Στα ιατρικά ΑΕΙ της Ρωσίας σημειώνεται έλλειψη φοιτητών, κυρίως στην ειδικότητα. Αιτία, οι νέοι κανόνες υποχρεωτικής κατανομής μετά το πτυχίο, που θυμίζουν Σοβιετική Ένωση
Τη φετινή χρονιά, παρότι ο ανταγωνισμός για εισαγωγή ήταν σε επίπεδα ρεκόρ, τα ιατρικά πανεπιστήμια στη Ρωσία βρέθηκαν αντιμέτωπα με έλλειψη φοιτητών.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Την ίδια στιγμή, το ενδιαφέρον για το επάγγελμα του γιατρού δεν έχει εξαφανιστεί. Στις θέσεις με κρατική χρηματοδότηση στα πανεπιστήμια που υπάγονται στο υπουργείο Υγείας υποβλήθηκαν το 2026 περισσότερες από 591.000 αιτήσεις, δηλαδή 26% περισσότερες από την προηγούμενη χρονιά. Κατά μέσο όρο ο ανταγωνισμός έφτασε τα 19 άτομα για κάθε θέση με κρατική χρηματοδότηση.
Παρόλα αυτά, μετά την κύρια φάση εγγραφών σε ορισμένα ιατρικά πανεπιστήμια έμειναν κενές θέσεις. Στην προπτυχιακή βαθμίδα έμειναν αδιάθετες δεκάδες θέσεις (κυρίως επειδή δεν καλύφθηκαν οι θέσεις για φοιτητές-δικαιούχους προνομίων), όμως το ζήτημα είναι ιδιαίτερα οξύ στα προγράμματα ιατρικής ειδικότητας, όπου η έλλειψη υποψηφίων υπολογίζεται σε εκατοντάδες σε όλη τη χώρα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του μέσου «Мел», τα μεγαλύτερα ιατρικά πανεπιστήμια σε όλη τη χώρα έχουν περίπου 1.500 λιγότερους φοιτητές σε πρόγραμμα ειδικότητας. Για παράδειγμα, στα περιζήτητα πανεπιστήμια Πιρογκόφ και Σετσένοφ στη Μόσχα, ο αριθμός των κενών θέσεων ανήλθε σε 289 και 211 θέσεις αντίστοιχα (πηγή στα Ρωσικά). Την ίδια ώρα, η κατάσταση επηρεάζει και δημοφιλείς κλάδους (αναισθησιολογία-εντατική θεραπεία, χειρουργική, ογκολογία).
Αυτή η κατάσταση ήδη περιγράφεται ως μία από τις απρόσμενες συνέπειες των αλλαγών στην ιατρική εκπαίδευση, που τέθηκαν σε ισχύ το 2026. Ειδικότερα, τους αποφοίτους και τους νέους ειδικούς περιμένουν νέες απαιτήσεις, συνδεδεμένες με την επόμενη εργασία τους στο σύστημα υγείας.
Στοχευμένη κατανομή, όπως στην ΕΣΣΔ
Οι ειδικοί θεωρούν ότι βασική αιτία για τόσο αισθητή έλλειψη είναι οι νέοι κανόνες εισαγωγής στα ιατρικά πανεπιστήμια.
Από την 1η Μαρτίου 2026, όλη η κρατικά χρηματοδοτούμενη εισαγωγή στα προγράμματα ιατρικής ειδικότητας έγινε στοχευμένη.
Το κράτος προσπαθεί να αντιμετωπίσει την έλλειψη προσωπικού όχι απλώς αυξάνοντας τον αριθμό των φοιτητών, αλλά εκπαιδεύοντας ειδικούς για τις συγκεκριμένες ανάγκες των περιφερειών. Όμως όσο πιο αυστηρά κατανέμονται οι θέσεις, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να υπάρχει μεν ανάγκη σε έναν συγκεκριμένο κλάδο σε μια περιοχή, αλλά να μην βρίσκονται αρκετοί πρόθυμοι να σπουδάσουν αυτή την ειδικότητα με τέτοιο «προσανατολισμό».
