Οι δεσμεύσεις για το κλίμα αποδεικνύονται ανεπαρκείς, καθώς η Oxfam αποκαλύπτει πώς οι υπερ-πλούσιοι κερδίζουν από τις καταστροφές.
Μια νέα έκθεση του ΟΗΕ ξεκαθαρίζει ότι δεν μπορούμε να βασιστούμε στις σημερινές εθνικές δεσμεύσεις για το κλίμα ώστε να κρατήσουμε την άνοδο της παγκόσμιας θερμοκρασίας σε ασφαλή όρια.
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ
Με βάση τα πιο πρόσφατα σχέδια, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου θα μειώνονταν μόλις κατά έξι τοις εκατό έως το 2035, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019.
Πρόκειται για υποχώρηση σε σχέση με την περσινή πρόβλεψη περικοπής 10%, κυρίως λόγω της αποχώρησης των ΗΠΑ από τη Συμφωνία του Παρισιού. Η μείωση απέχει πολύ από το 60% που, σύμφωνα με τους επιστήμονες, απαιτείται για να περιοριστεί η θέρμανση στον 1,5°C, το όριο για την αποφυγή καταστροφικών και μη αναστρέψιμων επιπτώσεων στο κλίμα.
Συνυπολογίζοντας τις δεσμεύσεις 154 χωρών, η έκθεση καλύπτει το 71% των παγκόσμιων εκπομπών. Ακόμη κι αν κάθε χώρα υλοποιούσε πλήρως τα υποχρεωτικά της σχέδια στο πλαίσιο της Συμφωνίας του Παρισιού και εκπλήρωνε και τους υπό όρους στόχους της, οι περικοπές στις εκπομπές θα έφταναν μόλις το 9%.
Για να διατηρηθεί η άνοδος της θερμοκρασίας εντός του εναλλακτικού ορίου των 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα που προβλέπει η Συμφωνία του Παρισιού, οι εκπομπές θα έπρεπε να μειωθούν κατά 37% έως το 2035.
Ακόμη κι αν οι προσπάθειες περιορισμού των εκπομπών αποδώσουν, ο ΟΗΕ προειδοποίησε νωρίτερα αυτόν τον μήνα ότι ο κόσμος οδεύει προς μια προσωρινή ή ενδεχομένως παρατεταμένη υπέρβαση του ορίου του 1,5°C. Η είδηση αυτή πυροδότησε μια προειδοποίηση της ΕΕ ότι οι χώρες πρέπει να προετοιμαστούν για πιθανή άνοδο της θερμοκρασίας κατά 3°C έως το 2100.
Μπορούν οι ιδιώτες επενδυτές να αλλάξουν τα δεδομένα για την υπερθέρμανση του πλανήτη;
Σε δεύτερη έκθεση, που δημοσιεύθηκε επίσης στις 27 Οκτωβρίου, ο ΟΗΕ διαπιστώνει ότι η παγκόσμια χρηματοδότηση για το κλίμα αυξάνεται, αλλά παραμένει πολύ κάτω από τα απαιτούμενα επίπεδα.
Η παγκόσμια χρηματοδότηση για το κλίμα ανήλθε κατά μέσο όρο σε 1,9 τρισ. δολάρια (1,7 τρισ. ευρώ) ετησίως την περίοδο 2023-24, αυξημένη κατά 32% σε σχέση με το 2021-22. Η αύξηση οφείλεται κυρίως σε ιδιωτικές επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών, συμπεριλαμβανομένων των ΑΠΕ, καθώς και στις δαπάνες νοικοκυριών για ηλεκτρικά οχήματα, ηλιακή ενέργεια και αντλίες θερμότητας.
Με δεδομένο ότι οι προσπάθειες των κυβερνήσεων δεν επαρκούν, μπορεί η ιδιωτική επένδυση να καλύψει το κενό;
Μια ξεχωριστή έκθεση (πηγή στα Αγγλικά) της οργάνωσης Oxfam, που δημοσιεύθηκε ενόψει των συνομιλιών για το κλίμα COP31 στην Τουρκία, υποστηρίζει ότι, για τους πλουσιότερους επενδυτές, τα κίνητρα συχνά τους ωθούν προς τη λάθος κατεύθυνση.
