Αγωγός στη Σαουδική Αραβία που χρησιμοποιούνταν ως εναλλακτική λύση μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ δέχθηκε επίθεση, προκαλώντας φόβους για νέα ανεξέλεγκτη άνοδο στις παγκόσμιες τιμές των καυσίμων.
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες σπεύδουν να λάβουν και πάλι μέτρα για την άνοδο των τιμών του πετρελαίου, καθώς οι σαουδαραβικές παραδόσεις πετρελαίου καθυστερούν ή ακυρώνονται εν μέσω νέας κλιμάκωσης της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, γεγονός που προκαλεί φόβους για εκτίναξη των τιμών στα πρατήρια σε πολλές πρωτεύουσες.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Το τελευταίο σοκ προέρχεται από τη Σαουδική Αραβία, όπου οι επιθέσεις των Χούθι και ιρακινών σιιτών ανταρτών ανάγκασαν τις αρχές να κλείσουν προσωρινά τον αγωγό πετρελαίου East-West, μήκους 1.200 χιλιομέτρων, έναν κρίσιμο διάδρομο που έχει σχεδιαστεί για να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Η αναστάτωση απειλεί, εφόσον συνεχιστεί, έως και το 4% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, σε συνέχεια της απότομης πτώσης της παραγωγής σαουδαραβικού αργού τον Αύγουστο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριάντα ετών. Την ίδια ώρα, το Brent διαπραγματεύτηκε πρόσφατα πάνω από 113 δολάρια το βαρέλι λόγω των αυξανόμενων κινδύνων στην προσφορά.
Για τη Γαλλία και την Ιταλία, που αμφότερες θα πραγματοποιήσουν κρίσιμες εκλογές το 2027, οι υψηλές τιμές ενέργειας αποτελούν μείζον εσωτερικό πολιτικό ζήτημα, καθώς οι ψηφοφόροι ετοιμάζονται να «μαυρίσουν» τις κυβερνήσεις λόγω της μείωσης της αγοραστικής τους δύναμης.
Η άνοδος του κόστους ενέργειας και καυσίμων στη Γαλλία τροφοδοτεί ήδη την ανησυχία των καταναλωτών, με τον πληθωρισμό να φτάνει το 2,7% τον Αύγουστο και την ενέργεια να συγκαταλέγεται στους βασικούς παράγοντες. Παρόμοιο πρόβλημα αντιμετωπίζει και η Ιταλία, όπου ο πληθωρισμός του Αυγούστου εκτινάχθηκε στο 3,3%, κυρίως λόγω της ενέργειας, ενώ οι τιμές βενζίνης και ντίζελ έχουν αυξηθεί απότομα.
Γαλλική διπλωματία
Το βράδυ της Τετάρτης, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε μια «κινητοποίηση» για την αντιμετώπιση της αύξησης της τιμής των καυσίμων, σημειώνοντας παράλληλα ότι η Γαλλία εργάζεται για να διασφαλίσει τις προμήθειες πετρελαίου και να μειώσει την πίεση στους οδηγούς.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έχει συνδέσει επίσης την ενεργειακή ασφάλεια άμεσα με τη διπλωματία στη Μέση Ανατολή, υποστηρίζοντας, μετά τις συνομιλίες που είχε αυτή την εβδομάδα με τον πρωθυπουργό του Ιράκ, ότι χρειάζονται εναλλακτικές διαδρομές γύρω από τα Στενά του Ορμούζ και αποκλιμάκωση στην περιοχή, προκειμένου να προστατευθούν οι Γάλλοι καταναλωτές.
«Προτεραιότητα είναι η αποκατάσταση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, μια ζωτικής σημασίας αρτηρία για τη μεταφορά πετρελαίου, η προστασία της ενεργειακής υποδομής των εταίρων μας και η διασφάλιση της παραγωγής. Είναι ουσιαστικό να εγγυηθούμε τις προμήθειές μας. Εργαζόμαστε με τους εταίρους μας στη συμμαχία για να διασφαλίσουμε την ελευθερία της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ», έγραψε ο Μακρόν στο X.
