Ισπανοί επιστήμονες με ερευνητές από Ευρώπη και ΗΠΑ συγκέντρωσαν δεδομένα 46 ωκεανογραφικών αποστολών (1976-2018) για να μελετήσουν την εξέλιξη της Μεσογείου και τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Θερμοκρασία, οξυγόνο, pH, άνθρακας και ακόμη και η ηλικία των υδάτινων μαζών. Πάνω από 40 χρόνια μετρήσεων επιτρέπουν τώρα να κοιτάξουμε πίσω, να μελετήσουμε πώς αλλάζει η Μεσόγειος και να κατανοήσουμε καλύτερα ποιες αλλαγές προκαλεί η κλιματική κρίση στα νερά της.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ερευνητές από τα ωκεανογραφικά κέντρα Λα Κορούνια και Βαλεαρίδων του Ισπανικού Ινστιτούτου Ωκεανογραφίας (IEO-CSIC), μαζί με επιστήμονες από ευρωπαϊκά ιδρύματα και τις Ηνωμένες Πολιτείες, συγκέντρωσαν δεδομένα από 46 ωκεανογραφικές αποστολές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1976 και 2018 σε σχεδόν ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Το αποτέλεσμα είναι το Carimed (πηγή στα Ισπανικά), μια νέα βάση δεδομένων που επιτρέπει τη σύγκριση μετρήσεων σε διάστημα τεσσάρων δεκαετιών και την παρακολούθηση της εξέλιξης δεικτών όπως η θερμοκρασία, το οξυγόνο ή το pH. Μέχρι σήμερα, μέρος αυτών των πληροφοριών ήταν διάσπαρτο σε διαφορετικά αρχεία και είχε συλλεχθεί σε αποστολές που έγιναν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και με διαφορετικές μεθόδους.
Η σύγκριση της Μεσογείου όπως ήταν πριν από τέσσερις δεκαετίες με τη σημερινή μπορεί να βοηθήσει να διαχωριστούν οι φυσικές της διακυμάνσεις από τις αλλαγές που επιμένουν στον χρόνο και να κατανοήσουμε καλύτερα πώς ανταποκρίνεται στην κλιματική αλλαγή.
Σύμφωνα με το IEO-CSIC, (πηγή στα Ισπανικά) τα δεδομένα θα επιτρέψουν την παρακολούθηση αυτών των τάσεων σε βάθος χρόνου και θα βοηθήσουν να κατανοηθεί καλύτερα η εξέλιξη μιας θάλασσας ιδιαίτερα ευάλωτης στην υπερθέρμανση και σε άλλες περιβαλλοντικές μεταβολές.
Ανασύρουμε το παρελθόν για να κατανοήσουμε το παρόν
«Ένα σημαντικό μέρος των δεδομένων ανακτήθηκε από αποσπασματικά ιστορικά αρχεία ή από τοπικά αρχεία, ενοποιώντας έτσι μετρήσεις που προηγουμένως δεν ήταν προσβάσιμες», εξηγεί η Μάρτα Άλβαρεθ, χημικός ωκεανογράφος στο Ωκεανογραφικό Κέντρο Λα Κορούνια και συντονίστρια της ερευνητικής ομάδας, σε δηλώσεις που δημοσιοποιήθηκαν (πηγή στα Ισπανικά) από το IEO-CSIC.
Ένα άλλο τμήμα προέρχεται, προσθέτει η Άλβαρεθ, από «διεθνείς αποστολές με ωκεανογραφικά πλοία, εθνικά και ξένα, στις οποίες συμμετείχε το προσωπικό της ομάδας INOCEN του IEO».
Όμως η ανάκτηση των δεδομένων ήταν μόνο το πρώτο βήμα. Υπήρχε και μια άλλη πρόκληση: πώς μπορεί να συγκριθεί μια μέτρηση από τη δεκαετία του ’70 με μια άλλη που έγινε δεκαετίες αργότερα; Οι μέθοδοι, τα όργανα και οι συνθήκες των αποστολών έχουν αλλάξει με την πάροδο του χρόνου και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε διαφορές που δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι έχει αλλάξει και η ίδια η Μεσόγειος.
Γι’ αυτό οι ερευνητές επανεξέτασαν και διόρθωσαν τις μετρήσεις ώστε να εντοπίσουν πιθανές διαφορές που οφείλονται στον τρόπο συλλογής τους. Έτσι μπορούν να αναγνωρίζουν με μεγαλύτερη αξιοπιστία τις αλλαγές που πράγματι διατηρούνται με την πάροδο των χρόνων.
Τι αποκαλύπτουν 40 χρόνια δεδομένων;
Η Μεσόγειος βρίσκεται αντιμέτωπη με μεταβολές που ξεπερνούν την απλή αύξηση της θερμοκρασίας. Η ίδια η μελέτη επισημαίνει την υπερθέρμανση, την οξίνιση και την απώλεια οξυγόνου ως μερικές από τις βασικές αλλαγές που επηρεάζουν τους ωκεανούς και μπορούν να μεταβάλουν τη λειτουργία τους και τα οικοσυστήματά τους.
Ακριβώς γι’ αυτό είναι σημαντικό να υπάρχουν παρατηρήσεις που φτάνουν πίσω αρκετές δεκαετίες. Η ματιά σε αυτή την εξέλιξη σε μεγάλο χρονικό βάθος μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό αλλαγών που θα ήταν δύσκολο να διαπιστωθούν με μεμονωμένες μετρήσεις.
Για να καταστούν οι μετρήσεις συγκρίσιμες, οι επιστήμονες τις υπέβαλαν σε εξονυχιστικό έλεγχο ποιότητας, προσαρμοσμένο στις ιδιαιτερότητες της Μεσογείου. Με απλά λόγια, ο στόχος είναι να μην συγχέεται μια αλλαγή στον τρόπο μέτρησης με μια πραγματική αλλαγή στη θάλασσα.
«Χάρη στη σχολαστική διαδικασία 2QC ελαχιστοποιήθηκαν οι συστηματικές μεροληψίες στις βιογεωχημικές μεταβλητές και αποκτήθηκε ένα σύνολο δεδομένων με μεγαλύτερη συνοχή», εξηγεί η Μαρίμπελ Γκαρσία-Ιμπάνιεθ, ερευνήτρια στο Ωκεανογραφικό Κέντρο Βαλεαρίδων.
Τι επιτρέπει να γίνει τώρα όλος αυτός ο όγκος πληροφοριών; Μεταξύ άλλων, δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθηθεί πώς εξελίσσονται επί δεκαετίες διεργασίες που σχετίζονται με την οξίνιση της Μεσογείου, τον άνθρακα που αποθηκεύουν τα νερά της ή την ανανέωση των βαθιών υδάτων. Τα δεδομένα μπορούν επίσης να αξιοποιηθούν για τη βελτίωση των μοντέλων με τα οποία οι επιστήμονες προσπαθούν να κατανοήσουν πώς θα εξελιχθεί η Μεσόγειος μπροστά σε ένα μεταβαλλόμενο κλίμα.
Το Carimed είναι επιπλέον ανοιχτό στην επιστημονική κοινότητα και θα μπορεί να ενσωματώνει νέες παρατηρήσεις στο μέλλον, διευρύνοντας το στιγμιότυπο της Μεσογείου που επιτρέπει να συνδεθεί το παρελθόν της με τις αλλαγές που βιώνει σήμερα.