Όχι μόνο οι υπερπλούσιοι τροφοδοτούν την κλιματική κρίση μέσω ρυπογόνων δραστηριοτήτων, αλλά επίσης «κερδοσκοπούν πάνω στον πόνο» – αποκομίζοντας μερικές φορές ένα «διπλό μέρισμα»: πρώτα από τις βιομηχανίες που οδηγούν στην κλιματική κατάρρευση και στη συνέχεια από τις επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην προετοιμασία και την αποκατάσταση μετά τις καταστροφές, αναφέρει η Oxfam.
Πώς επωφελούνται οι υπερπλούσιοι από την κλιματική κρίση;
Ο νέος «Destroy and Rebuild Index» της Oxfam, που περιλαμβάνεται στην έκθεση «Disaster Divide: How climate chaos deepens inequality and enriches the few», εξέτασε 217 εταιρείες, κάποιες σε κλάδους που οδηγούν στην κλιματική κατάρρευση και άλλες σε κλάδους που προετοιμάζονται για ή ανασυγκροτούν μετά από κλιματικές καταστροφές.
Οι εταιρείες του δείκτη όχι μόνο κατέγραψαν κατά μέσο όρο κέρδη 1,8 δισ. δολαρίων (1,6 δισ. ευρώ) το 2025, αλλά διένειμαν και πάνω από 1 δισ. δολάρια κατά μέσο όρο στους μετόχους, σύμφωνα με την οργάνωση. Η παγκόσμια αγορά αποκατάστασης μετά από καταστροφές προβλέπεται να αυξηθεί από 70 δισ. δολάρια (63 δισ. ευρώ) σε 92 δισ. δολάρια (84 δισ. ευρώ) ετησίως έως το 2029.
Η Oxfam αναφέρει ότι οι επενδύσεις των 1.000 πλουσιότερων δισεκατομμυριούχων στον κόσμο συνδέονταν με 486 εκατ. τόνους ισοδυνάμου CO2 το 2025. Αν αποτελούσαν χώρα, θα κατατάσσονταν ως ο 19ος μεγαλύτερος ρυπαντής στον κόσμο. Το 71% αυτών των επενδύσεων βρίσκεται σε τομείς υψηλής ρύπανσης, όπως το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τα χημικά.
Οι εκπομπές των υπερπλουσίων συνδέονται με εκατομμύρια θανάτους
Η Oxfam σημειώνει ότι οι πλουσιότεροι συμβάλλουν δυσανάλογα στις εκπομπές που τροφοδοτούν την κρίση. Το πλουσιότερο 0,1% – περίπου οκτώ εκατομμύρια άνθρωποι – εκπέμπει περισσότερο από το φτωχότερο 44% της ανθρωπότητας συνολικά, δηλαδή περίπου 3,5 δισ. ανθρώπους.
Η Oxfam εκτιμά ότι οι εκπομπές από το πλουσιότερο ένα τοις εκατό έχουν ευθύνη για περίπου το 20% της παγκόσμιας υπερθέρμανσης από το 1990. Μόνο ένα έτος των εκπομπών τους θα προκαλέσει, σύμφωνα με την έκθεση, περίπου 1,9 εκατ. επιπλέον θανάτους που σχετίζονται με τη ζέστη τον επόμενο αιώνα.
Χαρακτηρίζοντας τις κλιματικές καταστροφές «μηχανές ανισότητας», η Oxfam παραπέμπει σε έρευνα (πηγή στα Αγγλικά) που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature, σύμφωνα με την οποία οι θάνατοι από πλημμύρες είναι επτά φορές περισσότεροι σε πιο άνισες χώρες.
Κι όμως, οι εύποροι βρίσκονται σε πολύ καλύτερη θέση να προστατευτούν, από την αγορά ασφαλέστερων κατοικιών έως την πρόσληψη ιδιωτικών πυροσβεστών. Τα πλούσια νοικοκυριά μπορούν επίσης να αντέξουν υψηλότερες τιμές τροφίμων και να ασφαλίσουν την περιουσία τους. Οι φτωχότεροι άνθρωποι τείνουν να ζουν σε πιο εκτεθειμένες περιοχές και σε χαμηλότερης ποιότητας κατοικίες, με λιγότερες αποταμιεύσεις στις οποίες μπορούν να στηριχθούν.
Η Oxfam καλεί τις κυβερνήσεις να περιορίσουν τις εκπομπές των υπερπλουσίων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που συνδέονται με τις επενδύσεις τους, να κάνουν τις πλούσιες χώρες να προσφέρουν πολύ περισσότερη χρηματοδότηση με μορφή επιχορηγήσεων για την προσαρμογή και να βάλουν τέλος στην κερδοσκοπία πάνω στις κλιματικές καταστροφές.