ότι η Ενωμένη Ρωσία κέρδισε σχεδόν 58%, το Κομμουνιστικό Κόμμα 14%, το LDPR σχεδόν 9% και το Νέοι Άνθρωποι κάτω από 8%.
Έντονη αντίθεση
«Η αντίθεση είναι πράγματι πολύ έντονη», δήλωσε στο Euronews ο Ιβάν Ζντάνοφ, διευθυντής του εγχειρήματος Progress και πρώην επικεφαλής του Ιδρύματος Καταπολέμησης της Διαφθοράς του Αλεξέι Ναβάλνι.
«Το 83,5% όσων απάντησαν στο ερώτημά μας για την εμπιστοσύνη δεν εμπιστεύεται πλήρως ή σε μεγάλο βαθμό τα επίσημα αποτελέσματα», πρόσθεσε ο Ζντάνοφ.
«Από καθαρά αριθμητική άποψη, οι ψήφοι που κατατίθενται στο εξωτερικό δύσκολα θα καθορίσουν τη σύνθεση της Δούμας», είπε.
«Αλλά είναι σημαντικές: δείχνουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα και καταρρίπτουν την εικόνα της υποτιθέμενης στήριξης προς τις αρχές».
Πολλοί Ρώσοι που έφυγαν από τη χώρα μετά την εισβολή του 2022 αντιτίθενται στον πόλεμο, ενώ το μοναδικό αντιπολεμικό κόμμα, το Yabloko, αποκλείστηκε από τις εκλογές με ένα διαδικαστικό πρόσχημα και αφαιρέθηκε πλήρως από το ομοσπονδιακό ψηφοδέλτιο.
Όσοι βρίσκονται στο εξωτερικό και αντιτάχθηκαν στον πόλεμο δεν είχαν τη δυνατότητα να ψηφίσουν Yabloko και, σύμφωνα με τους ερευνητές των exit poll, ψήφισαν κατά κύριο λόγο τους Νέους Ανθρώπους.
«Στόχος της πολιτικής μας πρωτοβουλίας είναι να δώσουμε μια αληθινή εικόνα της εκλογικής διαδικασίας στο εξωτερικό», ανέφερε η Ιρίνα Χ, μέλος του ενεργού πυρήνα του Vote Abroad μαζί με περίπου 15 ακόμη ακτιβιστές.
«Δεν χρησιμοποιούμε κομματικά σύμβολα και δεν έχουμε καμία σχέση με πολιτικές οργανώσεις – διεξάγουμε τις έρευνές μας αμερόληπτα και ανεξάρτητα».
Το εγχείρημα ξεκίνησε το 2021 και από τότε διενεργεί exit poll σε ρωσικές εκλογές, συμπεριλαμβανομένης της προεδρικής αναμέτρησης του 2024.
Οι εθελοντές χρησιμοποιούν ανώνυμα γραπτά ερωτηματολόγια με πέντε ερωτήσεις, τα οποία καταρτίζονται και αναλύονται από επαγγελματίες κοινωνιολόγους, μεταξύ άλλων σε γερμανικό πανεπιστήμιο. Το εγχείρημα αυτοχρηματοδοτείται.
Χωρίς σοβαρά επεισόδια
Η διαδικασία της ψηφοφορίας στο εξωτερικό κύλησε σε γενικές γραμμές ήρεμα, σύμφωνα με τους ερευνητές των exit poll, σε αντίθεση με τις αναφορές από τη Ρωσία για παραγεμίσματα κάλπης και παρεμπόδιση παρατηρητών.
Η πρόεδρος της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής Έλα Παμφίλοβα δήλωσε ότι σε ολόκληρη τη χώρα καταγράφηκαν μόνο δύο περιστατικά παραγεμίσματος κάλπης, ισχυρισμό που αμφισβήτησαν ανεξάρτητοι παρατηρητές.
Ο πρεσβευτής της Ρωσίας στην Ελβετία χαρακτήρισε τους συμμετέχοντες στις δημοσκοπήσεις εξόδου «αντιρωσούς ταραχοποιούς» και «εκπροσώπους ξένων οργανώσεων που έχουν χαρακτηριστεί ανεπιθύμητες στη Ρωσία».
