Τα φορητά ηλιακά κιτ σε ζώνες καταστροφών τροφοδοτούν τα πάντα, από την επικοινωνία και το μαγείρεμα έως την ψύξη και την εκπαίδευση.
Φορητά ηλιακά κιτ που διανέμονται ως ανθρωπιστική βοήθεια βοηθούν ανθρώπους σε ζώνες καταστροφών και σε προσφυγικούς καταυλισμούς να μένουν δροσεροί και συνδεδεμένοι.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Κάθε μέρα, ο Μοχάμεντ Σάμπερ τοποθετεί ένα ορθογώνιο ηλιακό πάνελ στη στέγη της καλύβας από μπαμπού και μουσαμάδες που ο ίδιος και η οικογένειά του αποκαλούν σπίτι εδώ και χρόνια. Ήταν ο τελευταίος σταθμός στο ταξίδι τους, αφού διέφυγαν από την άγρια καταστολή των Ροχίνγκια από τον στρατό της Μιανμάρ το 2017.
Από τότε που τους δόθηκε, πριν από έξι χρόνια, το φορητό πάνελ είναι η βασική πηγή ηλεκτρισμού της οικογένειας, κάνοντας την καθημερινή ζωή πολύ πιο εύκολη στον καταυλισμό εκτοπισμένων στο Τεκνάφ, στο Μπανγκλαντές.
«Μπορούμε πλέον να φορτίζουμε τα τηλέφωνά μας, να μαγειρεύουμε με φως, τα παιδιά μπορούν να διαβάζουν τη νύχτα και να χρησιμοποιούν ανεμιστήρες στην καυτή περίοδο», λέει ο 35χρονος Σάμπερ.
Από τις πλημμυρισμένες περιοχές του Νεπάλ μέχρι τους προσφυγικούς καταυλισμούς στην Αφρική, οι ειδικοί λένε ότι η ηλιακή ενέργεια γίνεται ολοένα και περισσότερο μέρος της ανθρωπιστικής βοήθειας, καθώς η τεχνολογία βελτιώνεται, το κόστος μειώνεται και οι ανθρωπιστικές οργανώσεις αναγνωρίζουν ότι η πρόσβαση στον ηλεκτρισμό είναι θεμελιώδης ανάγκη.
Λύσεις ανανεώσιμης ενέργειας χρειάζονται περισσότερο από ποτέ, προσθέτουν, καθώς η κλιματική αλλαγή προκαλεί και εντείνει τα ακραία καιρικά φαινόμενα, ενώ πόλεμοι, κυρώσεις και πολιτικές αναταράξεις κρατούν τις τιμές των ορυκτών καυσίμων ασταθείς.
Τα ηλιακά κιτ είναι φορητά, επαναφορτιζόμενα και ανεξάρτητα από το δίκτυο
Όταν χτυπούν καταστροφές και οι ανθρωπιστικές ανάγκες εκτοξεύονται, τα ηλιακά κιτ μπορούν να αποδειχθούν ανεκτίμητος πόρος, λέει η Σάρα Ρόζενμπεργκ-Γιάνσεν, ερευνήτρια στο Stockholm Environment Institute, ένα ανεξάρτητο ερευνητικό και πολιτικό ινστιτούτο που ειδικεύεται στη βιώσιμη ανάπτυξη.
Αυτά τα ηλιακά κιτ – ολοκληρωμένες, συμπαγείς μονάδες που χρησιμοποιούν ηλιακά πάνελ και δεν εξαρτώνται από εταιρείες κοινής ωφελείας – είναι εύκολα στη μεταφορά και την επαναφόρτιση, σύμφωνα με τη Ρόζενμπεργκ-Γιάνσεν.
«Σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, τα ηλιακά κιτ μπορούν να αναπτυχθούν αμέσως», λέει, προσθέτοντας ότι είναι ιδιαίτερα χρήσιμα σε συνθήκες με ραγδαία ανερχόμενα νερά πλημμύρας, μεταβαλλόμενες γραμμές μετώπου σε συγκρούσεις ή για τη μετακίνηση σε περιοχές όπου οι κατεστραμμένοι δρόμοι κάνουν το ταξίδι δύσκολο.
Όσον αφορά τη λειτουργία, τα κιτ μπορεί να είναι «οτιδήποτε, από ηλιακά φανάρια και οικιακά ηλιακά συστήματα, μέχρι ηλιακούς φακούς, θερμαντικά επιθέματα και ηλεκτρικές κουζίνες που χρησιμοποιούν την ηλιακή ενέργεια ως πηγή τους», λέει.
Η πτώση του κόστους της ηλιακής ενέργειας ενίσχυσε τον ρόλο της στην αντιμετώπιση καταστροφών
Η Ρόζενμπεργκ-Γιάνσεν επισημαίνει επίσης ότι τα ηλιακά πάνελ δεν είναι εκτεθειμένα σε αιφνίδιες αυξήσεις τιμών, όπως τα ορυκτά καύσιμα, τα οποία μπορεί να είναι δύσκολο και δαπανηρό να μεταφερθούν σε ζώνες καταστροφών.
