Χώρες που συμμετέχουν στη Σύμβαση του ΟΗΕ για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης συμφωνούν με τράπεζες και ιδιώτες επενδυτές για τη χρηματοδότηση δεκάδων έργων σε 23 χώρες και 5 ηπείρους.
Μετά από 12 ημέρες συζητήσεων και διαπραγματεύσεων στην πρωτεύουσα της Μογγολίας, το Ουλάν Μπατόρ, οι αντιπρόσωποι των 197 μερών (196 χώρες + η ΕΕ) που έχουν υπογράψει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης ολοκλήρωσαν τη Διάσκεψη των Μερών (COP17) με αξιοσημείωτα αποτελέσματα.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όπως σε όλες τις προηγούμενες COP, αποδείχθηκε δύσκολο να επιτευχθεί ομοφωνία σε ένα νομικά δεσμευτικό και ολοκληρωμένο κείμενο, ιδίως σε μια περίοδο όπου οι μεγάλες δυνάμεις αμφισβητούν την ίδια την αρχή της πολυμέρειας.
Ωστόσο, η Σύμβαση είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη και από την έναρξη της COP17 η χώρα υποδοχής, η Μογγολία, και ο ΟΗΕ κάλεσαν τα μέρη να προσπαθήσουν να παράγουν απτά αποτελέσματα.
«Σήμερα ήρθε η ώρα να θέσουμε στον εαυτό μας ένα τολμηρό και ειλικρινές ερώτημα – μιλήσαμε εκτενώς και κάναμε πολλές δηλώσεις, αλλά καταφέραμε να μετατρέψουμε τα λόγια μας σε πράξη;
Οι προηγούμενες διοργανώσεις έφεραν όλα ουσιαστικά αποτελέσματα. Αλλά η αλήθεια είναι ότι στον κόσμο δεν έλειψαν ποτέ οι στόχοι και οι δεσμεύσεις.
Αυτό που χρειαζόμαστε με μεγαλύτερη επείγουσα ανάγκη είναι οι πόροι, η χρηματοδότηση, η τεχνολογία και το θεσμικό περιβάλλον για να μετατρέψουμε αυτές τις δεσμεύσεις σε χειροπιαστά αποτελέσματα», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Μογγολίας Nyam-Osoryn Uchral.
Άρα, παρήγαγε η COP17 απτά αποτελέσματα;
Ευαισθητοποίηση
Το 40% της αξιοποιήσιμης, καλλιεργήσιμης γης στον πλανήτη επηρεάζεται από την υποβάθμιση της γης, δηλαδή μετατρέπεται σταδιακά σε άγονη έρημο. Το πρόβλημα επηρεάζει ήδη 3,2 δισεκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Από την πρώτη κιόλας ημέρα της COP17, αξιωματούχοι και αντιπροσωπείες από διάφορες χώρες προειδοποίησαν ότι ο κόσμος συχνά δεν αντιλαμβάνεται πως πιο ορατά προβλήματα, όπως η μετανάστευση, οι δασικές πυρκαγιές και οι ξηρασίες, είναι συχνά συνέπειες της αδυναμίας της γης να συντηρήσει βλάστηση και ανθρώπινη κατοίκηση.
«Η ερημοποίηση μπορεί στην πράξη να σημαίνει μια επισιτιστική κρίση, γιατί όταν η γη σου έχει υποβαθμιστεί δεν μπορείς να καλλιεργήσεις και αντιμετωπίζεις ταυτόχρονα προβλήματα επισιτιστικής και υδατικής ασφάλειας, καθώς και μετανάστευσης και εκτοπισμού.
Εδώ, οι άνθρωποι δεν έχουν την επιλογή να αποφασίσουν αν θα εγκαταλείψουν ή όχι τη γη τους· δεν έχουν όμως τίποτα για να στηρίξουν τα προς το ζην και την ανθεκτικότητά τους. Προσθέστε σε αυτό τον αντίκτυπο της ξηρασίας, της κλιματικής αλλαγής και της απώλειας βιοποικιλότητας και όλα αυτά τροφοδοτούν το πρόβλημα της ερημοποίησης», λέει η Yasmine Fouadh, εκτελεστική γραμματέας της UNCCD.