Στη Γενεύη, οι τοπικές αρχές υποχρέωσαν τους εθελοντές να στέκονται τουλάχιστον 150 μέτρα από την είσοδο του προξενείου, αφού υπέκυψαν στις επιθυμίες του προξενείου.
Στη Βέρνη, φρουρός της ρωσικής πρεσβείας πλησίασε μία εθελόντρια στη διάρκεια της ημέρας, έδειξε το διαβατήριο του ατόμου που έδινε συνέντευξη και κάρφωσε το δάχτυλό του στην οθόνη του υπολογιστή της – μια κίνηση που, όπως φάνηκε, είχε σκοπό να λειτουργήσει ως προειδοποίηση για πιθανές συνέπειες.
Σε ορισμένες πρεσβείες, όπως είπαν οι εθελοντές, τους αναγνώρισαν από προηγούμενες εκλογές και τους άφησαν να μπουν χωρίς δυσκολία. Σε άλλες χρειάστηκε να συστηθούν οι ίδιοι.
«Στις περισσότερες διπλωματικές αποστολές, οι ρωσικές αρχές προσπαθούν να μην τραβούν την προσοχή και να διασφαλίσουν ότι όλα κυλούν ομαλά, επειδή βρίσκονται σε άλλη χώρα», είπε η Ιρίνα Kh. «Για το Κρεμλίνο μετράει η εικόνα, η βιτρίνα».
Η εθελόντρια Μιλένα, που εργάστηκε στη Γενεύη, ανέφερε ότι η δημοσκόπηση εξόδου «διαταράσσει ακριβώς αυτή την ειδυλλιακή εικόνα», επισημαίνοντας την αντίδραση του Ρώσου πρεσβευτή στη Βέρνη ως ένδειξη του πόσο πολύ το Κρεμλίνο επιδιώκει να ελέγχει τις εντυπώσεις.
Επιστροφή στην ΕΣΣΔ
Υποστηρικτές της Ενωμένης Ρωσίας εμφανίστηκαν στα εκλογικά τμήματα καλοντυμένοι, όπως παρατήρησαν οι εθελοντές – «με τις καλύτερες σοβιετικές παραδόσεις», όπως είπε ένας από αυτούς. Οι περισσότεροι ήταν είτε νεαροί τουρίστες που βρέθηκαν τυχαία στο εξωτερικό είτε άτομα άνω των 45 ετών που είχαν φύγει από τη Ρωσία εδώ και πολλά χρόνια.
Ορισμένοι ήταν εχθρικοί προς τους εθελοντές, απαιτώντας να μάθουν αν έχουν ρωσικά διαβατήρια και λέγοντάς τους να «βρουν μια κανονική δουλειά». Άλλοι που είχαν ψηφίσει Ενωμένη Ρωσία είδαν τη δημοσκόπηση εξόδου ως ευκαιρία να επιβεβαιώσουν τα στοιχεία της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής.
Σε αρκετές ευρωπαϊκές πόλεις, ψηφοφόροι έφτασαν κρατώντας μήλα, τα οποία έδιναν σε άλλους ψηφοφόρους και άφηναν στα εκλογικά τμήματα.
Οι περισσότεροι είπαν στους ερευνητές των exit poll ότι κύριο κριτήριο για την ψήφο τους ήταν η αντίθεση στον πόλεμο και ότι ψήφισαν New People επειδή το Yabloko είχε αφαιρεθεί από το ομοσπονδιακό ψηφοδέλτιο.
«Πολλοί μας μίλησαν με ζεστασιά, είπαν ότι παρακολουθούν την κοινότητα Vote Abroad και ότι καλωσορίζουν τα exit poll, επειδή δεν εμπιστεύονται τις εκλογές στη Ρωσία», ανέφερε η Ιρίνα . Κάποιοι, αφού ψήφισαν και απάντησαν στο ερωτηματολόγιο, επέστρεψαν μαζί με φίλους ή μέλη της οικογένειάς τους.
Στο Ελσίνκι, μια γιαγιά εμφανίστηκε φορώντας μπλουζάκι με το πορτρέτο του Πούτιν και μίλησε σε όλους τους εθελοντές. «Θα παίρνω τη σύνταξή μου στη Φινλανδία και μετά θα πάω στη Ρωσία να ζήσω τα τελευταία μου χρόνια», τους είπε.
