Η Ουάσινγκτον κάνει το Πεντάγωνο πετρελαϊκό μέτοχο σε χώρα που άλλοτε κατήγγελλε τον «ιμπεριαλισμό» και την αντιπολίτευση ότι την «παραδίδει» στις ΗΠΑ.
Οκτώ μήνες μετά την απομάκρυνση του Νικολάς Μαδούρο από την εξουσία στη Βενεζουέλα, το ενεργειακό μέλλον της χώρας έχει πάρει μια στροφή που αναδιαμορφώνει το παγκόσμιο γεωπολιτικό σκηνικό. Σύμφωνα με αποκλειστικό δημοσίευμα της εφημερίδας «The Wall Street Journal (πηγή στα Ισπανικά)» («WSJ»), η κυβέρνηση Τραμπ εξετάζει ένα φιλόδοξο και ασυνήθιστο σχέδιο ώστε το ίδιο το υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ να αναλάβει άμεσα τον έλεγχο των πετρελαϊκών περιουσιακών στοιχείων και της υποδομής της χώρας της Καραϊβικής μέσω στρατηγικών συμμαχιών με την κρατική PDVSA.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Η στρατηγική αυτή δεν στοχεύει μόνο στο να διοχετεύσει τα έσοδα από το πετρέλαιο στη χρηματοδότηση της εθνικής ανασυγκρότησης και στην αποζημίωση εταιρειών που είχαν απαλλοτριωθεί στο παρελθόν, αλλά και στο να εκτοπίσει οριστικά τη στρατιωτική και οικονομική επιρροή δυνάμεων όπως η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν από τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή δεξαμενή του πλανήτη.
Η ανακοίνωση συνοδεύεται από αντικρουόμενα στοιχεία, 25 χρόνια από τη μία πλευρά και έναν αιώνα από την άλλη, μέσα σε έναν πόλεμο με το Ιράν που έχει αποψιλώσει το Στρατηγικό Αποθεματικό Πετρελαίου των ΗΠΑ, και με μια πολιτική ειρωνεία που δεν πέρασε απαρατήρητη στο Καράκας: την υπογραφή για την παραχώρηση των αποθεμάτων βάζει η Ντέλσι Ροντρίγκες, η ίδια ηγετική φυσιογνωμία του τσαβισμού που επί χρόνια κατηγορούσε την αντιπολίτευση της Μαρία Κορίνα Ματσάδο ότι θέλει «να χαρίσει» τη χώρα στην Ουάσινγκτον.
Από τη σύλληψη στην προσωρινή προεδρία
Όλα ξεκίνησαν τα ξημερώματα της 3ης Ιανουαρίου 2026, όταν αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν την επιχείρηση «Resolución Absoluta» («Operation Absolute Resolve» στα αγγλικά) και συνέλαβαν τον Μαδούρο και τη σύζυγό του, Σίλια Φλόρες, στο Καράκας. Και οι δύο μεταφέρθηκαν αμέσως στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες για ναρκοτρομοκρατία ενώπιον ομοσπονδιακού δικαστηρίου. Σαράντα οκτώ ώρες αργότερα, η τότε αντιπρόεδρος, Ντέλσι Ροντρίγκες ανέλαβε την εξουσία ως προσωρινή πρόεδρος, με τη στήριση της εναπομείνασας ηγεσίας του τσαβισμού και, σύμφωνα με μεταγενέστερα ρεπορτάζ των «The New York Times» και «The Wall Street Journal», με το πράσινο φως της ίδιας της CIA, η οποία φέρεται να συνέστησε να προτιμηθεί η Ροντρίγκες αντί της ηγέτιδας της αντιπολίτευσης Μαρία Κορίνα Ματσάδο λόγω του φόβου ότι η τελευταία δεν θα μπορούσε να ελέγξει τον στρατό.
Έκτοτε, η Ουάσινγκτον έχει οικοδομήσει μια πραγματιστική σχέση με την κληρονόμο του τσαβισμού. Ο Τραμπ την έχει περιγράψει δημόσια ως «εξαιρετικό άνθρωπο» που έχει κάνει «πολύ, πολύ καλή δουλειά», ενώ κρατά τη Ματσάδο — βραβευμένη με το Νόμπελ Ειρήνης 2025 — σε δευτερεύοντα ρόλο, με μεν υποδοχή στον Λευκό Οίκο αλλά χωρίς στήριξη για να κυβερνήσει. Η ίδια η Ματσάδο έχει καταγγείλει ότι η Ροντρίγκες «λαμβάνει εντολές» από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ότι «κανείς δεν την εμπιστεύεται».