«Δεν θα μπορέσουμε να λύσουμε κανένα από τα προβλήματά μας αν δεν δουλέψουμε πάνω στη γη. Το 90% της τροφής μας προέρχεται από τη γη, το 99,8% των θερμίδων μας προέρχεται από τη γη, οι πόλεις μας βρίσκονται στη γη, τα χωριά και τα αγροκτήματά μας είναι πάνω στη γη, τα ποτάμια, οι λίμνες, όλα τα αποθέματα γλυκού νερού βρίσκονται πάνω στη γη. Και αυτή η γη αποθηκεύει επίσης τρεις φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα από όσο υπάρχει στην ατμόσφαιρα», προειδοποίησε ο dr Osama Faqeeha, σύμβουλος της COP16 στο Ριάντ.
Ενίσχυση της χρηματοδότησης
Κατά τη διάρκεια της COP16 στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας, τέθηκαν σε εφαρμογή μηχανισμοί για να συγκεντρωθούν χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, τράπεζες και ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια με στόχο την επένδυση σε έργα που προστατεύουν τη γη από την υποβάθμιση. Αυτό είναι εφικτό, καθώς τέτοια έργα μπορούν να είναι κερδοφόρα, ειδικά όταν αφορούν τη διαχείριση των υδάτινων πόρων και τη βιώσιμη γεωργία.
Η Σύμβαση εκτιμά ότι η αδράνεια ως προς τη γη κοστίζει στον κόσμο σχεδόν 900 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως, ενώ οι επενδύσεις σε υγιή γη θα μπορούσαν να αποφέρουν έως και 1,8 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσω της παραγωγής τροφίμων, της παροχής νερού και της αποθήκευσης άνθρακα. Παρ’ όλα αυτά, οι επενδύσεις μέχρι σήμερα παραμένουν περιορισμένες.
«Αν δούμε πόσα χρήματα κατευθύνονται στην τεχνητή νοημοσύνη, είναι περίπου το ίδιο ποσό με αυτό που πηγαίνει στη χρηματοδότηση για το κλίμα – 2 τρισεκατομμύρια δολάρια τον χρόνο.
Όμως, αν εξετάσουμε πιο προσεκτικά τη χρηματοδότηση για το κλίμα, λιγότερο από 3% κατευθύνεται στη γη και το νερό. Είναι τομείς δραματικά υποχρηματοδοτούμενοι.
Και η λευκή βίβλος που δημοσιεύσαμε παραθέτει τους λόγους για τους οποίους οι επιχειρήσεις μπορούν στην πραγματικότητα να επενδύσουν στη γη και το νερό. Μπορεί να αποφέρει αποδόσεις – κάθε δολάριο που επενδύεται στη γη επιστρέφει 8 έως 30 δολάρια», λέει η Gim Huay Neo, διευθύντρια του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ.
Γι’ αυτό κυβερνήσεις, αναπτυξιακές τράπεζες και ιδιώτες επενδυτές μπόρεσαν να ανακοινώσουν μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες της COP17: χρηματοδότηση 1,3 δισεκατομμυρίων δολαρίων, νέων και υπό προετοιμασία, για την αποκατάσταση της γης και την ανθεκτικότητα στην ξηρασία σε 23 χώρες και στις πέντε ηπείρους.
Από τα 1,3 δισεκατομμύρια που ανακοινώθηκαν, τα 644,5 εκατομμύρια έχουν εντοπιστεί ως νέα χρηματοδότηση, ενώ 216,4 εκατομμύρια έχουν ήδη επιβεβαιωθεί και προχωρούν προς την υλοποίηση, όπως σημείωσε η UNCCD.
Η ανακοίνωση έγινε στο φόντο των μεγάλων ελλειμμάτων χρηματοδότησης που καταγράφονται για την επίτευξη των παγκόσμιων δεσμεύσεων αποκατάστασης της γης.
«Υπάρχει τεράστιο κενό στη χρηματοδότηση για τη διατήρηση της γης. Κάθε χρόνο απαιτούνται περίπου 355 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά διαθέτουμε μόλις γύρω στα 70 δισεκατομμύρια, οπότε μας λείπουν περίπου 280 δισεκατομμύρια», λέει ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης της Μογγολίας Togmid Dorjkhand, ο οποίος προήδρευσε της υπουργικής συνόδου για τη χρηματοδότηση.
