Η σοβιετική επίθεση στην Πολωνία ήταν μέρος του συμφώνου Ρίμπεντροπ-Μολότοφ και για τη μαχόμενη χώρα αποτέλεσε πισώπλατο χτύπημα. Στην Πολωνική ΛΔ η επέτειος αποσιωπήθηκε, καθώς δεν επιτρεπόταν να εξισωθούν η ναζιστική Γερμανία και η «αδελφική» Σοβιετική Ένωση.
Τα σοβιετικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Πολωνία στις 17 Σεπτεμβρίου 1939, όταν η χώρα πολεμούσε ήδη εδώ και πάνω από δύο εβδομάδες με τη ναζιστική Γερμανία. Για την τύχη της Πολωνίας η Σοβιετική Ένωση και η Γερμανία είχαν αποφασίσει νωρίτερα, υπογράφοντας στις 23 Αυγούστου ένα αμοιβαίο σύμφωνο, γνωστό, από τα ονόματα των υπουργών Εξωτερικών, ως σύμφωνο Ρίμπεντροπ-Μολότοφ.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Στο παράρτημά του προβλεπόταν η διαίρεση των ζωνών επιρροής των δύο καθεστώτων και η de facto διαίρεση της Πολωνίας, της Λιθουανίας, της Λετονίας και της Εσθονίας. Το ενδιαφέρον είναι ότι, σύμφωνα με νεότερα πορίσματα των ιστορικών, αυτές οι πληροφορίες ήταν γνωστές τουλάχιστον σε ορισμένους Ευρωπαίους πολιτικούς, για παράδειγμα στη Γαλλία και τη Μεγάλη Βρετανία. Δηλαδή σε συμμάχους της Πολωνίας, οι οποίοι είχαν δεσμευθεί ότι θα έρχονταν σε βοήθειά μας σε περίπτωση επίθεσης στα σύνορά μας. Και όχι μόνο αυτό: έναν χρόνο πριν από την υπογραφή του γερμανοσοβιετικού συμφώνου, αμέσως μετά τη Συμφωνία του Μονάχου, ο σοβιετικός υφυπουργός Εξωτερικών Βλαντίμιρ Ποτιόμκιν είπε στον Γάλλο ομόλογό του: "Δεν βλέπω για εμάς άλλη διέξοδο παρά μόνο έναν τέταρτο διαμελισμό της Πολωνίας".
Η Γερμανία επιτέθηκε στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία την 1η Σεπτεμβρίου 1939 και ήλπιζε ότι η ΕΣΣΔ θα συμμετείχε πολύ γρήγορα στην επίθεση. Ο Στάλιν όμως καθυστερούσε, θεωρώντας ότι η σύγκρουση "δύο καπιταλιστικών χωρών" τον εξυπηρετούσε, καθώς τις αποδυνάμωνε αμοιβαία. Επιπλέον, έβαλε πάλι την Πολωνία στο ίδιο επίπεδο με τη Γερμανία, αποκαλώντας την φασιστική χώρα. Λίγες μόλις ημέρες πριν από την επίθεση στην Πολωνία, στη σοβιετική «Πράβντα» δημοσιεύτηκε ένα ψευδές άρθρο που κατηγορούσε την Πολωνία για κάθε είδους καταπίεση των εθνικών μειονοτήτων. Αυτό αποτέλεσε ήδη την επίσημη προετοιμασία του εδάφους.
Επίθεση της ΕΣΣΔ στην Πολωνία
Στις 17 Σεπτεμβρίου 1939, περισσότεροι από 800 χιλιάδες σοβιετικοί στρατιώτες επιτέθηκαν στην Πολωνία από ανατολικά, υπό προσχήματα – ο Στάλιν εξακολουθούσε τότε να ενδιαφέρεται για τη διατήρηση προσχημάτων που θα δικαιολογούσαν την εισβολή – της προστασίας των Ουκρανών και Λευκορώσων που ζούσαν στην Πολωνία και «μπροστά στη διάλυση της Πολωνίας και στην απουσία κυβέρνησης». Διακηρύχθηκε ότι στόχος τους ήταν "η αποκατάσταση της ειρήνης και της τάξης στην Πολωνία, που καταστράφηκαν ως αποτέλεσμα της κατάρρευσης του πολωνικού κράτους". Στην ιστορία έχει μείνει η φωτογραφία από τη γέφυρα στο Μπρεστ, τραβηγμένη στις 22 Οκτωβρίου 1939, που δείχνει Σοβιετικούς και Γερμανούς στρατιώτες να ανταλλάσσουν θριαμβευτικά χειραψίες.
