Οι ντόπιοι προειδοποιούν ότι «μοναδικά οικοσυστήματα» εξαφανίζονται και τα ποτάμια χάνουν νερό, καθώς ο τελευταίος παγετώνας της Σλοβενίας λιώνει.
Σταγόνα τη σταγόνα, η Σλοβενία χάνει τους πάγους της. Ο παγετώνας Σκούτα είναι πλέον ο τελευταίος παγετώνας που έχει απομείνει στη χώρα. Ο άλλος παγετώνας της, στον Τρίγκλαβ, την υψηλότερη κορυφή της Σλοβενίας, έχει σχεδόν εξαφανιστεί.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Ο οδηγός βουνού Αντρέι Σλακ παρακολουθεί εδώ και 35 χρόνια τους παγετώνες της Σλοβενίας να συρρικνώνονται. Σκαρφαλώνοντας πάνω στα βραχώδη περάσματα προς ό,τι έχει απομείνει από τον Σκούτα, λέει ότι η αλλαγή είναι ιδιαίτερα αισθητή την τελευταία δεκαετία και ότι οι συνέπειές της για την τοπική κοινότητα είναι καταστροφικές.
«Στεκόμαστε δίπλα στον τελευταίο παγετώνα που έχει απομείνει στη Σλοβενία και δείτε τι έχει μείνει από αυτόν – τίποτε άλλο παρά μια μικρή λωρίδα πάγου σκεπασμένη με σκόνη και φερτά υλικά· η αλλαγή είναι εντυπωσιακή.
Αυτοί οι παγετώνες λειτουργούν για εμάς στην κοιλάδα όλο τον χρόνο ως ζωτικής σημασίας υδάτινα αποθέματα. Παλιά οι βοσκοί αξιοποιούσαν τέτοιες παγωμένες κοιλότητες για να αποθηκεύουν και να συντηρούν το κρέας, αλλά πλέον δεν μπορούν, γιατί τέτοιες τσέπες πάγου δεν υπάρχουν πια στα βουνά.»
Αυτό που απομένει είναι μια λωρίδα πάγου στην επιφάνεια της πλαγιάς του βουνού, ενώ το υπόλοιπο βρίσκεται θαμμένο κάτω από πέτρες, με ένα στενό άνοιγμα που οδηγεί σε μια σχισμή.
Πόσο γρήγορα συρρικνώνεται ο τελευταίος παγετώνας της Σλοβενίας;
Στη Λιουμπλιάνα, επιστήμονες συγκεντρώνουν δεδομένα για τους παγετώνες.
Φέτος συμπληρώνονται 80 χρόνια από τότε που το Anton Melik Geographical Institute στο Research Centre of the Slovenian Academy of Sciences and Arts ξεκίνησε να παρακολουθεί και τους δύο παγετώνες.
«Όταν ξεκινήσαμε, υπήρχαν περίπου δυόμισι έως τρία εκτάρια πάγου κάτω από τον Σκούτα. Τώρα έχει μειωθεί σε 1,5 εκτάρια και ο πάγος έχει κυρίως λεπταίνει. Στον Σκούτα έχει λεπτύνει από αρκετές δεκάδες μέτρα σε μόλις λίγα μέτρα. Όταν αρχίσαμε, ο παγετώνας του Τρίγκλαβ κάλυπτε λίγο πάνω από 14 εκτάρια. Αργότερα, πριν από πέντε ή δέκα χρόνια, μιλούσαμε ακόμη για μισό έως ένα εκτάριο. Τα τελευταία χρόνια ήταν κάτω από 0,2 εκτάρια, αλλά ο πάγος, όπως είπα, έχει πλέον εξαφανιστεί πλήρως», εξηγεί ο Μίχα Πάβσεκ.
Ο Πάβσεκ λέει ότι η αλλαγή οφείλεται σε συνδυασμό δύο παραγόντων.
«Το σημείο καμπής έρχεται όταν έχουμε συνδυασμό πολύ λίγου χιονιού, δηλαδή πολύ μικρό μέγιστο εποχικό ύψος χιονιού, ακολουθούμενο από ένα πολύ ζεστό καλοκαίρι», λέει. «Και αυτοί οι δύο παράγοντες συνέπεσαν ιδανικά φέτος.»
Στον Σκούτα, ένα σημάδι ζωγραφισμένο πάνω σε βράχο δείχνει πόσο ψηλά έφτανε ο παγετώνας το 1994. Από τότε ο πάγος έχει υποχωρήσει από αυτό το σημείο.
«Ο Σκούτα ακολουθεί την ίδια πορεία με τον παγετώνα του Τρίγκλαβ. Ο πάγος είναι τώρα προστατευμένος. Ήμασταν στα βουνά πριν από μία εβδομάδα και περίπου 80 με 90 τοις εκατό της επιφάνειας του πάγου είναι καλυμμένο με χαλίκι, που του προσφέρει επιπλέον προστασία, αλλά λιώνει από όλες τις πλευρές», λέει ο Πάβσεκ.
Το λιώσιμο των παγετώνων έχει αλυσιδωτές επιπτώσεις στα ποτάμια και στα υπόγεια νερά
Το χαλίκι προσφέρει στην επιφάνεια του πάγου κάποια προστασία από τον ήλιο, αλλά μέσα στη σπηλιά κάτω από τον πάγο, το νερό στάζει από την οροφή.
Οι συνέπειες φτάνουν πολύ πέρα από τα βουνά.
«Τα νερά από τους παγετώνες τροφοδοτούν τους μεγάλους μας ποταμούς, ανάμεσά τους τη Δράβα [στην Κροατία], καθώς και τη Μούρα, που πηγάζει στην Αυστρία. Εκεί, σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις, όλοι οι παγετώνες κάτω από τα 3.500 μέτρα θα έχουν εξαφανιστεί έως το 2050. Άρα αυτά τα ποτάμια θα έχουν πολύ λιγότερο νερό. Και συνήθως, αυτά τα ποτάμια τροφοδοτούν τα υπόγεια νερά, όπου έχουμε γεωτρήσεις και αντλίες για πόσιμο νερό», εξηγεί ο Πάβσεκ.
Για τους ορειβάτες που εξακολουθούν να ανεβαίνουν στο βουνό, η απώλεια είναι εύκολα ορατή.
«Με ανησυχεί αυτό σε μια ευρύτερη προοπτική, ειδικά σε σχέση με την κλιματική αλλαγή γενικότερα, γιατί οι παγετώνες αποτελούν ζωτικό αποθεματικό του νερού της Γης», λέει η Τάνια Πλάβετς, μια ντόπια ορειβάτισσα. «Καθώς εξαφανίζονται, το αποθεματικό εξαφανίζεται μαζί τους. Επιπλέον, οι παγετώνες φιλοξενούν ένα μοναδικό οικοσύστημα που επίσης χάνεται καθώς ο μόνιμος πάγος υποχωρεί.»
Φέτος, η Ευρώπη ψηνόταν κάτω από ένα εξαιρετικά ζεστό και ξηρό καλοκαίρι, η ένταση του οποίου, όπως λένε οι επιστήμονες, θα ήταν «σχεδόν αδύνατη» χωρίς την κλιματική αλλαγή που προκαλείται από την καύση ορυκτών καυσίμων από τον άνθρωπο.
Η ήπειρος είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη στον κόσμο, με τις θερμοκρασίες να αυξάνονται με ρυθμό διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο από τη δεκαετία του 1980, σύμφωνα με την Copernicus Climate Change Service της Ευρωπαϊκής Ένωσης.