Ισπανοί επιστήμονες με ερευνητές από Ευρώπη και ΗΠΑ συλλέγουν δεδομένα από 46 ωκεανογραφικές αποστολές (1976-2018) για να μελετήσουν την εξέλιξη της Μεσογείου και να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Θερμοκρασία, οξυγόνο, pH, άνθρακας και ακόμη και η ηλικία των υδάτινων μαζών. Πάνω από 40 χρόνια μετρήσεων επιτρέπουν σήμερα να κοιτάξουμε πίσω για να μελετήσουμε πώς μεταμορφώνεται η Μεσόγειος και να κατανοήσουμε καλύτερα ποιες αλλαγές προκαλεί η κλιματική κρίση στα νερά της.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ερευνητές από τα ωκεανογραφικά κέντρα της Λα Κορούνια και των Βαλεαρίδων του Ισπανικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας (IEO-CSIC), μαζί με επιστήμονες από ευρωπαϊκά και αμερικανικά ιδρύματα, συγκέντρωσαν δεδομένα από 46 ωκεανογραφικές αποστολές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1976 και 2018 σε σχεδόν ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Το αποτέλεσμα είναι το Carimed (πηγή στα Ισπανικά), μια νέα βάση δεδομένων που επιτρέπει τη σύγκριση μετρήσεων που έγιναν στη διάρκεια τεσσάρων δεκαετιών και την παρακολούθηση της εξέλιξης δεικτών όπως η θερμοκρασία, το οξυγόνο ή το pH. Μέχρι σήμερα, μέρος αυτών των πληροφοριών ήταν διάσπαρτο σε διαφορετικά αρχεία και είχε συλλεχθεί σε αποστολές που έγιναν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και με διαφορετικές μεθόδους.
Η σύγκριση της Μεσογείου όπως ήταν πριν από τέσσερις δεκαετίες με τη σημερινή μπορεί να βοηθήσει να διαχωριστούν οι φυσικές της διακυμάνσεις από τις μεταβολές που επιμένουν στον χρόνο και να κατανοηθεί καλύτερα πώς ανταποκρίνεται στην κλιματική αλλαγή. Σύμφωνα με το IEO-CSIC, (πηγή στα Ισπανικά) τα δεδομένα θα επιτρέψουν την παρακολούθηση αυτών των μακροπρόθεσμων τάσεων και την καλύτερη κατανόηση της εξέλιξης μιας θάλασσας ιδιαίτερα ευαίσθητης στην υπερθέρμανση και σε άλλες περιβαλλοντικές διαταραχές.
Ανακτώντας το παρελθόν για να κατανοήσουμε το παρόν
«Ένα σημαντικό μέρος των δεδομένων ανακτήθηκε από ιστορικά αρχεία αποσπασματικά ή αποθηκευμένα τοπικά, ενοποιώντας έτσι μετρήσεις που μέχρι πρότινος δεν ήταν προσβάσιμες», εξηγεί η Μάρτα Άλβαρεθ, χημικός ωκεανογράφος στο Ωκεανογραφικό Κέντρο της Λα Κορούνια και συντονίστρια της ερευνητικής ομάδας, σε δηλώσεις που δημοσιοποίησε (πηγή στα Ισπανικά) το IEO-CSIC.
Ένα άλλο μέρος, προσθέτει η Άλβαρεθ, προέρχεται από «διεθνείς εκστρατείες με ωκεανογραφικά πλοία, εθνικά και διεθνή, στις οποίες συμμετείχε προσωπικό της ομάδας INOCEN του IEO».
Η ανάκτηση των δεδομένων όμως ήταν μόνο το πρώτο βήμα. Υπήρχε και μια άλλη πρόκληση: πώς συγκρίνεται μια μέτρηση της δεκαετίας του ’70 με μια άλλη που έγινε πολλές δεκαετίες αργότερα; Οι μέθοδοι, τα όργανα και οι συνθήκες των αποστολών έχουν αλλάξει με τον χρόνο και μπορούσαν να δημιουργήσουν διαφορές που δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι έχει αλλάξει και η ίδια η Μεσόγειος.
Γι’ αυτό οι ερευνητές επανεξέτασαν και διόρθωσαν τις μετρήσεις, ώστε να εντοπίσουν τυχόν διαφορές που οφείλονται στον τρόπο συλλογής τους. Έτσι μπορούν να αναγνωρίζουν με μεγαλύτερη αξιοπιστία τις αλλαγές που πράγματι παραμένουν με την πάροδο των ετών.
Τι μπορούν να αποκαλύψουν 40 χρόνια δεδομένων;
Η Μεσόγειος βρίσκεται αντιμέτωπη με μεταβολές που ξεπερνούν την άνοδο της θερμοκρασίας. Η ίδια η μελέτη επισημαίνει την υπερθέρμανση, την οξίνιση και την απώλεια οξυγόνου ανάμεσα στις βασικές αλλαγές που επηρεάζουν τους ωκεανούς και μπορούν να τροποποιήσουν τη λειτουργία και τα οικοσυστήματά τους.
Ακριβώς γι’ αυτό είναι σημαντικό να υπάρχουν παρατηρήσεις που φτάνουν πίσω πολλές δεκαετίες. Η εξέταση αυτής της μακροχρόνιας εξέλιξης μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό αλλαγών που θα ήταν δύσκολο να φανερωθούν με μεμονωμένες μετρήσεις.
Για να καταστούν οι μετρήσεις συγκρίσιμες, οι επιστήμονες τις υπέβαλαν σε εξαντλητικό έλεγχο ποιότητας προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητες της Μεσογείου. Με απλά λόγια, ο στόχος είναι να μην συγχέεται μια αλλαγή στον τρόπο μέτρησης με μια πραγματική αλλαγή στη θάλασσα.
«Χάρη στην αυστηρή διαδικασία 2QC ελαχιστοποιήθηκαν οι συστηματικές μεροληψίες στις βιογεωχημικές μεταβλητές και προέκυψε ένα σύνολο δεδομένων με μεγαλύτερη συνοχή», εξηγεί η Μαριμπέλ Γκαρσία-Ιμπάνιες, ερευνήτρια στο Ωκεανογραφικό Κέντρο των Βαλεαρίδων.
Τι επιτρέπει πλέον να γίνει όλος αυτός ο όγκος πληροφοριών; Μεταξύ άλλων, να παρακολουθηθεί πώς εξελίχθηκαν επί δεκαετίες διεργασίες που συνδέονται με την οξίνιση της Μεσογείου, τον άνθρακα που αποθηκεύουν τα νερά της ή την ανανέωση των βαθιών υδάτων. Τα δεδομένα μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για τη βελτίωση των μοντέλων με τα οποία οι επιστήμονες προσπαθούν να προβλέψουν πώς θα εξελιχθεί η Μεσόγειος σε ένα μεταβαλλόμενο κλίμα.
Το Carimed είναι επιπλέον ανοικτό στην επιστημονική κοινότητα και θα μπορεί να ενσωματώνει νέες παρατηρήσεις στο μέλλον, διευρύνοντας μια «φωτογραφία» της Μεσογείου που συνδέει το παρελθόν της με τις αλλαγές που βιώνει σήμερα.