«Οι κυβερνήσεις συγκέντρωσαν πάνω από 1 δισεκατομμύριο δολάρια για έργα και στην απογευματινή συνεδρίαση εμπλέξαμε τον ιδιωτικό τομέα και συζητήθηκαν ακόμη 1,3 δισεκατομμύρια, οπότε συνολικά περίπου 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια βρίσκονται στο τραπέζι. Η COP17 ήταν επιτυχία ως προς αυτό το χρηματοδοτικό σκέλος», εξηγεί ο Dorjkhand.
Πολλά κονδύλια εξασφαλίστηκαν μέσα από απευθείας διαπραγματεύσεις μεταξύ χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και κυβερνήσεων. Η Μογγολία αξιοποίησε την ευκαιρία για να προσφέρει ευνοϊκές συνθήκες για τη δημιουργία κέντρων δεδομένων σε όλη τη μεγάλη επικράτειά της.
Τα πλεονεκτήματα που παρουσίασε είναι το χαμηλό κόστος ενέργειας, εξοικονόμηση 40% στο κόστος ψύξης χάρη στους σκληρούς μογγολικούς χειμώνες και το γεγονός ότι το 98% της γης στη Μογγολία ανήκει στο κράτος, κάτι που απλοποιεί την ανέγερση υποδομών.
«Αλλά δεν είναι το μόνο που προσφέρει η Μογγολία· υπάρχουν και νομικά πλεονεκτήματα. Προτείναμε μόλις έναν αποκαλούμενο “νόμο για τα δεδομένα”, ο οποίος εγγυάται την κυριαρχία επί των δεδομένων. Ουσιαστικά μετατρέπει το κέντρο δεδομένων σε “πρεσβεία δεδομένων”, όπου τόσο τα δεδομένα όσο και η συνδεσιμότητα, η δικτύωση, εγγυώνται ασφάλεια και προστασία.
Ελπίζουμε επομένως ότι αυτό θα είναι ελκυστικό για όσους θέλουν να δημιουργήσουν κέντρα δεδομένων που θα εξυπηρετούν τη μεγαλύτερη αγορά, την Κίνα, αλλά θα κρατούν τα δεδομένα τους εκτός Κίνας», εξηγεί η υπουργός Ψηφιακής Ανάπτυξης της Μογγολίας Chinbat Nomin.
Δικτύωση, σχεδιασμός και δεσμεύσεις
Η COP17 φιλοξένησε εκατοντάδες εκδηλώσεις και πολλές χώρες διέθεταν δικά τους περίπτερα στον χώρο της. Παρουσιάστηκαν μεγάλα έργα, όπως το κινεζικό «Πράσινο Τείχος της Κίνας», ένα μεγα-εγχείρημα φύτευσης δισεκατομμυρίων δέντρων επί δεκαετίες για την αναχαίτιση της εξάπλωσης των ερήμων.
Τη μεγαλύτερη παρουσία είχαν οι χώρες που πλήττονται περισσότερο από την ερημοποίηση. Ανάμεσά τους και η χώρα υποδοχής, η Μογγολία, όπου το 77% της γης είναι ήδη υποβαθμισμένο και η έρημος Γκόμπι «καταπίνει» κάθε χρόνο χιλιάδες εκτάρια.
«Υπάρχουν πολλά προβλήματα που μοιράζονται οι χώρες και εδώ όλοι μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλον», λέει ο Bakhtiyor Pulatov, πρύτανης του Central Asian University of Environmental and Climate Change Studies. «Στο Ουζμπεκιστάν έχουμε υιοθετήσει μια επιστημονική προσέγγιση για την επίλυση του προβλήματος της υποβάθμισης της γης, γιατί είναι πολύ σοβαρό στη χώρα μας· πάνω από το 70% της επικράτειας είναι ήδη έρημος ή μετατρέπεται σε έρημο.