Ο Γάλλος πρόεδρος πρόσθεσε ότι η συνεχιζόμενη συνεργασία με «τους εταίρους μας στη συμμαχία για την ελευθερία της ναυσιπλοΐας» μέσω των Στενών του Ορμούζ στοχεύει στο άνοιγμα εναλλακτικών διαδρομών, ώστε να μειωθεί η εξάρτηση από αυτή τη ζωτική θαλάσσια οδό και να εξασφαλιστούν οι προμήθειες.
Η Ρώμη καταργεί φόρους στα αυτοκίνητα
Παράλληλα, η πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ανακοίνωσε στη διάρκεια της νύχτας την κατάργηση του τέλους χαρτοσήμου που επιβάλλεται στα αυτοκίνητα μικρής και μεσαίας ισχύος, το οποίο περιέγραψε ως έναν από τους πιο μισητούς φόρους για τους Ιταλούς.
«Επιλέξαμε να ανακατευθύνουμε μέρος των πόρων που χρησιμοποιούνταν μέχρι τώρα για την αντιμετώπιση της αύξησης των τιμών των καυσίμων σε ένα απλό, δομικό μέτρο που σχεδιάστηκε ειδικά για όσους χρησιμοποιούν καθημερινά αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες για να πάνε στη δουλειά, να μεταφέρουν τα παιδιά τους ή να μετακινούνται», έγραψε η Τζόρτζια Μελόνι στο X.
Η Ιταλίδα πρωθυπουργός υπογράμμισε ότι η κατάργηση του φόρου στα αυτοκίνητα θα παραμείνει σε ισχύ και μετά το 2027, σημειώνοντας ότι το μέτρο έχει σχεδιαστεί ώστε να είναι «δομικό και μόνιμο». Η Τζόρτζια Μελόνι έχει επίσης ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αντιμετωπίσει την ενεργειακή κρίση ως κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην άμυνα και να χαλαρώσει τους δημοσιονομικούς κανόνες στους οποίους πρέπει να συμμορφώνονται τα κράτη μέλη.
Την ίδια στιγμή, η Ρώμη έχει ήδη υιοθετήσει μέτρα για την επιτάχυνση των εγχώριων έργων πετρελαίου και φυσικού αερίου, παρουσιάζοντας ρητά την αύξηση της παραγωγής ως μέρος μιας ευρύτερης απάντησης για την ενεργειακή ασφάλεια.
Η Ισπανία διπλασίασε τη μείωση του φόρου στο ντίζελ στα 20 λεπτά το λίτρο από την 1η Σεπτεμβρίου, αφού οι τιμές του ντίζελ εκτινάχθηκαν κατά 15,7% τον Ιούλιο, ενεργοποιώντας ένα αυτόματο μηχανισμό στο πακέτο της κυβέρνησης κατά της κρίσης. Ο Ισπανός υπουργός Οικονομίας Κάρλος Κουέρπο συναντάται την Πέμπτη στη Μαδρίτη με τους κοινωνικούς εταίρους για να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ισπανία.
Η Γερμανία ακολουθεί
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε πρόσφατα ότι το Βερολίνο θα παρουσιάσει «σύντομα» μέτρα για να αμβλύνει τον αντίκτυπο των ιστορικά υψηλών τιμών καυσίμων. Οι τιμές βενζίνης και ντίζελ διαμορφώθηκαν την Πέμπτη στα 2,45 ευρώ το λίτρο, σύμφωνα με τον Γενικό Γερμανικό Αυτοκινητιστικό Σύλλογο.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε χώρα, η εξάρτηση της Γερμανίας από εισαγόμενη ενέργεια σημαίνει ότι η κυβέρνηση έχει περιορισμένα περιθώρια να ελέγξει την υποκείμενη διεθνή τιμή. Μετά την τεράστια απώλεια εδρών στις πρόσφατες περιφερειακές εκλογές προς όφελος του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία, οι Χριστιανοδημοκράτες του Μερτς πρέπει να βρουν μια λεπτή ισορροπία ώστε να μην αποξενώσουν περαιτέρω το εκλογικό τους σώμα.