Από το 2026, η στοχευμένη ποσόστωση για πρώτη φορά εξειδικεύεται πλήρως ανά φορείς-εντολείς, κλάδους σπουδών, πανεπιστήμια και περιοχές μελλοντικής απασχόλησης. Συνολικά, για τη στοχευμένη εισαγωγή στην ανώτατη εκπαίδευση διατέθηκαν πάνω από 83.000 θέσεις, και σημαντικό μέρος τους αφορούσε την ιατρική.
Κύρια ιδιαιτερότητα του συστήματος είναι ότι οι φοιτητές πλέον πρέπει εκ των προτέρων να συνάπτουν συμβάσεις με τους μελλοντικούς εργοδότες τους και υποχρεούνται να εργαστούν για διάστημα 1,5-3 ετών μετά την αποφοίτησή τους σε ιδρύματα που περιλαμβάνονται στο σύστημα ОМС (υποχρεωτική ιατρική ασφάλιση). Αν ο απόφοιτος παραβιάσει τους όρους της σύμβασης, οφείλει να αποζημιώσει το κόστος της εκπαίδευσής του, να καταβάλει πρόστιμο διπλάσιου ύψους και να επιστρέψει τα χρήματα που έλαβε ως υποτροφία κατά τη διάρκεια των σπουδών.
Παράλληλα, αν ένας φοιτητής δεν προλάβει να βρει εργοδότη διατεθειμένο να χρηματοδοτήσει τις σπουδές του, μπορεί να υποβάλει αίτηση για μεταφορά σε πρόγραμμα με δίδακτρα, διαφορετικά κινδυνεύει με διαγραφή.
Η βασική αιτία θεωρείται η απροθυμία των νέων ειδικών να εργαστούν σε αγροτικά νοσοκομεία ή σε μικρές πόλεις, όπου το επίπεδο των μισθών, οι συνθήκες εργασίας και συχνά το επίπεδο ζωής μπορεί να είναι αισθητά χαμηλότερα σε σχέση με τη Μόσχα ή άλλα μεγάλα κέντρα.
Παρόμοια πρακτική υπήρχε στην ΕΣΣΔ (και δοκιμάστηκε για πρώτη φορά (πηγή στα Ρωσικά) ήδη επί Μπόρις Γκοντουνόφ και συστηματικά επί Πέτρου του Μεγάλου). Το κράτος καθόριζε εκ των προτέρων πόσοι ειδικοί θα χρειάζονταν και πού ακριβώς θα εργάζονταν μετά την ολοκλήρωση των σπουδών τους.
Το βασικό στοιχείο που τη διέκρινε από το σημερινό σύστημα στοχευμένης εκπαίδευσης είναι ότι στην ΕΣΣΔ η κατανομή αποτελούσε μέρος μιας κεντρικά σχεδιασμένης πολιτικής διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού.
Μια επιχείρηση, ένα υπουργείο ή μια περιφέρεια μπορούσαν να ενημερώσουν εγκαίρως το πανεπιστήμιο για τον αριθμό των ειδικών που χρειάζονταν. Το πανεπιστήμιο τους εκπαίδευε για αυτή τη συγκεκριμένη ανάγκη και μετά το τέλος των σπουδών τους τους κατεύθυνε εκεί όπου ήταν απαραίτητοι. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι απόφοιτοι είχαν τη δυνατότητα να επιλέξουν τον τόπο εργασίας τους. Η περίοδος υποχρεωτικής υπηρεσίας, όπως και σήμερα, έφτανε έως και τα 3 χρόνια.
Πολλοί σήμερα θυμούνται και τις «σκοτεινές» πλευρές αυτής της κατανομής: οι αριστούχοι, αλλά και τα παιδιά κομματικών στελεχών και άλλων «χρήσιμων ανθρώπων» στέλνονταν σε ελκυστικές θέσεις, ενώ οι συνηθισμένοι φοιτητές και ακόμη περισσότερο οι «ανεπιθύμητοι» κατέληγαν σε απομακρυσμένες γωνιές της Ρωσικής ή της Σοβιετικής αυτοκρατορίας. Η δυνατότητα των αξιωματούχων να καθορίζουν με αυτόν τον τρόπο το μέλλον των ειδικών άνοιγε και δρόμο για φαινόμενα διαφθοράς.