Έτσι, δημιουργήσαμε πολλά συστήματα, όπως ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης για αμμοθύελλες και καταιγίδες σκόνης. Υπάρχει επίσης η πρωτοβουλία του προέδρου μας, Shavkat Mirziyoyev, να φυτευτεί ένα δισεκατομμύριο δέντρα σαξάουλ στις ερήμους, η οποία αποδίδει καλά.
Ανοίξαμε επίσης το μοναδικό πανεπιστήμιο που ασχολείται αποκλειστικά με περιβαλλοντικά ζητήματα, γιατί πιστεύουμε στην επιστήμη και είμαστε έτοιμοι να μοιραστούμε τη γνώση μας· το περίπτερό μας εδώ είναι ανοικτό σε άλλες χώρες που αντιμετωπίζουν παρόμοια προβλήματα», λέει ο Pulatov.
Ο δήμαρχος του Ουλάν Μπατόρ φιλοξένησε το πρώτο Φόρουμ Δημάρχων στο περιθώριο της COP17. Συμμετείχαν εκπρόσωποι από 30 χώρες, ανάμεσά τους περίπου 30 δήμαρχοι, κυβερνήτες και άλλοι τοπικοί και περιφερειακοί ηγέτες.
Υπέγραψαν κοινή διακήρυξη, αντάλλαξαν εμπειρίες και συμφώνησαν ότι στο μέλλον θα συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις μέσω των εθνικών τους κυβερνήσεων, καθώς αυτοί θα κληθούν να εφαρμόσουν τις λύσεις για την καταπολέμηση της ερημοποίησης.
Επιπλέον, μέσα σε 90 ημέρες θα δημιουργήσουν ένα δίκτυο πόλεων σε περιοχές ξηρών γαιών και ακραίου κλίματος.
Όλες οι χώρες της UNCCD έχουν καταρτίσει εθνικές ατζέντες. Περισσότερες από ποτέ έφτασαν στο Ουλάν Μπατόρ με δικές τους πρωτοβουλίες.
«Στο Ριάντ είχαμε 35 πρωτοβουλίες και πραγματικές εθνικές ατζέντες και συνεχίσαμε μετά, το 2025 και το 2026, και ήρθαμε εδώ στη Μογγολία όπου πλέον έχουμε 200 – ή, για να είμαστε ακριβείς, 198 – πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της Ατζέντας Δράσης του Ριάντ», λέει ο dr Osama Faqeeha, σύμβουλος της COP16 στο Ριάντ.
Κατά τις 12 ημέρες στο Ουλάν Μπατόρ δημιουργήθηκαν συμμαχίες, όπως αυτή μεταξύ της Κίνας και του Συνδέσμου Αραβικών Κρατών, που κατήρτισαν ένα κοινό πενταετές σχέδιο συνεργασίας για την αποκατάσταση της γης. Οι χώρες αντάλλαξαν εμπειρίες στην καταπολέμηση της ερημοποίησης.
Εκεί όπου η πολιτική συναντά την καθημερινή ζωή
Σύνοδοι αυτού του τύπου μπορούν συχνά να φαίνονται αποκομμένοι από την πραγματική ζωή των ανθρώπων των οποίων τα προβλήματα συζητούνται. Οι διαπραγματεύσεις γίνονται κυρίως κεκλεισμένων των θυρών και καταλήγουν σε κείμενα, των οποίων η γραφειοκρατική και τεχνική γλώσσα είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή.
Μία ημέρα μετά την έναρξη της διάσκεψης άνοιξε η αποκαλούμενη Πράσινη Ζώνη, το τμήμα της διοργάνωσης που είναι ανοικτό στο ευρύ κοινό. Περισσότερες από 400 εκδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν στις αίθουσες, τις σκηνές και τους χώρους συναντήσεων της. Τη Ζώνη επισκέφθηκαν χιλιάδες άνθρωποι, οι οποίοι είχαν τη δυνατότητα να δουν εκθέσεις περίπου 60 διαφορετικών οργανισμών.
Εκεί οι επισκέπτες συναντούσαν εκπροσώπους επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών, επιστήμονες, νέους, επιχειρηματίες και κρατικούς φορείς και έβλεπαν τα έργα, τις λύσεις, τις προβολές, τα εργαστήρια και τις πολιτιστικές τους δράσεις.