Ο Φρίντριχ Μερτς παρουσίασε επίσης το πρόβλημα ως ζήτημα που απαιτεί διεθνή συντονισμό, προειδοποιώντας ότι η επέκταση του ελέγχου των Χούθι γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ απειλεί τις σαουδαραβικές και άλλες περιφερειακές εξαγωγές πετρελαίου, συμπιέζοντας ακόμη περισσότερο τις παγκόσμιες ενεργειακές αγορές.
«Οι Χούθι ελέγχουν πλέον στρατηγικές θέσεις γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και επιτίθενται σε ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία· αυτό επιδεινώνει περαιτέρω την κατάσταση στις διεθνείς ενεργειακές αγορές», δήλωσε ο Μερτς σε συνέντευξη Τύπου στις 14 Σεπτεμβρίου.
Ζήτημα τιμών
Ερωτηθείσα αν η Ευρώπη πλησιάζει σε ένα πιθανό σοκ στην προσφορά, εκπρόσωπος της Επιτροπής ανέφερε ότι η βασική κρίση αφορά τις τιμές και όχι ελλείψεις σε ντίζελ, επισημαίνοντας ότι κανένα κράτος μέλος δεν έχει μέχρι στιγμής εκφράσει ανησυχίες για την ασφάλεια εφοδιασμού.
«Δεν υπάρχει πρόβλημα εφοδιασμού στην ΕΕ αυτή τη στιγμή», δήλωσε στην Euronews η εκπρόσωπος της Επιτροπής Άννα-Καϊσα Ίτκονεν. «Η ζήτηση για καύσιμα αεροπλάνων και ντίζελ στην Ευρώπη συνεχίζει να καλύπτεται μέσω υψηλότερης παραγωγής των ευρωπαϊκών διυλιστηρίων, καθώς και εναλλακτικών προμηθειών από τις παγκόσμιες αγορές».
Ωστόσο, η Ίτκονεν αναγνώρισε ότι η εξέλιξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, καθώς και οι συνηθισμένες τάσεις ζήτησης το φθινόπωρο και τον χειμώνα, θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις επόμενες εβδομάδες και μήνες και να σφίξουν περαιτέρω τις αγορές.
«Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε φάση όπου θα αξιοποιήσουμε στρατηγικά αποθέματα και συνεχίζουμε να παρακολουθούμε την κατάσταση μαζί με τα κράτη μέλη και τον κλάδο», πρόσθεσε.
Παρά ταύτα, η Επιτροπή ανέφερε ότι ενθαρρύνει τα κράτη της ΕΕ να απορροφήσουν μέρος των αυξήσεων μέσω της φορολογίας, η οποία παίζει σημαντικό ρόλο στον καθορισμό των τιμών ενέργειας, επισημαίνοντας ότι δεν έχει τη δυνατότητα να επηρεάσει τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου.
Ο Χομαγιούν Φαλακσάσι, επικεφαλής αναλυτής στην εταιρεία Kpler, δήλωσε ότι η διαταραχή στην παραγωγή της Σ. Αραβίας – που φτάνει έως και τα 5,5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα – θα μπορούσε να αποδειχθεί λιγότερο σοβαρή από ό,τι αναμενόταν, καθώς οι Σαουδάραβες έχουν αναφέρει ότι ξεκίνησαν οι εργασίες στον κατεστραμμένο αγωγό.
«Έως και 3,5–4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα εξαγωγών βρίσκονται σε κίνδυνο, αλλά επίσης περίπου 1,5 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα που τροφοδοτούν τα δυτικά διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας ανακάμπτουν, οπότε αυτό είναι επίσης θετικό για την τιμή του ντίζελ», είπε ο Φαλακσάσι στην Euronews, αναφερόμενος σε πιθανή αύξηση τιμής ανεξάρτητα από την προσφορά.