Μόλις λίγες δεκαετίες πριν, η ηλιακή ενέργεια θεωρούταν πολυτέλεια, προσθέτει, αλλά καθώς η τεχνολογία εξελίχθηκε, άλλαξαν και οι αντιλήψεις και οι τιμές. Σήμερα είναι πιο προσιτή, χάρη στη μαζική παραγωγή και την πρόοδο της τεχνολογίας.
Είναι επίσης πολύ πιο εύχρηστη, λέει ο Γιούρι Μπογιέτσκο, διευθύνων σύμβουλος της Hope For Ukraine, μιας μη κερδοσκοπικής οργάνωσης με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες που παρέχει ηλιακά κιτ σε οικογένειες που ζουν στην Ουκρανία, η οποία έχει πληγεί από τον πόλεμο.
«Έχουμε γιαγιάδες και παππούδες γύρω στα 75-80... που λαμβάνουν κιτ», λέει ο Μπογιέτσκο. «Είναι απλώς θέμα plug and play».
Τα ηλιακά πάνελ γίνονται πλέον ολοένα και πιο συνηθισμένα.
Στα περίχωρα του Καράτσι, του οικονομικού κέντρου του Πακιστάν, μια κλινική φυματίωσης που λειτουργεί από τους Γιατρούς Χωρίς Σύνορα χρησιμοποιεί ηλιακή ενέργεια. Στην κομητεία Ρενκ στο Νότιο Σουδάν, ο οργανισμός μετανάστευσης του ΟΗΕ εγκατέστησε συστήματα καθαρισμού νερού με ηλιακή ενέργεια για οικογένειες που εκτοπίστηκαν από τον πόλεμο στο γειτονικό Σουδάν.
Και μετά τις τεράστιες πλημμύρες στο Νεπάλ τον Αύγουστο, που σκότωσαν 1.455 ανθρώπους και άφησαν 5.285 αγνοούμενους – μεταξύ τους εκατοντάδες αλλοδαπούς – ηλιακά κιτ διανεμήθηκαν από τοπικές και διεθνείς οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και η φιλανθρωπική οργάνωση SolarBuddy με έδρα την Αυστραλία.
Η χρηματοδότηση και η γραφειοκρατία παραμένουν εμπόδια στην ανθρωπιστική βοήθεια
Ο Μαρκ Γκίμπσον από το Global Platform for Action (GPA), που προωθεί την προσιτή, αξιόπιστη και καθαρή πρόσβαση στην ενέργεια, λέει ότι η ενσωμάτωση της ηλιακής ενέργειας δεν έγινε χωρίς δυσκολίες.
Οι οργανώσεις βοήθειας είχαν παγιωμένα συστήματα, που συχνά περιλαμβάνουν γεννήτριες ντίζελ ως μέρος μακροχρόνιων μισθώσεων και συμφωνιών. Η μετάβαση στην ηλιακή ενέργεια σημαίνει ότι πρέπει να εμπιστευτούν νέα συστήματα και να δημιουργήσουν νέες αλυσίδες διανομής, συχνά σε επικίνδυνα περιβάλλοντα.
Οι πρόσφατες μεγάλες περικοπές στη χρηματοδότηση από διεθνείς δωρητές έχουν επίσης υπονομεύσει – ή εξαφανίσει πλήρως – νέες πρακτικές που είχαν αρχίσει να καθιερώνονται, λέει η Έιμι Τζενκς, επικεφαλής προγραμμάτων στο GPA.
«Μεγάλο μέρος της τεχνικής εξειδίκευσης στον ανθρωπιστικό τομέα σε ζητήματα ενέργειας έχει περικοπεί», λέει. «Αυτό αναιρεί τώρα πολύ από την πρόοδο που είχε γίνει».
Και ενώ το κόστος της ηλιακής ενέργειας έχει μειωθεί, παραμένει απαγορευτικό για πολλούς.
Ο Μπογιέτσκο, από την Hope For Ukraine, λέει ότι μέχρι τα τέλη του 2026 η οργάνωσή του θα έχει διανείμει πάνω από 3.200 κιτ.
«Αλλά μας πήρε δύο χρόνια για να φτάσουμε σε αυτόν τον αριθμό, λόγω των αναγκών χρηματοδότησης», λέει. «Έχουμε μια λίστα αναμονής περίπου 20.000 οικογενειών. Απλώς δεν μπορούμε να καλύψουμε τη ζήτηση».
Παρότι καμία πηγή ενέργειας δεν είναι τέλεια, η στροφή προς τις ανανεώσιμες πηγές είναι πιθανό να μειώσει την εξάρτηση από τα ρυπογόνα ορυκτά καύσιμα.
Για τον Σάμπερ, του οποίου η οικογένεια είναι ανάμεσα σε περισσότερους από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες από τη μουσουλμανική και εθνοτική μειονότητα των Ροχίνγκια της Μιανμάρ που ζουν σήμερα στο Μπανγκλαντές, το κιτ σημαίνει ότι τα φώτα μένουν αναμμένα.
«Έχει βελτιώσει τη ζωή της οικογένειάς μου», λέει.