Περιορισμένα εκλογικά δικαιώματα
Οι Ρώσοι στο εξωτερικό είχαν φέτος πιο περιορισμένο ψηφοδέλτιο σε σχέση με το 2021. Με βάση νομοθετικές αλλαγές που εισήχθησαν το 2024, μπορούσαν να ψηφίσουν μόνο για το ομοσπονδιακό κομματικό ψηφοδέλτιο και όχι για υποψήφιους μονοεδρικών περιφερειών – αλλαγή που οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατήγγειλαν ως παραβίαση της ισότητας των ψηφοφόρων. Οι αρχές υποστήριξαν ότι η τροπολογία στόχευε στην απλούστευση της οργάνωσης και της καταμέτρησης.
Ο περιορισμός αυτός είχε πρακτική συνέπεια για τους αντιπολεμικούς ψηφοφόρους: το 2021, οι ψήφοι που δόθηκαν στο εξωτερικό σε υποψηφίους της αντιπολίτευσης στις μονοεδρικές περιφέρειες επηρέασαν τα τελικά αποτελέσματα σε αρκετές περιφέρειες. Αυτή η δίοδος έκλεισε αυτή τη φορά.
Συνολικά 1,8 εκατομμύρια Ρώσοι πολίτες στο εξωτερικό είχαν δικαίωμα ψήφου, με 326 εκλογικά τμήματα να λειτουργούν σε πρεσβείες και προξενεία σε 152 χώρες – πάνω από 60 λιγότερα σε σύγκριση με τις εκλογές του 2021, κάτι που η Ρωσία απέδωσε στο κλείσιμο διπλωματικών αποστολών.
Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών ανέφερε ότι 212.000 άνθρωποι ψήφισαν στο εξωτερικό, έναντι 191.000 το 2021, και χαρακτήρισε τη συμμετοχή «εξαιρετικά υψηλή». Το Vote Abroad εκτίμησε ότι ο αριθμός ήταν περίπου τρεις φορές μικρότερος.
Ο συντονιστής του Vote Abroad, Αλεξάντρ Τεπλιακόφ, δήλωσε ότι η απόκλιση μεταξύ των δεδομένων των exit poll και των επίσημων στοιχείων ήταν «34%, σε μεγάλο βαθμό χάρη σε τέτοιου είδους έρευνες και παρατήρηση».
Ο Τεπλιακόφ ανέφερε ως παραδείγματα την Κύπρο κατά την προεδρική εκλογή του 2024, όπου, όπως είπε, «καταγράφηκε απίθανη συμμετοχή» και «χιλιάδες ψήφοι παραγεμίστηκαν υπέρ του Βλαντίμιρ Πούτιν», και το Ερεβάν, όπου «σκόπιμα μεταφέρθηκαν» στρατιώτες από το ρωσικό στρατιωτικό απόσπασμα που σταθμεύει εκεί για να ψηφίσουν.
Σύμφωνα με την Κεντρική Εκλογική Επιτροπή, ο Πούτιν έλαβε πάνω από το 72% των ψήφων στο εξωτερικό το 2024. Το Vote Abroad κατέγραψε 33%, συμπεριλαμβανομένου ποσοστού 22% που αρνήθηκε να απαντήσει.
Όταν το Vote Abroad ρώτησε τους ερωτηθέντες σε αυτές τις εκλογές αν εμπιστεύονται τα ρωσικά εκλογικά αποτελέσματα, το 63% απάντησε ότι μάλλον δεν ή σίγουρα δεν τα εμπιστεύεται.
Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλλας δήλωσε τη Δευτέρα ότι οι εκλογές αποτέλεσαν «ένα ακόμη σοβαρό πλήγμα για τη ρωσική δημοκρατία» και ανακοίνωσε ότι πρότεινε την επιβολή κυρώσεων σε άτομα που διευκόλυναν την ψηφοφορία σε ουκρανικά εδάφη υπό ρωσική κατοχή.
«Το Κρεμλίνο έχει συντρίψει τη διαφωνία, απέκλεισε το μοναδικό καταγεγραμμένο κόμμα που αντιτίθεται στον πόλεμο στην Ουκρανία από τη συμμετοχή και μπλόκαρε τους διεθνείς παρατηρητές», έγραψε στο X. «Το μόνο που έχει απομείνει στη Ρωσία είναι η επίφαση δημοκρατίας».