Παρόλα αυτά, ο Φαλακσάσι εκτίμησε ότι η ροή θα πρέπει να επανέλθει στα 3–4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αντί για 5,5.
«Από την άλλη, ακούμε ότι οι φορτώσεις στο Γιανμπού συνεχίζονται, αλλά δεν μπορούμε ακόμη να επιβεβαιώσουμε αν αυτό ισχύει. Άρα το βασικό ερώτημα είναι πόσο μπορεί να φορτωθεί από την ανατολική ακτή (Ρας Τανούρα) και αν αυτοί οι όγκοι μπορούν να βγουν από τον Περσικό Κόλπο».
Ορμή υπέρ του φόρου απροσδόκητων κερδών
Με τις τιμές να εκτοξεύονται και τον πληθωρισμό να αυξάνεται, η ιδέα ενός φόρου στα απροσδόκητα κέρδη κερδίζει έδαφος, με αρκετούς ευρωβουλευτές και Ευρωπαίους ηγέτες να τον αναφέρουν στο περιθώριο της ομιλίας της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για την Κατάσταση της Ένωσης στις 16 Σεπτεμβρίου.
Κατά την ομιλία της στην ολομέλεια στο Στρασβούργο, η επικεφαλής της κεντροαριστερής ομάδας των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, Ιράτσε Γκαρσία Πέρες, πρότεινε την επιβολή φόρου απροσδόκητων κερδών στις ενεργειακές εταιρείες για τη χρηματοδότηση ενός προγράμματος κοινωνικής στήριξης.
«Ο πόλεμος του Τραμπ και του Νετανιάχου εναντίον του Ιράν έχει ενισχύσει το καθεστώς και έχει εκτινάξει το κόστος ζωής», είπε. «Ας επιταχύνουμε τις ανανεώσιμες πηγές. Και ας ζητήσουμε από όσους επωφελούνται από αυτή την κρίση να συνεισφέρουν».
Η Γκαρσία ανέφερε ότι η συνεισφορά θα χρησιμοποιηθεί για να βοηθήσει ευάλωτα νοικοκυριά να πληρώνουν τους λογαριασμούς ρεύματος, να γεμίζουν τα καλάθια τους, να βάζουν βενζίνη στα αυτοκίνητα και να θερμαίνουν τα σπίτια τους.
Τα σχόλιά της βρήκαν ανταπόκριση από την ομόλογό της στους Πράσινους, Τέρι Ράιντκε, η οποία υποστήριξε ότι οι ενεργειακές εταιρείες συνεχίζουν να αυξάνουν την κερδοφορία τους από την πρωτοφανή ενεργειακή κρίση της Ευρώπης, αφήνοντας τον βαρύ λογαριασμό στους καταναλωτές.
Τον Αύγουστο, η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Πολωνία και η Αυστρία ζήτησαν από την ιρλανδική προεδρία της ΕΕ να θέσει έναν πανευρωπαϊκό μηχανισμό φόρου απροσδόκητων κερδών στην ημερήσια διάταξη της συνεδρίασης των υπουργών Οικονομικών του Σεπτεμβρίου, που θα πραγματοποιηθεί στις 22 Σεπτεμβρίου.
Η Έστερ Λιντς, γενική γραμματέας της European Trade Union Confederation που εκπροσωπεί εκατομμύρια εργαζομένους στην ΕΕ, δήλωσε ότι η επιβολή φόρων απροσδόκητων κερδών είναι «ζήτημα δικαιοσύνης» που χρειάζεται για να σταματήσει η αισχροκέρδεια και να μειωθεί η πίεση του κόστους στους εργαζόμενους.
«Είναι εδώ και καιρό σαφές ότι οι ενεργειακές εταιρείες εκμεταλλεύονται τη γεωπολιτική κρίση για να αποκομίσουν κέρδη σε βάρος των εργαζομένων, που υφίστανται μια παρατεταμένη κρίση κόστους ζωής», είπε η Λιντς στην Euronews.