Λίγους μήνες μετά την εισβολή ο στρατηγός Władysław Sikorski δήλωσε: "Η επίσημη πολωνική πολιτική ήταν πολιτική ειρήνης. Μας πρόδωσε η Ρωσία, πηγαίνοντας ένοπλη σε βοήθεια της Γερμανίας, χτυπώντας μας τη συμφωνημένη μαζί της στιγμή με μαχαίρι στην πλάτη. Από τότε βρισκόμαστε σε κατάσταση πολέμου με τους Σοβιετικούς στον ίδιο βαθμό όπως με τους Γερμανούς". Η σοβιετική επίθεση είχε ως συνέπεια όχι μόνο τη δολοφονία στις μάχες ή κατά την εισβολή εκατοντάδων χιλιάδων Πολωνών, στρατιωτών και αμάχων, αλλά φυσικά και το έγκλημα του Κατίν. Αμέσως μετά τις 17 Σεπτεμβρίου οι Σοβιετικοί έδειξαν ότι δεν ίσχυαν πλέον ούτε οι κανόνες του παιχνιδιού ούτε στοιχειώδεις αρχές πολιτισμού: άρχισαν να σκοτώνουν Πολωνούς διπλωμάτες και, στη συνέχεια, αξιωματικούς που ήταν αιχμάλωτοι πολέμου, δηλαδή θεωρητικά προστατευμένοι από τις συμβάσεις της Γενεύης. Ένα ακόμη στοιχείο της σοβιετικής τρομοκρατίας ήταν οι μαζικές μεταφορές Πολωνών, αλλά και, μεταξύ άλλων, πολιτών των βαλτικών χωρών, στα βάθη της Σοβιετικής Ένωσης. Με τη γνωστή τους δολιότητα, μετά τη γερμανική επίθεση στην ΕΣΣΔ το 1941, οι Σοβιετικοί άρχισαν να κατηγορούν τους Γερμανούς για μέρος των εγκλημάτων που είχαν διαπράξει οι ίδιοι, μεταξύ αυτών και για το Κατίν.
Κακός σύμμαχος
Η τραγωδία για την Πολωνία ήταν ακόμη μεγαλύτερη επειδή, μετά την επίθεση της Γερμανίας στη Σοβιετική Ένωση, οι Σοβιετικοί άρχισαν να θεωρούνται από τους Συμμάχους ως σύμμαχοι. Και οι Σύμμαχοι έκαναν τα πάντα για να μη θίξουν τον Στάλιν και να μη χάσουν τον σύμμαχο στη μάχη κατά του Χίτλερ. Αυτός ήταν ο λόγος που δεν βοήθησαν τη Βαρσοβία, η οποία πολεμούσε με τους Γερμανούς κατά τη διάρκεια της Εξέγερσης της Βαρσοβίας. Και αυτό επίσης είχε ως αποτέλεσμα ότι, μετά τις διασκέψεις της Γιάλτας και της Τεχεράνης, συμφώνησαν να παραχωρήσουν στους Σοβιετικούς το ένα τρίτο του πολωνικού εδάφους και να εντάξουν το υπόλοιπο τμήμα της χώρας, δηλαδή την PRL, στη σοβιετική σφαίρα επιρροής.
Στην Πολωνία μόλις μετά την πτώση του κομμουνισμού άρχισε επίσημα να τιμάται η επέτειος της σοβιετικής εισβολής στη χώρα.