Τοπικός αξιωματούχος στο Σαμονί: Η πόλη πρέπει επειγόντως να προετοιμαστεί για τον κίνδυνο πτώσης κομματιών παγετώνα ή βράχων.
Εδώ και αιώνες, οι ορεινές κοινότητες της Γαλλίας και της Ιταλίας αγναντεύουν τους φαινομενικά αιώνιους παγετώνες και τα χιόνια που έδωσαν στο ψηλότερο βουνό της Δυτικής Ευρώπης το όνομά του: Μον Μπλαν, το λευκό βουνό.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Όμως η κλιματική υπερθέρμανση διαλύει αυτή την εικόνα με ανησυχητικούς ρυθμούς.
Οι ιστορικοί καύσωνες που έζησε φέτος το καλοκαίρι η Ευρώπη κατέστρεψαν τον μόνιμο παγετό που επί χιλιετίες λειτουργούσε σαν κόλλα για το αλπικό τοπίο. Οι ορθοπλαγιές που ξεπάγωναν άρχισαν να διαλύονται, προκαλώντας καταρρεύσεις βράχων από τα μεγάλα ύψη. Ένα φημισμένα επικίνδυνο λούκι, το οποίο οι ορειβάτες διασχίζουν επί χρόνια στην ανάβαση προς την κορυφή, στα 4.805 μέτρα, έγινε προσωρινά απροσπέλαστο.
«Πονάμε για το βουνό μας, για τον τρόπο που αλλάζει. Μας χτυπάει κατευθείαν στο στομάχι», λέει ο Στεφάν Μποζόν, αναπληρωτής δήμαρχος στο Σαμονί-Μον-Μπλαν, μια γαλλική κωμόπολη στους πρόποδες του γίγαντα που εκτείνεται στα σύνορα της Γαλλίας με την Ιταλία.
«Από τα μέσα Ιουλίου και μετά είδαμε μια αύξηση στις κατολισθήσεις βράχων. Είδαμε περιοχές να γίνονται δύσκολα προσβάσιμες λόγω της υποχώρησης των παγετώνων και της τήξης του χιονιού πάνω τους, με σχηματισμό κρεβάς και καταρρεύσεις βράχων που καθιστούν ορισμένες ζώνες δύσκολο να προσεγγιστούν ή να διασχιστούν», λέει.
Κάθε βαθμός θέρμανσης μπορεί να έχει δυσανάλογες επιπτώσεις. Στην κορυφή Αιγκίγ ντι Μιντί, που φτάνει σε υψόμετρο 3.842 μέτρων στην οροσειρά του Μον Μπλαν, οι μέσες θερμοκρασίες για τον Ιούλιο έχουν εκτοξευθεί. Από τους παγωμένους 1,6°C του 1994, η φετινή μέση θερμοκρασία του Ιουλίου ήταν η υψηλότερη που έχει καταγραφεί ποτέ, στους 3,3°C, σύμφωνα με τη γαλλική μετεωρολογική υπηρεσία Meteo France.
«Το βουνό πραγματικά ξεράθηκε, με θερμοκρασίες που δεν είχα ξαναζήσει ποτέ», λέει ο Μποζόν.
Οι πλημμύρες στα Ιμαλάια αναδεικνύουν τον κίνδυνο στις Άλπεις
Στον απόηχο των καταστροφικών πλημμυρών στα Ιμαλάια, το πρακτορείο Associated Press μίλησε με ερευνητές, ορειβάτες και κατοίκους που προσπαθούν να διαχειριστούν τους κινδύνους και τις αβεβαιότητες της κλιματικής αλλαγής στο Μον Μπλαν.
Οι πλημμύρες που σάρωσαν το Νεπάλ και την Κίνα στις 26 Αυγούστου προκλήθηκαν όταν κατάρρευση βραχώδους υποστρώματος και πάγου παγετώνα έστειλε φερτά υλικά και νερό να ξεχυθούν σε πολλούς ποταμούς των Ιμαλαΐων. Οι αρχικές εκτιμήσεις πολλών επιστημόνων είναι ότι η κλιματική αλλαγή έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη δημιουργία των συνθηκών για την καταστροφή.
Καθώς η μέση θερμοκρασία της Γης αυξάνεται λόγω της καύσης πετρελαίου, φυσικού αερίου και άνθρακα, αυξάνονται και οι πιθανότητες για τέτοιου τύπου καταστροφές.
Στις Άλπεις, οι παγετώνες που κάποτε θαυμάζονταν για την παγωμένη μεγαλοπρέπειά τους αντιμετωπίζονται πλέον με δέος και ανησυχία, καθώς συρρικνώνονται και χάνουν τη σταθερότητά τους.
Ο Μποζόν, που είναι υπεύθυνος για την ασφάλεια στο Σαμονί, λέει ότι η πόλη του πρέπει επειγόντως να προετοιμαστεί για «σοβαρά σενάρια» όπου τμήματα παγετώνα ή βουνού θα μπορούσαν να καταρρεύσουν πάνω σε κατοικημένες περιοχές.