25 ή 100 χρόνια πετρελαίου; Μια συμφωνία με δύο διαφορετικές διάρκειες
Την Παρασκευή 28 Αυγούστου, ο Τραμπ ανακοίνωσε αυτό που χαρακτήρισε ως τη μεγαλύτερη πετρελαϊκή συμφωνία της καριέρας του με τη Βενεζουέλα: η Ουάσινγκτον αποκτά τον πλειοψηφικό έλεγχο πάνω από το 20% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων της χώρας, περίπου 65 δισεκατομμύρια βαρέλια κατανεμημένα σε 17 στρατηγικά κοιτάσματα. Η Ντέλσι Ροντρίγκες παρουσίασε το σύμφωνο ως «ιστορικό» και διευκρίνισε ότι θα έχει διάρκεια 25 ετών, με στόχο την υπέρβαση του 1,5 εκατομμυρίου βαρελιών ημερήσιας παραγωγής και προβλεπόμενα έσοδα ύψους 209 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τη Βενεζουέλα, με ελάχιστη ροή δικαιωμάτων 16% και φορολογία εισοδήματος 34%. Η Ροντρίγκες επιμένει ότι η ισπανόφωνη χώρα της Λατινικής Αμερικής «διατηρεί την ιδιοκτησία και την κυριαρχία» επί των πόρων της.
Ωστόσο, μια έρευνα της «The Wall Street Journal», που υπογράφουν οι Βέρα Μπεργκενγκρούεν, Ντρου ΦιτζΤζέραλντ, Κόλιν Ίτον και Χουάν Φορέρο, αποκαλύπτει ένα διαφορετικό σκηνικό πίσω από αυτό το πλαίσιο των 25 ετών. Σύμφωνα με την εφημερίδα, ο Τραμπ διακήρυττε εδώ και μήνες ότι η πτώση του Μαδούρο διασφάλισε το βενεζουελάνικο πετρέλαιο για τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά όταν οι ιδιωτικές πετρελαϊκές εταιρείες δίστασαν να επενδύσουν με τον ρυθμό που εκείνος απαιτούσε, η κυβέρνησή του σχεδίασε μια πρωτοφανή φόρμουλα: να μετατρέψει την ίδια την αμερικανική κυβέρνηση σε επενδυτή, μέσω του Γραφείου Στρατηγικού Κεφαλαίου του Πενταγώνου.
Ο μηχανισμός προβλέπει παθητική συμμετοχή 35% στη North American Blue Energy Partners (NABEP), την εταιρεία του αμφιλεγόμενου Βενεζουελάνου επιχειρηματία Αλεχάντρο Μπετανκούρ, η οποία θα λάμβανε παραχώρηση ενός αιώνα για αυτά τα κοιτάσματα, καθώς και προνομιακά δικαιώματα αγοράς του 20% της παραγωγής τους σε τιμή κόστους. Ένας Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο δίκτυο «CBS» ότι η Ουάσινγκτον θα ελέγχει στην πράξη το 55% αυτής της κοινοπραξίας, συνδυάζοντας τη μετοχική συμμετοχή με αυτή τη δυνατότητα ευνοϊκής αγοράς.
Το αποτέλεσμα είναι ότι το πολιτικό πλαίσιο που η Ροντρίγκες παρουσιάζει στους Βενεζουελάνους — 25 χρόνια, με καθορισμένα δικαιώματα και φόρους — συνυπάρχει με μια υποκείμενη εταιρική δομή που, σύμφωνα με τη «WSJ», παραχωρεί δικαιώματα για 100 χρόνια και καθιστά το ίδιο το Πεντάγωνο μέτοχο σε ιδιωτική πετρελαϊκή επιχείρηση, κάτι χωρίς σαφές σύγχρονο προηγούμενο. Η ίδια η συμφωνία, σύμφωνα με την εφημερίδα, έχει προκαλέσει σύγχυση μεταξύ στελεχών του κλάδου και Αμερικανών αξιωματούχων σχετικά με τον ακριβή τρόπο λειτουργίας της και έχει σημάνει συναγερμό στην αγορά για το αν μια μελλοντική βενεζουελάνικη κυβέρνηση θα μπορούσε να την προσβάλει νομικά.
Ο πόλεμος με το Ιράν πίσω από το χρονοδιάγραμμα
Οι πληροφορίες που δημοσίευσε η «WSJ» δείχνουν έναν εσωτερικό αμερικανικό παράγοντα που εξηγεί την πίεση χρόνου του Λευκού Οίκου: η σύγκρουση με το Ιράν έχει αποστραγγίσει τη Στρατηγική Πετρελαϊκή Εφεδρεία των Ηνωμένων Πολιτειών περίπου στο 41% της χωρητικότητάς της, στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων άνω των τεσσάρων δεκαετιών, ενώ η μέση τιμή της βενζίνης έχει αυξηθεί πάνω από ένα τρίτο από την αρχή της σύγκρουσης.
Ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι θα χρησιμοποιήσει βενεζουελάνικο αργό για να ξαναγεμίσει αυτή την εφεδρεία, την οποία περιέγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως «δώρο της Βενεζουέλας προς τον λαό των Ηνωμένων Πολιτειών». Σύμφωνα με τη «WSJ», κυβερνητικοί αξιωματούχοι έσπευσαν να παρουσιάσουν αυτή την πηγή πετρελαίου ως τρόπο προστασίας των Αμερικανών από το κόστος του πολέμου πριν από τις ενδιάμεσες βουλευτικές εκλογές.
Ο χρυσός που παραμένει βενεζουελάνικος... προς το παρόν
Παράλληλα, το Καράκας διαπραγματεύεται την αποδέσμευση ενός ακόμη παγωμένου εδώ και σχεδόν οκτώ χρόνια περιουσιακού στοιχείου: 31 τόνων χρυσού που έχει καταθέσει η Κεντρική Τράπεζα της Βενεζουέλας στα θησαυροφυλάκια της Τράπεζας της Αγγλίας, αξίας περίπου 4 δισεκατομμυρίων δολαρίων, δηλαδή άνω των 3,449 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η πρόσβαση είχε μπλοκαριστεί το 2019, όταν το Λονδίνο αναγνώρισε τον τότε ηγέτη της αντιπολίτευσης Χουάν Γκουαϊδό ως προσωρινό πρόεδρο.
Τον Αύγουστο, η κυβέρνηση Ροντρίγκες και τμήματα της αντιπολίτευσης — χωρίς τη Ματσάδο, που αποκλείστηκε από το τραπέζι — κατέληξαν σε μια ασυνήθιστη συναίνεση για να διεκδικήσουν από κοινού αυτά τα κεφάλαια, τα οποία προορίζονται θεωρητικά για τη ανασυγκρότηση μετά τους σεισμούς της 24ης Ιουνίου**, που άφησαν πίσω τους περισσότερους από 6.000 νεκρούς**.
Από την πλευρά του, το βρετανικό Foreign Office έχει διευκρινίσει ότι δεν είναι μέρος της δικαστικής διαμάχης που θα κρίνει τον έλεγχο του χρυσού, και η αποδέσμευσή του θα απαιτήσει εξωτερικούς ελέγχους και καταθέσεις υπό την εποπτεία του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών. Με άλλα λόγια: η τυπική ιδιοκτησία παραμένει βενεζουελάνικη, αλλά η αποδέσμευση των πόρων τίθεται στην πράξη υπό όρους, που καθορίζονται de facto από μηχανισμούς ελέγχου σχεδιασμένους στην Ουάσινγκτον.
Το μέλλον της Βενεζουέλας
Ορισμένες λεπτομέρειες που κυκλοφορούν σχετικά με τη διαπραγμάτευση για την εκμετάλλευση του βενεζουελάνικου πετρελαίου — μεταξύ άλλων, μια πρόσφατη τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Τραμπ και Ροντρίγκες στην οποία φέρεται να «κλείδωσαν» τους όρους της συμφωνίας — δεν έχουν μπορέσει να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα πέρα από το ίδιο το ρεπορτάζ της «WSJ». Δεν υπάρχει, προς το παρόν, ούτε ημερομηνία για τις εκλογές που λένε ότι επιδιώκουν τόσο η Ροντρίγκες όσο και η Ματσάδο, ούτε σαφήνεια για το τι θα συμβεί με τη συμφωνία για το πετρέλαιο αν, όπως ζητά η αντιπολίτευση, υπάρξει κάποια στιγμή πραγματική πολιτική μετάβαση.
Ενώ ο πρώην πρόεδρος της Βενεζουέλας παραμένει στη φυλακή εν αναμονή της δίκης, αυτό που είναι σαφές είναι το μοτίβο: οκτώ μήνες μετά τη στρατιωτική επέμβαση που απομάκρυνε τον Μαδούρο από την εξουσία, η Βενεζουέλα έχει περάσει από την αντιιμπεριαλιστική ρητορική του τσαβισμού σε ένα σχήμα όπου το ίδιο το Πεντάγωνο εμφανίζεται ως μέτοχος του πετρελαίου της, ενώ η διαμάχη για το ποιος κυβερνά πραγματικά τη χώρα — η Ροντρίγκες με τη στήριξη της Ουάσινγκτον ή η Ματσάδο με τη λαϊκή στήριξη και το Νόμπελ — παραμένει άλυτη.