«Πρέπει να κινηθούμε αρκετά γρήγορα, γιατί αυτό το καλοκαίρι μας ταρακούνησε και, χρόνο με τον χρόνο, μας ταρακουνά η υποχώρηση των παγετώνων», λέει.
Στην Ιταλία, οι ερευνητές καταγράφουν επίσης τις σοβαρές ζημιές που προκάλεσε φέτος η ζέστη στους παγετώνες. Στη Λομβαρδία, οι αλπικοί παγετώνες έχουν χάσει πάνω από το 40% της επιφάνειάς τους από το 1991, σύμφωνα με την περιφερειακή υπηρεσία παγετώνων.
«Ενώ στο παρελθόν χιόνιζε σε μεγάλα υψόμετρα, τώρα βρέχει», λέει η Βάντα Μπονάρο, επικεφαλής του ιταλικού τμήματος της Διεθνούς Επιτροπής για την Προστασία των Άλπεων, μιας μη κυβερνητικής οργάνωσης.
«Έτσι έχουμε δει και τις επιπτώσεις στη σταθερότητα του εδάφους», προσθέτει.
Κατολισθήσεις βράχων στην περιοχή του Μον Μπλαν πολλαπλασιάζονται
Ο μόνιμος παγετός που κρατά εδώ και χιλιάδες χρόνια τις αλπικές κορυφές στο παγωμένο του «χέρι» λειτουργεί σαν τσιμέντο, βοηθώντας να συγκρατούνται οι απότομες βραχώδεις πλαγιές. Φέτος δέχθηκε σφοδρό πλήγμα από τη διαδοχή καυσώνων.
«Αυτό δεν σημαίνει ότι όλες οι βραχώδεις πλαγιές θα καταρρεύσουν τα επόμενα χρόνια ή δεκαετίες, αλλά αρκετές βρίσκονται στα όρια της αστάθειας και παραμένουν σήμερα σταθερές μόνο χάρη στην παρουσία αυτού του πάγου», λέει ο Λουντοβίκ Ραβανέλ, ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Savoie Mont Blanc που ειδικεύεται στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στο χιόνι, στους παγετώνες και στον παγετό των βουνών. «Καθώς ο πάγος αλλάζει, έχουμε δει φέτος έναν τεράστιο, τεράστιο αριθμό κατολισθήσεων και καταρρεύσεων βράχων».
Ως κατάρρευση ορίζεται μια μεγάλη πτώση που περιλαμβάνει πάνω από 100 κυβικά μέτρα βράχου – περισσότερο από όσο χρειάζεται για να γεμίσει ένα μεγάλο εμπορευματοκιβώτιο. Ο Ραβανέλ εκτιμά ότι ο φετινός αριθμός καταρρεύσεων στο σύμπλεγμα του Μον Μπλαν «θα φτάσει πιθανότατα γύρω στις 400». Όπως λέει, αυτό είναι περίπου δέκα φορές περισσότερο σε σχέση με πριν από δύο δεκαετίες.
Τελευταία φορά που η κατάσταση πλησίασε τόσο άσχημα ήταν το «καταστροφικό έτος» 2022, λέει, με σχεδόν 300 καταρρεύσεις.
«Αυτό υπήρξε πραγματικά ένα από τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα του καλοκαιριού του 2026», συμπληρώνει.
Οδηγός βουνού στο Μον Μπλαν διαχειρίζεται τους κινδύνους
Ο οδηγός βουνού Στιούαρτ ΜακΝτόναλντ, που εδρεύει στο Σαμονί, λέει ότι τον σοκάρει να βλέπει πόσο γρήγορα και πόσο πολύ οι παγετώνες που κρέμονται από τις πλαγιές του συμπλέγματος του Μον Μπλαν υποχωρούν.
Όταν συνοδεύει ανθρώπους στις κορυφές, τους δείχνει «πού βρισκόταν ο παγετώνας πέρυσι και πού ήταν πριν από δέκα χρόνια. Και αυτό συνήθως έχει μεγάλη επίδραση».
Η τήξη και ο κίνδυνος κατολισθήσεων έκαναν τη δουλειά του «πολύ απαιτητική» αυτό το καλοκαίρι και τον ανάγκασαν να ακυρώσει τα σχέδιά του να οδηγήσει μια ομάδα στην κορυφή του Μον Μπλαν την περασμένη εβδομάδα.
«Πρώτα το ακούς και μετά το βλέπεις, και τότε γυρίζεις και βλέπεις έναν τεράστιο καταρράκτη από βράχους να κατεβαίνει την πλαγιά, και μπορεί να είναι πραγματικά τρομακτικό», λέει ο ΜακΝτόναλντ.
«Αυτό που τρομάζει περισσότερο είναι ότι μερικές φορές αυτοί οι βράχοι πέφτουν πάνω σε διαδρομές που παλαιότερα σκαρφαλώναμε αυτή την εποχή του χρόνου», προσθέτει. «Μπορεί να είναι αποκαρδιωτικό όταν κοιτάζεις κάτι που ίσως είχες σκαρφαλώσει Ιούλιο ή Αύγουστο στο παρελθόν και βλέπεις ότι είναι πλέον απολύτως αδύνατο να το κάνεις».